Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε φάση μέγιστης στρατιωτικής έντασης, ενώ η παγκόσμια αγορά πετρελαίου και η διπλωματία δοκιμάζονται. Παρά τις δηλώσεις Τραμπ για πιθανή αποκλιμάκωση, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η σύγκρουση δύσκολα θα τελειώσει σύντομα.
Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν κλιμακώνεται ραγδαία, με την Ουάσιγκτον να προαναγγέλλει την πιο σφοδρή ημέρα αεροπορικών επιθέσεων από την έναρξη του πολέμου πριν από δέκα ημέρες. Την ίδια ώρα, οι αναταράξεις στις τιμές του πετρελαίου, οι κινήσεις στον Περσικό Κόλπο και η εμπλοκή γειτονικών χωρών, όπως ο Λίβανος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό σκηνικό με παγκόσμιες οικονομικές προεκτάσεις.
Στρατιωτική κλιμάκωση και απειλές στη Στενή του Ορμούζ
Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ ανακοίνωσε πως η Τρίτη θα είναι «η πιο έντονη ημέρα πληγμάτων» στο Ιράν, με τον μεγαλύτερο αριθμό μαχητικών και βομβαρδιστικών αεροσκαφών που έχει αποσταλεί μέχρι σήμερα. Στόχος, όπως είπε, είναι η καταστροφή της ιρανικής πυραυλικής υποδομής και της αμυντικής βιομηχανικής βάσης, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη «στέκεται μόνη και χάνει κατά κράτος».
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με «συνέπειες σε επίπεδο που δεν έχει ξαναδεί ο κόσμος» εάν το Ιράν έχει τοποθετήσει νάρκες στη Στενή του Ορμούζ ή επιχειρήσει να μπλοκάρει τη ροή πετρελαίου. Αν και ο ίδιος αναγνώρισε ότι δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες αναφορές για ναρκοθέτηση, η σχεδόν πλήρης παράλυση της ναυσιπλοΐας στο στενό –από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου– έχει ήδη εκτινάξει τις τιμές σε επίπεδα που είχαν να σημειωθούν από το 2022.
Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι περίπου 150 Αμερικανοί στρατιώτες έχουν τραυματιστεί μέχρι στιγμής, οι περισσότεροι ελαφρά, με οκτώ να χαρακτηρίζονται σοβαρά τραυματίες. Η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Τεχεράνη ότι χρησιμοποιεί σχολεία και νοσοκομεία ως θέσεις εκτόξευσης πυραύλων, ενώ αναφέρει πως ο ρυθμός ιρανικών επιθέσεων έχει μειωθεί τις τελευταίες 24 ώρες.
Πετρέλαιο, ΙΕΑ και ευρωπαϊκοί φόβοι για παρατεταμένο πόλεμο
Οι υπουργοί Ενέργειας της G7 απέφυγαν, σε τηλεδιάσκεψη, να αποφασίσουν άμεση αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, ζητώντας από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ) να εκπονήσει σενάρια για ενδεχόμενη παρέμβαση. Ο Γάλλος υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκύρ τόνισε ότι όλες οι χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, είναι έτοιμες να δράσουν για σταθεροποίηση της αγοράς.
Ενδεικτικό της νευρικότητας είναι ότι, μετά από εκτίναξη των τιμών, το πετρέλαιο υποχώρησε κατά περίπου 30 δολάρια το βαρέλι, καθώς ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ο πόλεμος «μπορεί να τελειώσει σύντομα». Ωστόσο, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιοχάν Βάντεφουλ προειδοποίησε ότι η σύγκρουση δύσκολα θα λήξει γρήγορα αν το Ιράν δεν δείξει διάθεση διαπραγμάτευσης ή δεν υποστεί σοβαρή αποδυνάμωση. Κάλεσε δε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να τοποθετηθούν έγκαιρα ώστε να διαδραματίσουν ρόλο σε μελλοντικές συνομιλίες.
Η Ευρώπη, που έχει μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό πετρέλαιο καλύπτοντας μεγάλο μέρος των αναγκών της από τη Μέση Ανατολή, εμφανίζεται ιδιαίτερα ευάλωτη σε περαιτέρω διαταραχές. Η προοπτική πλήρους αποκλεισμού της Στενής του Ορμούζ θα είχε άμεσο αντίκτυπο σε τιμές, πληθωρισμό και ενεργειακή ασφάλεια.
Περιφερειακή ανάφλεξη και ανθρωπιστική κρίση
Η σύγκρουση έχει ήδη ξεχειλίσει στα γειτονικά μέτωπα. Στον Λίβανο, όπου η Χεζμπολάχ επιτέθηκε στο Ισραήλ σε στήριξη της Τεχεράνης, οι ισραηλινές επιδρομές έχουν προκαλέσει, σύμφωνα με τις αρχές, τουλάχιστον 486 νεκρούς και πάνω από 1.300 τραυματίες, εκτοπίζοντας εσωτερικά περισσότερους από 667.000 ανθρώπους – με 100.000 να χάνουν τα σπίτια τους μέσα σε μία μόνο ημέρα, όπως αναφέρει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, επίθεση με drone προκάλεσε πυρκαγιά στο βιομηχανικό συγκρότημα Ρουβάις, όπου βρίσκονται κρίσιμες εγκαταστάσεις διύλισης και πετροχημικών. Αν και δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί, το περιστατικό υπογραμμίζει τον κίνδυνο επέκτασης του πολέμου σε βασικές ενεργειακές υποδομές του Κόλπου.
Στο πολιτικό επίπεδο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε ανησυχία ότι δεν υπάρχει «κοινό σχέδιο» για γρήγορο και πειστικό τερματισμό της σύγκρουσης, τονίζοντας ότι η Ευρώπη δεν έχει συμφέρον σε έναν «πόλεμο χωρίς τέλος» ούτε σε διάλυση της ιρανικής κρατικής υπόστασης. Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι δεν πρέπει να λησμονείται η δραματική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και η κλιμάκωση βίας στη Δυτική Όχθη.
Το Ιράν από την πλευρά του καταγγέλλει κατασκοπευτικές επιχειρήσεις, ανακοινώνοντας συλλήψεις 30 ατόμων για «κατασκοπεία» υπέρ ΗΠΑ, Ισραήλ και κρατών του Κόλπου, ενώ ο επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας Αλί Λαριτζανί απάντησε στις απειλές Τραμπ με οξύ προσωπικό τόνο, επαναβεβαιώνοντας τη γραμμή αντίστασης της Τεχεράνης.
Σχόλιο 
: Η τρέχουσα φάση του πολέμου δείχνει ότι η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν αρκεί για έναν γρήγορο, πολιτικά «καθαρό» τερματισμό. Η Στενή του Ορμούζ λειτουργεί ως μοχλός πίεσης του Ιράν με τεράστιο κόστος για την παγκόσμια οικονομία, ενώ η περιφερειακή ανάφλεξη από τον Λίβανο έως τα Εμιράτα αυξάνει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Η Ευρώπη, με υψηλή ενεργειακή έκθεση και περιορισμένη στρατιωτική επιρροή, αναγκάζεται να κινηθεί ταχύτατα στο διπλωματικό πεδίο αν θέλει να αποτρέψει ένα μακρόσυρτο πόλεμο που θα τροφοδοτεί πληθωρισμό, προσφυγικά κύματα και πολιτική αστάθεια.
#Ιράν #ΗΠΑ #Ισραήλ #Πόλεμος #Πετρέλαιο #ΜέσηΑνατολή
