Η καταδίκη του Ιάπωνα Τακέσι Εμπισάουα στις ΗΠΑ φωτίζει το σκοτεινό πλέγμα ναρκωτικών, όπλων και πυρηνικών υλικών. Η υπόθεση αναδεικνύει τα κενά ελέγχου σε ασταθείς περιοχές όπως η Μιανμάρ και το Χρυσό Τρίγωνο.
Η υπόθεση του 62χρονου Ιάπωνα Τακέσι Εμπισάουα, που καταδικάστηκε σε 20 χρόνια κάθειρξη από ομοσπονδιακό δικαστήριο της Νέας Υόρκης, λειτουργεί ως καμπανάκι για τη διεθνή ασφάλεια. Ο κατηγορούμενος, που οι αμερικανικές αρχές παρουσίασαν ως ηγετική φυσιογνωμία της ιαπωνικής μαφίας Γιακούζα αλλά ειδικοί περιγράφουν περισσότερο ως «απατεώνα με διεθνείς διασυνδέσεις», ομολόγησε ενοχή σε έξι κατηγορίες συνωμοσίας για διακίνηση πυρηνικών υλικών, ναρκωτικών, όπλων και ξέπλυμα χρήματος.
Από ηρωίνη και πυραύλους σε ουράνιο και πλουτώνιο
Η έρευνα της αμερικανικής DEA ξεκίνησε το 2019 και αποκάλυψε ένα δίκτυο που εκτεινόταν από την Ιαπωνία και την Ταϊλάνδη έως τη Μιανμάρ, τη Σρι Λάνκα και τις ΗΠΑ. Ο Εμπισάουα φέρεται να διαπραγματευόταν με μυστικό πράκτορα της DEA –που παρουσιαζόταν ως έμπορος ναρκωτικών και όπλων και ως «Ιρανός στρατηγός» υπεύθυνος για πυρηνικό πρόγραμμα– την πώληση μεγάλων ποσοτήτων ηρωίνης και μεθαμφεταμίνης, αλλά και αυτόματων όπλων, ρουκετών, πολυβόλων και αντιαεροπορικών πυραύλων.
Το στοιχείο όμως που συγκλόνισε τους εισαγγελείς ήταν η προσφορά πυρηνικών υλικών. Ο Εμπισάουα υποστήριζε ότι μπορούσε να προμηθεύσει ουράνιο, θόριο και πλουτώνιο από περιοχή της Μιανμάρ, ελεγχόμενη από άγνωστο ηγέτη ένοπλης εθνοτικής οργάνωσης με πρόσβαση σε ορυχεία. Σε επικοινωνίες του, όταν ρωτήθηκε αν το ουράνιο ήταν εμπλουτισμένο άνω του 5%, απάντησε: «Νομίζω πως ναι και το ελπίζω», αφήνοντας να εννοηθεί ότι προοριζόταν για πυρηνικά όπλα.
Δείγματα που παραδόθηκαν σε αμερικανικό εργαστήριο βρέθηκε ότι περιείχαν ουράνιο, θόριο και πλουτώνιο, με την ισοτοπική σύνθεση του τελευταίου να αξιολογείται ως «κατάλληλη για όπλα». Αν και οι ειδικοί εκτιμούν ότι επρόκειτο για πολύ μικρές ποσότητες, το γεγονός ότι υλικό τέτοιων προδιαγραφών βρέθηκε εκτός ρυθμιστικού ελέγχου προκαλεί έντονη ανησυχία.
Γεωπολιτική διάσταση και κενά στην παγκόσμια ασφάλεια
Η υπόθεση ξεδιπλώνεται σε μια περίοδο όξυνσης της αντιπαράθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, με αφορμή –μεταξύ άλλων– το πυρηνικό του πρόγραμμα, το οποίο η Τεχεράνη επιμένει ότι είναι ειρηνικό. Η χρήση ενός υποτιθέμενου «Ιρανού στρατηγού» από την DEA στο πλαίσιο της επιχείρησης δείχνει πώς οι υπηρεσίες ασφαλείας αξιοποιούν τις υφιστάμενες γεωπολιτικές εντάσεις για να παγιδεύσουν δίκτυα λαθρεμπορίου.
Παράλληλα, ειδικοί σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας επισημαίνουν ότι το Χρυσό Τρίγωνο –η μεθοριακή ζώνη Μιανμάρ, Λάος και Ταϊλάνδης– με τις καθιερωμένες διαδρομές για ναρκωτικά και όπλα, αλλά και τα «πράσινα» σύνορα με ελλιπή έλεγχο και απουσία αξιόπιστων ανιχνευτών ραδιενέργειας, αποτελεί ιδανικό περιβάλλον για τη διακίνηση ακόμη και πυρηνικών υλικών.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας έχει καταγράψει 4.390 περιστατικά από το 1993 όπου ραδιενεργά ή πυρηνικά υλικά βρέθηκαν εκτός ρυθμιστικού ελέγχου, εκ των οποίων 343 συνδέονται με λαθρεμπόριο ή κακόβουλη χρήση. Η υπόθεση Εμπισάουα προστίθεται σε αυτή τη σκοτεινή στατιστική, αλλά ταυτόχρονα παρουσιάζεται από ειδικούς ως «επιτυχημένο παράδειγμα» διεθνούς συνεργασίας, καθώς αποτράπηκε η πιθανή διοχέτευση επικίνδυνου υλικού σε άγνωστους τελικούς αποδέκτες.
Παραμένουν ωστόσο κρίσιμα ερωτήματα: πόσο αξιόπιστοι ήταν οι ισχυρισμοί του για «μεγάλες ποσότητες» υλικού, από πού πραγματικά προήλθε το δείγμα πλουτωνίου και πόσα ακόμη δίκτυα –λιγότερο άτσαλα από τον Εμπισάουα– δρουν μακριά από τα ραντάρ των αρχών.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Εμπισάουα δείχνει ότι το πυρηνικό ρίσκο δεν περιορίζεται σε κρατικά προγράμματα, αλλά διαχέεται σε ρευστές, εγκληματικές αλυσίδες που αξιοποιούν ζώνες ανομίας και πολέμου. Για χώρες όπως η Ελλάδα, με κομβική γεωγραφική θέση και έντονη ναυτιλιακή δραστηριότητα, η ενίσχυση των ελέγχων σε λιμάνια, logistics και διαμετακομιστικά κέντρα δεν είναι απλή συμμόρφωση με διεθνείς κανόνες, αλλά κρίσιμο ζήτημα εθνικής και ευρωπαϊκής ασφάλειας.
#πυρηνικά #ασφάλεια #ΗΠΑ #Μιανμάρ #λαθρεμπόριο
