Η αγορά ενεργειακών επιδοτήσεων περνά σε φάση υλοποίησης, ενώ σχεδιάζεται νέο πακέτο «Εξοικονομώ» με ισχυρή κοινωνική στόχευση. Κρίσιμο το 2026 για την απορρόφηση πόρων και την έναρξη της επόμενης γενιάς προγραμμάτων.
Σε μια καθαρά μεταβατική περίοδο εισέρχεται η αγορά ενεργειακών επιδοτήσεων, καθώς η πρώτη «γενιά» προγραμμάτων «Εξοικονομώ» και συναφών δράσεων βαίνει προς ολοκλήρωση μέσα στο 2026, ενώ η δεύτερη «γενιά» σχεδιάζεται για τα τέλη του 2026 και κυρίως για το 2027. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετακινεί συστηματικά τα χρονοδιαγράμματα, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης απορρόφηση των πόρων – κυρίως του Ταμείου Ανάκαμψης – και να αποφευχθεί η απώλεια κονδυλίων.
Παράταση υφιστάμενων δράσεων και «μετα-αιτησιακή» φάση
Το σύνολο σχεδόν των προγραμμάτων που προκηρύχθηκαν τα προηγούμενα χρόνια έχει περάσει από τη φάση των αιτήσεων στη φάση της υλοποίησης. Οι πρόσφατες παρατάσεις από το ΥΠΕΝ αποτυπώνουν τις δυσκολίες της αγοράς να τηρήσει τα αρχικά deadlines, λόγω καθυστερήσεων σε συνεργεία, προμήθειες υλικών και εκτέλεση έργων.
Ο κύριος όγκος παρεμβάσεων – από τα «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη» και τα «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι», μέχρι τα «Συστήματα Αποθήκευσης στις Επιχειρήσεις», τα έργα ενεργειακής απόδοσης στον τριτογενή τομέα, τα προγράμματα «Φοίβος» και «Αθηνά» για δημόσια κτίρια και την δράση «Ορεινά Τουριστικά Καταλύματα» – μετατίθεται έως τις 30 Ιουνίου 2026. Το «Αλλάζω Συσκευή για τις επιχειρήσεις» και το «Produc-E Green» παρατείνονται έως τις 31 Μαΐου 2026, ενώ το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα» έως τις 25 Ιουνίου 2026.
Τα κλασικά «Εξοικονομώ» έχουν κλείσει για νέες αιτήσεις και βρίσκονται αποκλειστικά σε φάση υλοποίησης. Το «Εξοικονομώ 2021», το «Εξοικονομώ 2023» και το «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» ολοκληρώνονται στις 30 Απριλίου 2026. Το «Εξοικονομώ 2025» παραμένει σε εξέλιξη, με καταληκτική ημερομηνία την 31η Μαΐου 2026 και σημαντικά αυξημένο προϋπολογισμό, περίπου 924 εκατ. ευρώ, σχεδόν διπλάσιο του αρχικού.
Η αγορά βρίσκεται έτσι σε μια «μετα-αιτησιακή» φάση, όπου το βάρος μεταφέρεται στην ολοκλήρωση έργων, τις εκταμιεύσεις και τους ελέγχους, με τις παρατάσεις να λειτουργούν ως εργαλείο διασφάλισης της απορρόφησης.
Ανακαινίζω 2026 και νέα «Εξοικονομώ» μέσω Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου
Το μόνο νέο πρόγραμμα που αναμένεται βραχυπρόθεσμα είναι το «Ανακαινίζω 2026», με εκτιμώμενη προκήρυξη από τον Μάιο 2026. Δεν αποτελεί κλασικό «Εξοικονομώ», αλλά ένα πιο ευέλικτο εργαλείο που συνδυάζει ανακαινίσεις (μπάνιο, κουζίνα, κουφώματα, ηλεκτρολογικά, υδραυλικά) με βασικές ενεργειακές παρεμβάσεις. Η επιδότηση αναμένεται να διαμορφωθεί σε υψηλά ποσοστά, κλιμακωμένα βάσει εισοδήματος, ώστε να καλύψει κατοικίες που δεν «χωρούν» εύκολα στα παραδοσιακά σχήματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Το πραγματικά νέο κύμα «Εξοικονομώ» τοποθετείται χρονικά από τα τέλη του 2026 και κυρίως μέσα στο 2027, μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, με συνολικό ύψος περίπου 5,3 δισ. ευρώ. Ο σχεδιασμός εστιάζει σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Το πλαίσιο θα στηριχθεί σε τρεις βασικούς πυλώνες: «Εξοικονομώ για νοικοκυριά» με προϋπολογισμό περίπου 1,2 δισ. ευρώ, πρόγραμμα αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης και θερμοσίφωνα ύψους περίπου 950 εκατ. ευρώ και «Εξοικονομώ για επιχειρήσεις» με πόρους περίπου 394 εκατ. ευρώ. Εκτιμάται ότι μπορούν να ωφεληθούν έως 1,5 εκατ. νοικοκυριά και περίπου 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Νέες δομές, κοινωνική στόχευση και μάχη με τη γραφειοκρατία
Τα νέα προγράμματα επιχειρούν να διορθώσουν παθογένειες προηγούμενων κύκλων: περίπλοκους οδηγούς, καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά εμπόδια. Προβλέπονται επιδοτήσεις έως 80%, δυνατότητα αποπληρωμής της ιδιωτικής συμμετοχής σε δόσεις – ακόμη και μέσω λογαριασμών ενέργειας – και θεσμικές παρεμβάσεις, όπως «ενεργειακά ΚΕΠ» (one-stop shops) και Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης για ενιαία, απλουστευμένη πρόσβαση σε πολλαπλές δράσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η χρηματοδότηση έκδοσης πιστοποιητικών ενεργειακής απόδοσης για ευάλωτα νοικοκυριά και μια συνολική αναδιάρθρωση του τρόπου εφαρμογής των προγραμμάτων, με στόχο ταχύτερη και πιο στοχευμένη υλοποίηση. Οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις προγραμματίζεται να προχωρήσουν εντός του 2026, ώστε από το 2027 να ξεκινήσει ουσιαστικά μια νέα φάση ενεργειακής πολιτικής, με σαφή κοινωνικό προσανατολισμό.
Σχόλιο 
: Η σταδιακή λήξη των παλιών «Εξοικονομώ» και το κενό μέχρι την πλήρη ενεργοποίηση του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου δημιουργούν ένα κρίσιμο μεταβατικό διάστημα για την οικοδομή, τους μηχανικούς και τις μικρές επιχειρήσεις του κλάδου. Η επιτυχία της νέας γενιάς προγραμμάτων δεν θα κριθεί μόνο από τα κονδύλια, αλλά από την ικανότητα του κράτους να περιορίσει τη γραφειοκρατία, να στοχεύσει πράγματι τα ευάλωτα νοικοκυριά και να εξασφαλίσει σταθερό ρυθμό προκηρύξεων, ώστε η αγορά να μην κινείται διαρκώς μεταξύ «φουσκών» ζήτησης και περιόδων ξηρασίας.
#Εξοικονομώ #ΥΠΕΝ #ενεργειακή_αναβάθμιση #Ανακαινίζω2026 #ενεργειακή_φτώχεια
