Εκατομμύρια νοικοκυριά στη Βρετανία που θερμαίνονται με πετρέλαιο θέρμανσης βλέπουν τους λογαριασμούς τους να εκτοξεύονται λόγω του πολέμου στο Ιράν. Η κυβέρνηση αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο στοχευμένης στήριξης, αλλά η αγορά βρίσκεται ήδη σε καθεστώς πανικού.
Ραγδαία επιδείνωση καταγράφεται στο ενεργειακό κόστος για τα βρετανικά νοικοκυριά που εξαρτώνται από πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς οι τιμές σχεδόν τριπλασιάστηκαν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Πρόκειται κυρίως για αγροτικές περιοχές και τη Βόρεια Ιρλανδία, όπου δεν υπάρχει σύνδεση με το δίκτυο φυσικού αερίου και το πετρέλαιο παραμένει η κύρια πηγή θέρμανσης.
Τριπλασιασμός τιμών και ακυρώσεις παραγγελιών
Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, καταναλωτές που πριν από τον πόλεμο πλήρωναν περίπου 0,62 λίρες ανά λίτρο, τώρα λαμβάνουν προσφορές της τάξης του 1,73 λίρας. Το πετρέλαιο θέρμανσης είναι κατά βάση κηροζίνη, με τις τιμές του να συνδέονται στενά με το κόστος των αεροπορικών καυσίμων, τα οποία έχουν εκτοξευθεί στην Ευρώπη μετά την κλιμάκωση της σύρραξης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.
Η κατάσταση περιπλέκεται από το γεγονός ότι το πετρέλαιο θέρμανσης δεν καλύπτεται από το πλαφόν λιανικής που επιβάλλει η ρυθμιστική αρχή Ofgem για το ρεύμα και το φυσικό αέριο. Οι τιμές διαμορφώνονται ελεύθερα από τους προμηθευτές, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις να περνούν άμεσα στους καταναλωτές. Σε πολλές περιπτώσεις, παραγγελίες που είχαν ήδη δοθεί ακυρώθηκαν, αναγκάζοντας τα νοικοκυριά να επαναγοράσουν σε πολύ υψηλότερες τιμές ή να αναζητήσουν νέο προμηθευτή.
Ο κλαδικός φορέας UKIFDA, που εκπροσωπεί τους διανομείς, επισημαίνει ότι οι εταιρείες αγοράζουν καύσιμα σχεδόν σε καθημερινή βάση, με τις διεθνείς ανατιμήσεις να μεταφέρονται άμεσα στη λιανική. Παράλληλα, εταιρείες-μεσάζοντες όπως η BoilerJuice δέχονται έντονη κριτική, καθώς πελάτες καταγγέλλουν μαζικές ακυρώσεις παραγγελιών εν μέσω κορύφωσης της ζήτησης.
Κοινωνική πίεση και πιθανή κρατική παρέμβαση
Περίπου 1,7 εκατ. νοικοκυριά σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο βασίζονται στο πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ στη Βόρεια Ιρλανδία αφορά τα δύο τρίτα των κατοικιών. Φιλανθρωικές οργανώσεις και τοπικά δίκτυα συλλογικών παραγγελιών προειδοποιούν για «ξαφνικό και τρομακτικό» σοκ στο κόστος διαβίωσης, τονίζοντας ότι πολλοί καταναλωτές δεν έχουν τη δυνατότητα να περιμένουν πτώση τιμών, καθώς τα αποθέματά τους εξαντλούνται.
Ενδεικτικά, χρήστες αναφέρουν ότι παραγγελία 500 λίτρων που κόστιζε περίπου 340 λίρες πριν από λίγες ημέρες, φτάνει πλέον τις 858 λίρες. Η εμπειρία του 2022, όταν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οι τιμές ξεπέρασαν τις 1.000 λίρες για 500 λίτρα, έχει οδηγήσει ορισμένους πιο προνοητικούς καταναλωτές να διατηρούν «ταμείο καυσίμων» και να κινούνται άμεσα μόλις εντοπίζουν ανοδική τάση.
Η πολιτική διάσταση εντείνεται, με την υπουργό Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς να αναγνωρίζει στο κοινοβούλιο ότι τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης αντιμετωπίζουν «μοναδικές προκλήσεις». Ανακοίνωσε ότι αξιωματούχοι θα συναντηθούν με βουλευτές αγροτικών περιοχών και της Βόρειας Ιρλανδίας για να εξετάσουν «περαιτέρω δράση», αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο στοχευμένων μέτρων στήριξης.
Η Αρχή Ανταγωνισμού και Αγορών (CMA) υπενθύμισε στους προμηθευτές ότι οφείλουν να τηρούν τους όρους που συμφωνούν με τους πελάτες και να είναι απολύτως διαφανείς για τις χρεώσεις, προειδοποιώντας πως δεν θα διστάσει να παρέμβει εάν διαπιστώσει παραβιάσεις της νομοθεσίας για τον ανταγωνισμό ή την προστασία καταναλωτή.
Σχόλιο 
: Η βρετανική περίπτωση αναδεικνύει την ευθραυστότητα των αγορών καυσίμων σε γεωπολιτικά σοκ και τον κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας για νοικοκυριά εκτός δικτύων φυσικού αερίου. Για χώρες όπως η Ελλάδα, με σημαντικές αγροτικές και νησιωτικές περιοχές που επίσης εξαρτώνται από πετρέλαιο θέρμανσης, το μήνυμα είναι σαφές: απαιτούνται έγκαιρα στοχευμένα μέτρα προστασίας και μεγαλύτερη διαφοροποίηση των πηγών θέρμανσης, ώστε οι διεθνείς κρίσεις να μη μετατρέπονται άμεσα σε κοινωνικές εκρήξεις.
#ΗνωμένοΒασίλειο #Ενέργεια #ΠετρέλαιοΘέρμανσης #Ιράν #ΚόστοςΔιαβίωσης
