Η Ινδία επιδιώκει βαθύτερη στρατηγική σύμπλευση με την ΕΕ, συνδέοντας εμπόριο, άμυνα και ενέργεια με τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή. Οι γεωπολιτικές εντάσεις με Ιράν και Ρωσία λειτουργούν ως επιταχυντής της προσέγγισης.
Η Νέα Δελχί στέλνει σαφές μήνυμα στρατηγικής στροφής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον υπουργό Εξωτερικών της Ινδίας Σουμπραμανιάμ Τζαϊσανκάρ να μιλά για στόχο «δραματικής» εμβάθυνσης της εταιρικής σχέσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η εφαρμογή της νέας εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Ινδίας, αλλά και η διαμόρφωση πλαισίου για στενότερη αμυντική συνεργασία, την ώρα που ο πόλεμος με το Ιράν και η γενικευμένη γεωπολιτική αστάθεια αναδιατάσσουν παγκόσμιες συμμαχίες.
Από το εμπόριο στην άμυνα: η νέα αρχιτεκτονική συνεργασίας
Η ΕΕ και η Ινδία υπέγραψαν τον Ιανουάριο μια συμφωνία που χαρακτηρίστηκε ως «μητέρα όλων των εμπορικών συμφωνιών», με την παρουσία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Αντόνιο Κόστα ως επίσημων προσκεκλημένων στις εκδηλώσεις της Ημέρας της Δημοκρατίας στην Ινδία. Η συμφωνία βρίσκεται πλέον στη διαδικασία έγκρισης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τον Τζαϊσανκάρ να εκτιμά ότι «η συντριπτική πλειονότητα» των ευρωβουλευτών τάσσεται υπέρ και ότι δεν αναμένεται ουσιαστικό μπλόκο.
Πέρα από το εμπόριο, η ινδική πλευρά στοχεύει σε συμφωνία «ασφάλειας πληροφοριών» με την ΕΕ, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για πολύ στενότερη συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία. Ο Τζαϊσανκάρ αναφέρεται ενδεικτικά σε προμήθειες ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων από την ινδική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων πυρομαχικών, τεχνολογιών drone και αντι-drone, με παράδειγμα τη συμφωνία με την Airbus για παραγωγή στην Ινδία. Κλειδί, όπως τονίζει, είναι ένα «ευνοϊκό περιβάλλον» χωρίς περιττούς ρυθμιστικούς ή πολιτικούς περιορισμούς, ώστε ινδικές και ευρωπαϊκές εταιρείες να μπορούν να συμπράττουν απρόσκοπτα.
Αγκάθι παραμένει ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα της ΕΕ, από τον οποίο η Ινδία επιδίωξε εξαίρεση χωρίς επιτυχία. Οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για να μετριαστούν οι επιπτώσεις σε ευαίσθητους τομείς της ινδικής οικονομίας.
Ρωσία, Ιράν και ο ρόλος της Ινδίας ως ισορροπιστή
Το βασικό στρατηγικό «σύννεφο» πάνω από τη νέα σύμπλευση είναι η σχέση της Ινδίας με τη Ρωσία. Η Νέα Δελχί έχει διατηρήσει τις ενεργειακές και πολιτικές της σχέσεις με τη Μόσχα, παρά τις κυρώσεις ΗΠΑ και ΕΕ. Ο Τζαϊσανκάρ υπερασπίζεται τη στάση αυτή ως «ισορροπημένη και αντικειμενική», επικαλούμενος το δόγμα της «ρεαλιστικής πολιτικής που βασίζεται σε αξίες» και υπενθυμίζοντας ότι ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι έχει επισκεφθεί τόσο τη Μόσχα όσο και το Κίεβο από το 2022.
Παράλληλα, ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν ανησυχεί βαθιά την Ινδία, η οποία έχει «τεράστια συμφέροντα» στην περιοχή: κρίσιμες ενεργειακές ροές, εμπορικές οδούς και περίπου 10.000 Ινδούς υπηκόους μόνο στο Ιράν, καθώς και εκατομμύρια σε γειτονικές χώρες. Ο Τζαϊσανκάρ, σε τακτική επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγκτσί, μεταφέρει μήνυμα αποκλιμάκωσης και προειδοποιεί ότι η διεύρυνση της σύγκρουσης έχει μόνο «αρνητικές προοπτικές».
Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες να συνδράμουν στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, ενώ η Ινδία αποφεύγει να ταχθεί ανοικτά με κάποια πλευρά, επιλέγοντας ρόλο μεσολαβητή και σταθεροποιητικού παράγοντα. Στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, όπου εξελίσσεται ξεχωριστή αλλά βραδυπορούσα εμπορική διαπραγμάτευση, ο Τζαϊσανκάρ αποφεύγει την κριτική, υπογραμμίζοντας ότι η προτεραιότητα πρέπει να είναι η «προβλεψιμότητα στις αγορές» και η στήριξη της παγκόσμιας ανάπτυξης.
Σχόλιο 
: Η επιτάχυνση της προσέγγισης Ινδίας–ΕΕ δείχνει ότι η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικά κέντρα ισχύος πέρα από Κίνα και Ρωσία, ενώ η Ινδία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο της ως «τρίτου πόλου» σε έναν πολυπολικό κόσμο. Για την ΕΕ, η σύσφιξη δεσμών με μια ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία 1,4 δισ. κατοίκων είναι κρίσιμη για την ενεργειακή ασφάλεια, τη διαφοροποίηση εφοδιαστικών αλυσίδων και την αμυντική βιομηχανία. Για την Ινδία, η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, τεχνολογία και κεφάλαια αποτελεί μοχλό αναβάθμισης της παραγωγικής της βάσης και ενίσχυσης της διαπραγματευτικής της ισχύος μεταξύ Ουάσινγκτον, Μόσχας και Πεκίνου.
#Ινδία #ΕΕ #εμπόριο #άμυνα #ενέργεια #γεωπολιτική
