Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας συγκαλεί έκτακτη παγκόσμια σύνοδο για πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Ο πόλεμος στον Κόλπο αναζωπυρώνει τους φόβους για νέα ενεργειακή κρίση.
Η κλιμάκωση του πολέμου στον Περσικό Κόλπο μετατρέπεται πλέον σε ανοιχτή απειλή για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, αναγκάζοντας τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) να συγκαλέσει έκτακτη σύνοδο των 31 κρατών-μελών της. Αντικείμενο είναι η αξιολόγηση της κατάστασης στην αγορά πετρελαίου και η απόφαση εάν θα απελευθερωθεί μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων, προκειμένου να συγκρατηθεί το νέο ράλι τιμών.
Ο πόλεμος, τα στενά του Ορμούζ και το σοκ στις τιμές
Η ανταλλαγή αεροπορικών πληγμάτων μεταξύ Ιράν και του συνασπισμού ΗΠΑ-Ισραήλ έχει θέσει σε κίνδυνο κρίσιμες υποδομές και εφοδιαστικές αλυσίδες ενέργειας στην περιοχή του Κόλπου. Ένα μέρος της εμπορικής ναυτιλίας έχει ήδη εγκαταλείψει τα στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Η αποχώρηση των δεξαμενόπλοιων από έναν τόσο κομβικό θαλάσσιο διάδρομο τροφοδοτεί τον φόβο για ελλείψεις και έντονες διακυμάνσεις στις τιμές.
Οι διεθνείς τιμές αναφοράς του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι στην πρώτη εβδομάδα του πολέμου, πριν υποχωρήσουν στα 88 δολάρια, μετά από δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ που άφησαν να εννοηθεί ότι η σύγκρουση ίσως πλησιάζει σε αποκλιμάκωση. Παρ’ όλα αυτά, οι κυβερνήσεις παραμένουν σε κατάσταση αυξημένης ανησυχίας, καθώς κανείς δεν γνωρίζει τη διάρκεια ούτε την τελική μορφή της κρίσης.
Τα στρατηγικά αποθέματα ως εργαλείο σταθεροποίησης
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της IEA, Φατίχ Μπιρόλ, τα κράτη-μέλη διαθέτουν σήμερα πάνω από 1,2 δισ. βαρέλια σε στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ενώ επιπλέον 600 εκατ. βαρέλια διακρατούνται από την αγορά υπό κυβερνητική υποχρέωση. Η έκτακτη σύνοδος, που πραγματοποιείται κεκλεισμένων των θυρών, θα αξιολογήσει την ασφάλεια εφοδιασμού και τις συνθήκες της αγοράς, προκειμένου να ληφθεί απόφαση για το αν και σε ποιο βαθμό θα διοχετευθούν ποσότητες στην αγορά.
Μέχρι στιγμής, τα μέλη της IEA δεν έχουν καταφέρει να συντονίσουν μια κοινή απάντηση, κυρίως λόγω της αβεβαιότητας για τη διάρκεια του πολέμου και του φόβου ότι μια βεβιασμένη κίνηση θα εξαντλήσει πολύτιμα αποθέματα χωρίς να εξασφαλίσει μόνιμη σταθεροποίηση. Η ισορροπία είναι λεπτή: από τη μία, η ανάγκη αποτροπής μιας νέας ενεργειακής κρίσης με πληθωριστικές πιέσεις και κίνδυνο ύφεσης· από την άλλη, η υποχρέωση διατήρησης «μαξιλαριού ασφαλείας» για ακόμη πιο ακραία σενάρια.
Επιπτώσεις για Ευρώπη και Ελλάδα
Για την Ευρώπη, που εξακολουθεί να φέρει τα τραύματα της ενεργειακής κρίσης του 2022, η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τους φόβους για νέο κύμα ακρίβειας σε καύσιμα, μεταφορές και βιομηχανία. Χώρες με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενο πετρέλαιο, όπως η Ελλάδα, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε απότομες αυξήσεις τιμών, οι οποίες περνούν γρήγορα στην αντλία και στο κόστος μεταφοράς αγαθών.
Η πιθανή ενεργοποίηση των αποθεμάτων της IEA θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βραχυπρόθεσμο «ανάχωμα», περιορίζοντας τις ακραίες διακυμάνσεις και δρομολογώντας ένα σήμα καθησυχασμού προς τις αγορές. Ωστόσο, δεν αποτελεί δομική λύση: η γεωπολιτική αστάθεια στον Κόλπο, σε συνδυασμό με την ήδη υψηλή γεωπολιτική ένταση παγκοσμίως, υπογραμμίζει την ανάγκη για επιτάχυνση της ενεργειακής διαφοροποίησης και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικονομιών σε εξωγενή σοκ.
Σχόλιο 
: Η κίνηση της IEA δείχνει ότι το σύστημα παγκόσμιας ενέργειας μπαίνει ξανά σε ζώνη υψηλού κινδύνου. Ακόμη κι αν τα στρατηγικά αποθέματα συγκρατήσουν προσωρινά τις τιμές, η πραγματική πρόκληση για Ευρώπη και Ελλάδα είναι να μειώσουν την έκθεσή τους σε γεωπολιτικά ευάλωτες ροές πετρελαίου, αλλιώς κάθε κρίση στον Κόλπο θα μεταφράζεται σε νέο κύμα ακρίβειας και πολιτικής αστάθειας.
#IEA #Πετρέλαιο #Ενέργεια #Ορμούζ #Ιράν #ΤιμέςΚαυσίμων #ΕνεργειακήΑσφάλεια
