Η σκληρή στάση του Πέδρο Σάντσεθ απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ για τον πόλεμο κατά του Ιράν παρουσιάζεται ως ηθική, αλλά είναι βαθιά υπολογισμένη. Ο Ισπανός πρωθυπουργός επενδύει σε ένα μείγμα εσωτερικής πολιτικής επιβίωσης και στρατηγικής αναβάθμισης της Ισπανίας στην Ευρώπη.
Η αντιπαράθεση του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ με τον Ντόναλντ Τραμπ, με φόντο τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο κατά του Ιράν, τον τοποθετεί στην πιο εκτεθειμένη θέση από όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες. Η απειλή του Λευκού Οίκου για εμπορικό εμπάργκο στη Μαδρίτη, μετά την άρνηση της Ισπανίας να στηρίξει τους βομβαρδισμούς και να παραχωρήσει αμερικανικές βάσεις, θα μπορούσε να θεωρηθεί πολιτική αυτοκτονία. Ωστόσο, η ανάλυση των κινήσεων του Σάντσεθ δείχνει μια ψυχρά υπολογισμένη στρατηγική, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο διεθνές πεδίο.
Η ρήξη με την Ουάσινγκτον και το μήνυμα προς την Ευρώπη
Ο Σάντσεθ καταδίκασε τους βομβαρδισμούς στο Ιράν ως «παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και συμπύκνωσε τη θέση της κυβέρνησής του στο σύνθημα «όχι στον πόλεμο». Πέρα από τη ρητορική, η Μαδρίτη αρνήθηκε στις ΗΠΑ τη χρήση των αεροπορικών βάσεων Ρότα και Μορόν, προκαλώντας την αποχώρηση αμερικανικών αεροσκαφών από ισπανικό έδαφος. Πρόκειται για κίνηση με ελάχιστα ιστορικά προηγούμενα, που διαφοροποιεί ριζικά τη σημερινή Ισπανία από την πλειονότητα των εταίρων της στο ΝΑΤΟ.
Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που αναζητούν τρόπους προσαρμογής στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον, ο Σάντσεθ επιλέγει να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που θέτει «κόκκινες γραμμές» στη στρατιωτική κλιμάκωση. Η στάση του δεν περιορίζεται στο Ιράν. Η Ισπανία ήταν η μόνη χώρα που αρνήθηκε να δεσμευτεί στον στόχο δαπανών 5% του ΑΕΠ για άμυνα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ενώ ο Σάντσεθ προωθεί ενεργά στενότερους οικονομικούς και διπλωματικούς δεσμούς με την Κίνα και στηρίζει τη συμφωνία ελευθέρου εμπορίου ΕΕ–Mercosur, παρά τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της κεντροαριστεράς.
Εσωτερική πολιτική: από την άμυνα στην αντεπίθεση
Η εξωτερική πολιτική λειτουργεί για τον Σάντσεθ και ως εργαλείο εσωτερικής ανασύνταξης. Μετά τις αμφίρροπες εκλογές του 2023 και την πίεση από σκάνδαλα διαφθοράς στο κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE), ο Ισπανός πρωθυπουργός αναζητά πεδία όπου μπορεί να ανακτήσει πολιτική πρωτοβουλία. Η σκληρή κριτική του στην ισραηλινή επίθεση στη Γάζα και τώρα η σύγκρουση με τον Τραμπ για το Ιράν του επιτρέπουν να μιλήσει σε ένα βαθιά αντιμιλιταριστικό τμήμα της ισπανικής κοινής γνώμης.
Με τον συντηρητικό αντίπαλό του, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, να υπερασπίζεται στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, ο Σάντσεθ επιχειρεί να επαναχαράξει τη διαχωριστική γραμμή: από κλασική δεξιά–αριστερά σε φιλειρηνισμός–στρατιωτική κλιμάκωση, συνδέοντας τον πόλεμο με τον κίνδυνο νέου κύματος πληθωριστικών πιέσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι η κυβέρνηση βλέπει ομοιότητες με το 2004, όταν η δέσμευση του PSOE για αποχώρηση από το Ιράκ αποδείχθηκε εκλογικά καταλυτική.
Η θέση της Ισπανίας σε μια μεταβαλλόμενη Ευρώπη
Η στρατηγική Σάντσεθ εκτείνεται πέρα από την κάλπη. Στοχεύει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της Ισπανίας σε μια ΕΕ που γλιστρά προς τα δεξιά. Κατά την πανδημία, ο Σάντσεθ είχε κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση του Ταμείου Ανάκαμψης, όμως σήμερα βρίσκεται όλο και πιο απομονωμένος, όπως έδειξε και ο αποκλεισμός του από την πρόσφατη άτυπη σύνοδο κορυφής που προώθησε μια ατζέντα απορρύθμισης και ανταγωνιστικότητας.
Η κυβέρνηση της Μαδρίτης εκτιμά ότι, όπως στο ζήτημα της Γάζας και της Κίνας, έτσι και στο Ιράν, η ευρωπαϊκή συναίνεση θα μετακινηθεί σταδιακά προς τη γραμμή που χαράσσει σήμερα η Ισπανία, καθώς θα γίνονται ορατές οι συνέπειες της σύγκρουσης. Επιπλέον, η ύπαρξη της ναυτικής βάσης της Ρότα, κρίσιμου κόμβου για την αμερικανική παρουσία μεταξύ Ατλαντικού και Μεσογείου, δίνει στη Μαδρίτη ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, δύσκολο να αγνοηθεί από την Ουάσινγκτον.
Έπειτα από πάνω από μία δεκαετία στην ηγεσία του PSOE και με θητεία που τον κατατάσσει πλέον μεταξύ των μακροβιότερων πρωθυπουργών της μεταπολιτευτικής Ισπανίας, ο Σάντσεθ δείχνει να ποντάρει ότι η τωρινή ρήξη με τον Τραμπ θα ενισχύσει, και δεν θα υπονομεύσει, το πολιτικό του κεφάλαιο – εντός και εκτός συνόρων.
Σχόλιο 
: Ο Σάντσεθ αξιοποιεί τον πόλεμο στο Ιράν για να επανασυστήσει την Ισπανία ως δύναμη με αυτόνομη φωνή στην ΕΕ, επενδύοντας στην αντιμιλιταριστική παράδοση της κοινωνίας και στη γεωστρατηγική αξία των βάσεων. Το ρίσκο απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ είναι υπαρκτό, αλλά η κυβέρνηση δείχνει να υπολογίζει ότι η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και οι εσωτερικές πιέσεις στις άλλες πρωτεύουσες θα μετατοπίσουν σταδιακά το κέντρο βάρους προς πιο επιφυλακτική στάση έναντι της αμερικανικής στρατηγικής.
#Ισπανία #PedroSanchez #DonaldTrump #Ιράν #ΕΕ #ΕξωτερικήΠολιτική
