Η εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου ωθεί ευρωπαϊκές χώρες να επανενεργοποιούν τον άνθρακα, υπονομεύοντας την πράσινη μετάβαση. Ορατός ο κίνδυνος ανατροπής των κλιματικών στόχων.
Η ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη εισέρχεται σε νέα, πιο σύνθετη φάση, καθώς η απότομη άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου αναγκάζει κυβερνήσεις και εταιρείες κοινής ωφέλειας να αναθεωρήσουν στην πράξη την πράσινη ατζέντα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, καταγράφεται σαφής ενίσχυση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα, ως φθηνότερη –αν και πιο ρυπογόνα– εναλλακτική λύση.
Η πίεση των τιμών και η ενεργειακή ασφάλεια
Η Ευρώπη είχε επενδύσει στρατηγικά στο φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο, με στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση από τον άνθρακα και, σε δεύτερο χρόνο, από όλα τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, η γεωπολιτική αστάθεια και ειδικά ο πόλεμος στο Ιράν, έχουν προκαλέσει έντονες ανησυχίες για την ασφάλεια εφοδιασμού, οδηγώντας σε εκρηκτική άνοδο τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου, τα οποία έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα στον Μάρτιο.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Γερμανίας, όπου η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο έχει μειωθεί πάνω από ένα τρίτο σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο, ενώ η χρήση άνθρακα έχει αυξηθεί κατά περίπου 2%, σύμφωνα με τα στοιχεία του ευρωπαϊκού διαχειριστή Enso-E. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει την προτεραιότητα που δίνεται στην προσιτή τιμή και την ενεργειακή ασφάλεια, ακόμη και εις βάρος των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων.
Παράλληλα, και η τιμή του άνθρακα κινείται ανοδικά, με τα σχετικά futures να ενισχύονται περίπου κατά 30% μέσα στον ίδιο μήνα. Ωστόσο, παραμένει συνολικά φθηνότερη επιλογή από το αέριο, ιδίως για μονάδες που ήδη υπάρχουν στο σύστημα και μπορούν να επανέλθουν γρήγορα σε λειτουργία.
Ρήγμα στην πράσινη μετάβαση και επιπτώσεις στα νοικοκυριά
Η πρόσκαιρη –όπως χαρακτηρίζεται από αναλυτές– «επιστροφή» στον άνθρακα φωτίζει την ευθραυστότητα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πράσινη μετάβαση. Η επιδίωξη ταχείας απανθρακοποίησης έρχεται σε σύγκρουση με την κοινωνική και πολιτική πίεση για χαμηλούς λογαριασμούς ρεύματος και σταθερή τροφοδοσία. Οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στους κλιματικούς στόχους και στην ανάγκη προστασίας των πολιτών από την ακρίβεια στην ενέργεια.
Παρότι μια μαζική, δομική αντικατάσταση του φυσικού αερίου από άνθρακα δεν θεωρείται πιθανή άμεσα –ιδίως ενόψει καλοκαιριού, όταν η ζήτηση ενέργειας παραδοσιακά υποχωρεί– η τάση αυτή στέλνει ανησυχητικό μήνυμα για την πορεία της κλιματικής πολιτικής. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι κάθε επιπλέον τόνος εκπομπών από άνθρακα επιδεινώνει ένα ήδη ορατό φαινόμενο κλιματικής αλλαγής, με αυξανόμενες φυσικές καταστροφές και οικονομικό κόστος.
Σε οικονομικό επίπεδο, οι αυξήσεις στις τιμές αερίου και άνθρακα αναμένεται να περάσουν σταδιακά στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, εντείνοντας την πίεση στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά που ήδη δοκιμάζονται από το υψηλό κόστος ζωής. Το δίλημμα «προσιτή ενέργεια ή πράσινη ενέργεια» επανέρχεται με οξύτητα, αναγκάζοντας τις Βρυξέλλες και τις εθνικές πρωτεύουσες να επαναξιολογήσουν τον ρυθμό και τα εργαλεία της ενεργειακής μετάβασης.
Σχόλιο 
: Η στροφή στον άνθρακα, έστω και μερική, αποκαλύπτει ότι χωρίς επαρκείς επενδύσεις σε αποθήκευση, δίκτυα και ΑΠΕ, η Ευρώπη παραμένει όμηρος των διεθνών τιμών ορυκτών καυσίμων. Αν η τρέχουσα κρίση δεν μετατραπεί σε επιτάχυνση της πράσινης υποδομής, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μόνιμη υπονόμευση της κλιματικής πολιτικής και σε νέο κύκλο ενεργειακής φτώχειας.
#Ευρώπη #Ενέργεια #Άνθρακας #ΦυσικόΑέριο #ΚλιματικήΑλλαγή
