Η Ελλάδα ενεργοποιεί πόρους 5,3 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για στοχευμένη στήριξη νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων. Ο άξονας είναι η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και οι καθαρές μεταφορές με κοινωνικό πρόσημο.
Ένα από τα κεντρικά εργαλεία της επόμενης φάσης της πράσινης μετάβασης ενεργοποιεί η ελληνική κυβέρνηση, παρουσιάζοντας πακέτο παρεμβάσεων ύψους περίπου 5,3 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πόροι αυτοί στοχεύουν να λειτουργήσουν ως «μαξιλάρι» απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος, με αιχμή τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Πού κατευθύνονται οι πόροι και ποιοι ωφελούνται
Σύμφωνα με το εθνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο, περίπου το 66% των διαθέσιμων πόρων θα κατευθυνθεί σε δράσεις για τα κτίρια και ειδικότερα στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών. Ο στόχος είναι διπλός: αφενός η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, αφετέρου η ουσιαστική μείωση του λογαριασμού για τα νοικοκυριά, με έμφαση σε εκείνα που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια.
Στο επίκεντρο βρίσκονται προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ» ειδικά προσαρμοσμένα σε ευάλωτα νοικοκυριά, επιδοτούμενη αντικατάσταση παλαιών και ενεργοβόρων συστημάτων θέρμανσης με αποδοτικότερες τεχνολογίες – όπως αντλίες θερμότητας – καθώς και παρεμβάσεις θερμομόνωσης κελύφους κτιρίων. Προβλέπονται επίσης μικρές εγκαταστάσεις αυτοπαραγωγής ενέργειας (π.χ. φωτοβολταϊκά σε στέγες), ώστε τα νοικοκυριά να μειώσουν την εξάρτησή τους από το δίκτυο και τις διακυμάνσεις των τιμών.
Παράλληλα, το σχέδιο ενσωματώνει παρεμβάσεις για πολύ μικρές επιχειρήσεις, με προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης εξοπλισμού και εγκαταστάσεων, προκειμένου να μειωθεί το λειτουργικό κόστος και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητά τους σε περιόδους ενεργειακής αστάθειας. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται σε περιοχές και κοινωνικές ομάδες που ήδη βιώνουν οξυμένα φαινόμενα ενεργειακής και μεταφορικής φτώχειας.
Στο σκέλος των μεταφορών, το Ταμείο χρηματοδοτεί δράσεις για καθαρότερες μετακινήσεις: υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, κίνητρα για ηλεκτροκίνηση και βελτίωση της πρόσβασης σε χαμηλού κόστους, χαμηλών ρύπων μεταφορικά μέσα. Συνολικά, εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και δεκάδες χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις.
Νέο ευρωπαϊκό εργαλείο με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο θεσπίστηκε το 2023 στο πλαίσιο του πακέτου «Fit for 55», ως απάντηση στον κίνδυνο κοινωνικών ανισοτήτων από την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης. Συνδέεται άμεσα με την επέκταση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS2) σε κτίρια και οδικές μεταφορές, η οποία αναμένεται να αυξήσει τις πιέσεις στο κόστος ενέργειας και καυσίμων από το 2027 και μετά.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το συνολικό πακέτο του Ταμείου, μαζί με την εθνική συμμετοχή, εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 86,7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032. Για την Ελλάδα, οι διαθέσιμοι πόροι ανέρχονται σε περίπου 5,3 δισ. ευρώ, δημιουργώντας ένα σημαντικό δημοσιονομικό «μαξιλάρι» για στοχευμένες κοινωνικές και επενδυτικές δράσεις.
Η χρονική συγκυρία της παρουσίασης δεν είναι τυχαία: η κυβέρνηση επιχειρεί να προετοιμάσει εγκαίρως το πλαίσιο εφαρμογής, ώστε οι δράσεις να τρέξουν παράλληλα με την ενεργοποίηση του νέου συστήματος ρύπων. Η αποτελεσματική και γρήγορη υλοποίηση θα κρίνει αν το Ταμείο θα λειτουργήσει ως ασπίδα για τα ευάλωτα στρώματα ή αν οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος θα προηγηθούν των αντισταθμιστικών μέτρων.
Σχόλιο 
: Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο είναι διπλό στοίχημα για την Ελλάδα: αφενός τεστ διαχειριστικής ικανότητας, αφετέρου κρίσιμο εργαλείο κοινωνικής συνοχής στην πράσινη μετάβαση. Αν οι πόροι κατευθυνθούν πράγματι σε ευάλωτα νοικοκυριά και παραγωγικές μικρές επιχειρήσεις, μπορεί να μειώσει μόνιμα το ενεργειακό κόστος και να περιορίσει τις ανισότητες. Αν όμως χαθεί σε αποσπασματικά προγράμματα και γραφειοκρατία, ο λογαριασμός της πράσινης μετάβασης θα επιστρέψει πολλαπλάσιος στην κοινωνία.
#ΚοινωνικόΚλιματικόΤαμείο #Ενέργεια #Νοικοκυριά #ΜικρέςΕπιχειρήσεις #ΠράσινηΜετάβαση
