Η ήττα της Τζόρτζια Μελόνι στο δημοψήφισμα για τη δικαστική μεταρρύθμιση άνοιξε παράθυρο ευκαιρίας για την αντιπολίτευση. Όμως η έλλειψη ενιαίας ηγεσίας και κοινού σχεδίου απειλεί να ακυρώσει το πολιτικό momentum.
Η ήττα της Τζόρτζια Μελόνι στο δημοψήφισμα για τη συνταγματική μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος αποτελεί την πρώτη πραγματική πολιτική ρωγμή στη μέχρι σήμερα κυριαρχία της. Η υψηλή συμμετοχή και η σαφής καταψήφιση της πρότασης, ιδίως από νεότερους ψηφοφόρους, δείχνουν ότι η δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση είναι υπαρκτή και πολιτικά αξιοποιήσιμη.
Ευκαιρία για την αντιπολίτευση – αλλά με ποιο μέτωπο;
Το αποτέλεσμα ενίσχυσε τις φιλοδοξίες των δύο βασικών πόλων της αντιπολίτευσης: του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος (PD) υπό την Έλι Σλάιν και του λαϊκιστικού Κινήματος 5 Αστέρων του πρώην πρωθυπουργού Τζουζέπε Κόντε. Αμφότεροι μιλούν για «ιστορική νίκη των πολιτών» και για την αρχή της ήττας της «εθνικιστικής δεξιάς».
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι συσχετισμοί παραμένουν σταθεροί: τα «Αδέλφια της Ιταλίας» της Μελόνι γύρω στο 29%, το PD στο 22% και το Κίνημα 5 Αστέρων στο 12%. Τα νούμερα αυτά καθιστούν σαφές ότι χωρίς οργανική συνεργασία των αντιπολιτευτικών δυνάμεων, η δεξιά συμμαχία διατηρεί προβάδισμα. Γι’ αυτό και αυξάνεται η πίεση για προκριματικές εκλογές της αντιπολίτευσης, ώστε να αναδειχθεί ένας κοινός υποψήφιος πρωθυπουργός και ενιαίο πρόγραμμα.
Τόσο ο Κόντε όσο και η Σλάιν δηλώνουν θετικοί στην ιδέα των προκριματικών, αποφεύγοντας όμως να δεσμευτούν ανοιχτά για την προσωπική τους υποψηφιότητα. Η προσωρινή ενότητα πάνω στο «όχι» στη δικαστική μεταρρύθμιση κρύβει βαθιές διαφορές σε κρίσιμα ζητήματα όπως οι στρατιωτικές δαπάνες, η στήριξη στην Ουκρανία και ο οικονομικός προσανατολισμός της χώρας.
Ηγέτης χωρίς κοινωνικό ρίζωμα και εύθραυστες συμμαχίες
Στο επίπεδο προσώπων, η Σλάιν ηγείται του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης και εμφανίζεται ως φυσική επικεφαλής μιας «προοδευτικής συμμαχίας». Όμως η εικόνα της ως εκπροσώπου μιας κοσμοπολίτικης, «ελίτ» κεντροαριστεράς περιορίζει τη διεισδυτικότητά της στα λαϊκά στρώματα. Ο Κόντε, από την άλλη, διατηρεί ισχυρή προσωπική αναγνωρισιμότητα, ειδικά στον ιταλικό Νότο, όπου κεφαλαιοποιεί ακόμη την περίοδο διακυβέρνησής του με κοινωνικές παροχές και διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων της πανδημίας.
Πιθανά συμβιβαστικά ονόματα, όπως η Σίλβια Σάλις ή ο Γκαετάνο Μανφρέντι –δήμαρχοι που εξελέγησαν με ευρείες κεντροαριστερές συμμαχίες– έχουν ήδη αποστασιοποιηθεί από την ιδέα συμμετοχής σε προκριματικές. Έτσι, η αντιπολίτευση μένει παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο ηγεσίες που δεν μπορούν ακόμη να εγγυηθούν συνοχή.
Πέρα από τα πρόσωπα, αναλυτές επισημαίνουν ότι το 53% του «όχι» στο δημοψήφισμα δεν ισοδυναμεί με εκλογική βάση της κεντροαριστεράς. Πολλοί ψηφοφόροι κινητοποιήθηκαν συγκυριακά, άλλοι ψήφισαν «όχι» αλλά στήριξαν κυβερνητικούς υποψηφίους στις ταυτόχρονες τοπικές κάλπες. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η αντιπολίτευση μπορεί να μετατρέψει μια ψήφο διαμαρτυρίας σε σταθερή πολιτική εκπροσώπηση.
Ο παράγοντας χρόνου και η στρατηγική της Μελόνι
Ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της Μελόνι, εφόσον η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη. Ένα σενάριο πρόωρων εκλογών θα μπορούσε να την ευνοήσει, επιτρέποντάς της να προλάβει τη διαμόρφωση κοινού προγράμματος και ηγεσίας στο αντίπαλο στρατόπεδο, πριν επιβαρυνθούν περαιτέρω οι οικονομικές συνθήκες.
Από την άλλη, αν η πρωθυπουργός επιλέξει να εξαντλήσει τον χρόνο της, η αντιπολίτευση κερδίζει πολύτιμο διάστημα για να θεμελιώσει μια συνεκτική εναλλακτική πρόταση: από τον κατώτατο μισθό και την υγεία, μέχρι την πράσινη μετάβαση και τη στάση απέναντι στο ΝΑΤΟ. Χωρίς σαφή απαντήσεις στα ζητήματα αυτά, ο ενθουσιασμός του δημοψηφίσματος κινδυνεύει να αποδειχθεί πυροτέχνημα.
Σχόλιο 
: Η ήττα της Μελόνι δείχνει ότι η ιταλική κοινωνία δεν της δίνει λευκή επιταγή, αλλά προς το παρόν η αντιπολίτευση μοιάζει περισσότερο με άθροισμα μειοψηφιών παρά με εναλλακτική κυβέρνηση. Αν δεν λύσει γρήγορα το δίλημμα ηγεσίας και δεν αποκτήσει πειστικό, κοινό πρόγραμμα, το παράθυρο ευκαιρίας που άνοιξε το δημοψήφισμα θα κλείσει πριν καν προλάβει να το περάσει.
#Ιταλία #Μελόνι #Αντιπολίτευση #Δημοψήφισμα #Ευρώπη
