Η κυβέρνηση Στάρμερ επιχειρεί να αποκτήσει ευρείες εξουσίες ρύθμισης της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, παρακάμπτοντας σε μεγάλο βαθμό το Κοινοβούλιο. Οι επικριτές προειδοποιούν για σοβαρό πλήγμα στα δημοκρατικά αντίβαρα και στα ψηφιακά δικαιώματα.
Η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ στο Ηνωμένο Βασίλειο προωθεί μια ριζική μεταβολή στον τρόπο ρύθμισης της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, επιδιώκοντας να κινηθεί πολύ ταχύτερα από τις κλασικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Δύο τροπολογίες που κατέθεσε η κυβέρνηση θα έδιναν σε υπουργούς τη δυνατότητα να αναμορφώνουν το καθεστώς διαδικτυακής ασφάλειας χωρίς να απαιτείται νέα, πλήρης νομοθεσία από τη Βουλή των Κοινοτήτων και τη Βουλή των Λόρδων.
Εξουσίες τύπου «ρήτρας Ερρίκου Η΄» για την online ασφάλεια
Η πρώτη τροπολογία, ενταγμένη στο νομοσχέδιο για την εγκληματικότητα και την αστυνόμευση, επιτρέπει σε ανώτερους υπουργούς να τροποποιούν μονομερώς τον νόμο για την ασφάλεια στο διαδίκτυο, με στόχο τη «μείωση ή άμβλυνση των κινδύνων βλάβης» από παράνομο περιεχόμενο που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη. Η δεύτερη, στο νομοσχέδιο για την ευημερία των παιδιών και τα σχολεία, πάει ακόμη παραπέρα: δίνει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να αλλάζει οποιοδήποτε νομοθετικό κείμενο, ώστε να περιορίζει την πρόσβαση ανηλίκων σε «ορισμένες υπηρεσίες διαδικτύου».
Πρακτικά, πρόκειται για κλασικές «ρήτρες Ερρίκου Η΄», μηχανισμούς με τους οποίους η εκτελεστική εξουσία μπορεί να παρακάμπτει το Κοινοβούλιο μέσω κανονιστικών πράξεων. Αν και δεν είναι εντελώς καινούργιο φαινόμενο στο βρετανικό σύστημα, η χρήση τους σε έναν τόσο ευρύ και ευαίσθητο τομέα, όπως η ρύθμιση της τεχνολογίας, προκαλεί έντονη ανησυχία οργανώσεων πολιτικών ελευθεριών και ψηφιακών δικαιωμάτων.
Αντιδράσεις για τα δημοκρατικά αντίβαρα και τα δικαιώματα
Η κυβέρνηση επικαλείται την ανάγκη ταχείας δράσης απέναντι σε νέες απειλές, όπως τα deepfakes γυμνών εικόνων που διακινούνται σε πλατφόρμες τύπου X και η προστασία των παιδιών από τα social media, με κεντρική ιδέα την πλήρη απαγόρευση χρήσης τους κάτω των 16 ετών. Το υπουργείο Επιστήμης, Καινοτομίας και Τεχνολογίας δηλώνει ότι θέλει να κινηθεί «γρήγορα», μετά από σχετική δημόσια διαβούλευση.
Ωστόσο, οργανώσεις όπως η Liberty και το Open Rights Group προειδοποιούν ότι η βιασύνη απειλεί να υπονομεύσει θεμελιώδη δικαιώματα. Επισημαίνουν ότι, όταν θεσπίζονται τόσο ευρείες εξουσίες, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο η σημερινή κυβέρνηση, αλλά και μελλοντικές, ενδεχομένως λιγότερο δημοκρατικά προσανατολισμένες. Υπενθυμίζουν δε παραδείγματα από την κυβέρνηση Τραμπ στις ΗΠΑ, όπου ρυθμιστικά εργαλεία αξιοποιήθηκαν για να στοχοποιηθούν ιστότοποι με LGBTQ+ περιεχόμενο ή πληροφορίες για αναπαραγωγική υγεία.
Παράλληλα, εγείρονται ζητήματα αναλογικότητας σε σχέση με τη νομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως καθώς τα επιστημονικά δεδομένα για την επίδραση των social media στην ψυχική υγεία των παιδιών παραμένουν ασαφή. Μελέτη που παρήγγειλε η ίδια η κυβέρνηση βρήκε περιορισμένες ισχυρές αποδείξεις άμεσης συσχέτισης μεταξύ χρόνου χρήσης και επιδείνωσης της ψυχικής υγείας.
Απουσία οριζόντιου νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη
Η επιλογή αυτή έρχεται μετά την απόφαση της κυβέρνησης να μην καταθέσει συνολικό νομοσχέδιο για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά να ρυθμίζει την τεχνολογία «στο σημείο χρήσης», ανά κλάδο. Κατά τους επικριτές, αυτή η προσέγγιση σημαίνει ότι αντί για ένα συνεκτικό, συζητημένο πλαίσιο αρχών, το Λονδίνο θα κινείται με αποσπασματικές παρεμβάσεις και κανονισμούς «σβήνοντας φωτιές» κατά περίπτωση.
Νομικοί εκτιμούν ότι η παραχώρηση τόσο διακριτικής κανονιστικής εξουσίας στην εκτελεστική θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε έκρηξη δικαστικών προσφυγών, τόσο από οργανώσεις δικαιωμάτων όσο και από ίδιες τις εταιρείες τεχνολογίας που θα κληθούν να εφαρμόσουν τις νέες, μεταβαλλόμενες απαιτήσεις.
Η τροπολογία για τα παιδιά και τα σχολεία αναμένεται να περάσει εύκολα από τη Βουλή των Κοινοτήτων, χάρη στη μεγάλη πλειοψηφία των Εργατικών, αλλά μπορεί να συναντήσει σοβαρότερη αντίσταση στη Βουλή των Λόρδων. Το υπουργείο αρνήθηκε να σχολιάσει περαιτέρω, αφήνοντας να αιωρείται το ερώτημα αν η ταχύτητα μπορεί να συμβαδίσει με τη δημοκρατική λογοδοσία σε μια εποχή ψηφιακών ανατροπών.
Σχόλιο 
: Η βρετανική στροφή σε ευρείες κανονιστικές εξουσίες χωρίς ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο είναι προειδοποιητική για ολόκληρη την Ευρώπη: η πίεση για γρήγορη ρύθμιση της τεχνολογίας δεν μπορεί να λειτουργήσει ως άλλοθι για διάβρωση θεσμικών αντίβαρων, ιδίως όταν τα εργαλεία αυτά θα κληρονομηθούν και από μελλοντικές κυβερνήσεις με άγνωστες προθέσεις.
#ΗνωμένοΒασίλειο #Τεχνολογία #ΤεχνητήΝοημοσύνη #ΨηφιακάΔικαιώματα
