Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τη στιγμή που ανακοινώθηκε ότι διαδέχεται τον πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ.
Η απουσία του έχει πυροδοτήσει έντονη φημολογία για την κατάσταση της υγείας του, ενώ ταυτόχρονα κορυφαία στελέχη του ιρανικού καθεστώτος εμφανίζονται όλο και πιο ενεργά στη δημόσια σκηνή, σε μια περίοδο που η χώρα βρίσκεται εν μέσω πολέμου και γεωπολιτικής έντασης.
Φήμες για τραυματισμό και κώμα
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί ούτε σε δημόσιες εκδηλώσεις ούτε σε τηλεοπτικά μηνύματα μετά την ανάληψη της ηγεσίας.
Κατά τη διάρκεια της ετήσιας πορείας για την Ημέρα Αλ‑Κουντς στην Τεχεράνη, ο νέος ηγέτης ήταν εμφανώς απών.
Την ίδια στιγμή κυκλοφορούν αντικρουόμενες πληροφορίες που τον θέλουν:
-
σοβαρά τραυματισμένο
-
παραμορφωμένο από τραύματα
-
ακόμη και σε κώμα
Ορισμένες πηγές μάλιστα ισχυρίζονται ότι σε μία περίπτωση εμφανίστηκε στη θέση του… ένα χάρτινο ομοίωμα, γεγονός που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις εικασίες για την πραγματική κατάσταση της υγείας του.
Ποιοι κινούν τα νήματα στην Τεχεράνη
Παρά την απουσία του νέου ανώτατου ηγέτη, το καθεστώς στο Ιράν συνεχίζει να λειτουργεί.
Κεντρικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζουν:
-
ο επικεφαλής ασφαλείας Αλί Λαριτζανί
-
ο πρόεδρος της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν
-
ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης Γκολάμ Χοσεΐν Μοχσενί Ετζέι
Παράλληλα σημαντική επιρροή διατηρεί και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.
Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η πραγματική ισχύς στο ιρανικό σύστημα εξουσίας βρίσκεται κυρίως σε δύο θεσμούς:
-
τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC)
-
το γραφείο του ανώτατου ηγέτη
Ακόμη κι αν ο ηγέτης αλλάξει, οι δομές αυτές παραμένουν.
Ένα καθεστώς που λειτουργεί συλλογικά
Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν κινείται πλέον προς ένα μοντέλο «συλλογικής ηγεσίας», όπου μια μικρή ομάδα σκληροπυρηνικών αξιωματούχων διαχειρίζεται την εξουσία.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης έχουν τεράστια επιρροή όχι μόνο στον στρατό αλλά και στην οικονομία, την πολιτική και την κοινωνία της χώρας.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμείνει εκτός δημόσιας εικόνας για μεγάλο διάστημα, το καθεστώς μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί.
Ένας ηγέτης πιο σκληρός από τον πατέρα του;
Ο νέος ηγέτης θεωρείται από πολλούς ακόμη πιο σκληροπυρηνικός από τον πατέρα του.
Στο παρελθόν είχε στηρίξει τον πρώην πρόεδρο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και φέρεται να διατηρεί στενές σχέσεις με στρατιωτικούς κύκλους.
Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν επιβιώσει πολιτικά από την τρέχουσα κρίση, μπορεί να επιχειρήσει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τον έλεγχο του καθεστώτος τόσο στην οικονομία όσο και στην κοινωνία.
Το οικονομικό δίκτυο πίσω από την εξουσία
Το γραφείο του ανώτατου ηγέτη ελέγχει ένα τεράστιο οικονομικό σύστημα ιδρυμάτων και οργανισμών.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται:
-
το οικονομικό δίκτυο Setad
-
το ίδρυμα Bonyad Mostazafan
Οι οργανισμοί αυτοί διαχειρίζονται περιουσιακά στοιχεία δισεκατομμυρίων δολαρίων και δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως:
-
ενέργεια
-
εξορύξεις
-
logistics
-
χρηματοοικονομικές υπηρεσίες
-
τεχνολογία
Το οικονομικό αυτό πλέγμα επιτρέπει στο καθεστώς να επιβιώνει ακόμη και υπό διεθνείς κυρώσεις.
Ένα καθεστώς που γίνεται πιο στρατιωτικοποιημένο
Η απουσία του νέου ηγέτη φαίνεται να ενισχύει τον ρόλο του στρατιωτικού κατεστημένου.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή στη διακυβέρνηση της χώρας, γεγονός που οδηγεί πολλούς αναλυτές να μιλούν για ένα όλο και πιο στρατιωτικοποιημένο καθεστώς.
Σε αυτό το περιβάλλον, το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι απλό αλλά καθοριστικό:
αν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θα εμφανιστεί τελικά στο προσκήνιο — ή αν η εξουσία θα παραμείνει στα χέρια μιας κλειστής ομάδας ισχυρών αξιωματούχων.
