Ένταση στις σχέσεις Ισραήλ–Καθολικής Εκκλησίας προκάλεσε η απαγόρευση τέλεσης της Κυριακάτικης Λειτουργίας των Βαΐων στον Πανάγιο Τάφο. Οι ισραηλινές αρχές επικαλούνται λόγους ασφαλείας λόγω του πολέμου με το Ιράν, ενώ εκκλησιαστικοί και ευρωπαϊκοί παράγοντες μιλούν για δυσανάλογο μέτρο.
Μια απόφαση με βαρύ συμβολισμό και διεθνείς προεκτάσεις έλαβαν οι ισραηλινές αρχές στην Ιερουσαλήμ, εμποδίζοντας για πρώτη φορά εδώ και αιώνες την τέλεση της καθολικής Λειτουργίας των Βαΐων στον Πανάγιο Τάφο. Η αστυνομία μπλόκαρε την είσοδο κορυφαίων καθολικών ιεραρχών, μεταξύ των οποίων ο Λατίνος Πατριάρχης Ιεροσολύμων, καρδινάλιος Πιερμπατιστά Πιτσαμπάλα, επικαλούμενη αυξημένους κινδύνους ασφαλείας λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν.
Ασφάλεια έναντι θρησκευτικής ελευθερίας
Σύμφωνα με την ισραηλινή αστυνομία, όλα τα μεγάλα θρησκευτικά προσκυνήματα στην Παλιά Πόλη παραμένουν κλειστά για τους πιστούς από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της, ο χώρος της Παλιάς Πόλης και των ιερών προσκυνημάτων θεωρείται «πολύπλοκη περιοχή» που δεν επιτρέπει εύκολη πρόσβαση σε οχήματα έκτακτης ανάγκης, κάτι που –κατά την εκτίμησή της– αυξάνει τον κίνδυνο μαζικών απωλειών σε περίπτωση επίθεσης.
Το αίτημα του Πατριάρχη για τέλεση λειτουργίας εξετάστηκε και απορρίφθηκε, με την αστυνομία να υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να διασφαλίσει ικανοποιητικά την προστασία των παρισταμένων. Ωστόσο, το Λατινικό Πατριαρχείο υπενθυμίζει ότι από την έναρξη του πολέμου τελούνται στον Πανάγιο Τάφο λειτουργίες κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς παρουσία πιστών, άρα με σαφώς περιορισμένο κίνδυνο.
Έντονη αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας και της Ιταλίας
Σε κοινή ανακοίνωσή τους, το Λατινικό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και η Custodia Terrae Sanctae χαρακτήρισαν το περιστατικό «σοβαρό προηγούμενο» και «κατάφωρα δυσανάλογο μέτρο», τονίζοντας ότι αγνοεί τις ευαισθησίες «δισεκατομμυρίων ανθρώπων» που αυτές τις ημέρες στρέφουν το βλέμμα τους στην Ιερουσαλήμ. Τόνισαν επίσης ότι οι δύο ιεράρχες κινήθηκαν ιδιωτικά, χωρίς πομπές ή μαζική παρουσία πιστών, και παρ’ όλα αυτά «υποχρεώθηκαν να επιστρέψουν πίσω».
Η Κυριακή των Βαΐων για τους καθολικούς σηματοδοτεί την είσοδο του Ιησού στα Ιεροσόλυμα και την έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας, κορύφωση της οποίας αποτελεί το Πάσχα. Ο εκπρόσωπος του Πατριαρχείου, Φαρίτ Τζουμπράν, υπογράμμισε ότι πρόκειται για «εξαιρετικά ιερή ημέρα» και ότι «δεν υπήρχε καμία δικαιολογία» για τέτοια απαγόρευση.
Η απόφαση προκάλεσε άμεση πολιτική αντίδραση στην Ιταλία, καθώς τόσο ο καρδινάλιος Πιτσαμπάλα όσο και ο επικεφαλής της Custodia είναι Ιταλοί υπήκοοι. Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έκανε λόγο για «προσβολή όχι μόνο προς τους πιστούς, αλλά και προς κάθε κοινότητα που αναγνωρίζει την ελευθερία λατρείας». Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι ανακοίνωσε ότι θα κληθεί ο Ισραηλινός πρέσβης στη Ρώμη για εξηγήσεις.
Άμυνα του Ισραήλ και διεθνής εικόνα
Το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου επιχείρησε να αποκλιμακώσει την ένταση, απορρίπτοντας κάθε «κακόβουλη πρόθεση» πίσω από την απόφαση. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η αστυνομία ενήργησε «από ιδιαίτερη μέριμνα για την ασφάλεια» του καρδιναλίου Πιτσαμπάλα και προετοιμάζεται σχέδιο που θα επιτρέψει στους εκκλησιαστικούς ηγέτες να προσευχηθούν στον Πανάγιο Τάφο τις επόμενες ημέρες.
Παρά τις διαβεβαιώσεις, το επεισόδιο αναδεικνύει την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας σε μια πόλη όπου συνυπάρχουν τα ιερότερα προσκυνήματα τριών μονοθεϊστικών θρησκειών. Σε μια περίοδο γενικευμένης αστάθειας στη Μέση Ανατολή, κάθε περιορισμός σε θρησκευτικές τελετές αποκτά βαρύνουσα διπλωματική και συμβολική σημασία, με πιθανές επιπτώσεις στις σχέσεις του Ισραήλ με τον καθολικό κόσμο και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Σχόλιο 
: Η κίνηση του Ισραήλ, έστω και αν εδράζεται σε πραγματικές ανησυχίες ασφαλείας, υπονομεύει την εικόνα του ως εγγυητή της ελευθερίας λατρείας στους Αγίους Τόπους. Η διεθνής αντίδραση –και ιδίως η σκληρή στάση της Ρώμης– δείχνει ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να προτάσσεται μηχανικά έναντι θεμελιωδών δικαιωμάτων, χωρίς λεπτή διαχείριση και διαβούλευση με τους θρησκευτικούς φορείς. Αν δεν υπάρξει γρήγορη και αξιόπιστη διευθέτηση, το ζήτημα κινδυνεύει να εξελιχθεί σε νέο μέτωπο έντασης μεταξύ Ισραήλ, Βατικανού και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, σε μια ήδη εκρηκτική περιφερειακή συγκυρία.
#Ιερουσαλήμ #Ισραήλ #ΚαθολικήΕκκλησία #ΘρησκευτικήΕλευθερία #Ιράν #ΜέσηΑνατολή
