Την ανάγκη να ανοίξει δημόσια συζήτηση για την κατάργηση της ανωνυμίας στο Διαδίκτυο έθεσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, κατά τη συμμετοχή του στο πάνελ με θέμα «Θεσμοί, Διαφάνεια και Αντιμετώπιση της Παραπληροφόρησης», στο πλαίσιο του Athens Alitheia Forum.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διευκρίνισε ότι η συζήτηση δεν αφορά την ελεύθερη έκφραση ή την κριτική προς την κυβέρνηση και τους θεσμούς, αλλά την αντιμετώπιση ποινικών αδικημάτων που διαπράττονται πίσω από ανώνυμους λογαριασμούς.
«Να βγάλουμε τις κουκούλες από το Διαδίκτυο»
Ο Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι έχει έρθει η στιγμή να εξεταστεί σοβαρά το ζήτημα της ανωνυμίας των χρηστών στο Διαδίκτυο.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «έχει έρθει η ώρα να ανοίξει η συζήτηση για να καταργηθεί η ανωνυμία στο Διαδίκτυο», εξηγώντας ότι στόχος είναι να περιοριστούν φαινόμενα όπως:
-
ηλεκτρονικές απάτες
-
phishing
-
συκοφαντική δυσφήμηση
-
διαδικτυακές επιθέσεις και εκβιασμοί
Σύμφωνα με τον ίδιο, πίσω από πολλούς ανώνυμους λογαριασμούς κρύβονται εγκληματικές δραστηριότητες που εκμεταλλεύονται την αδυναμία ταυτοποίησης των χρηστών.
Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει το σύστημα
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος παρουσίασε ένα πιθανό μοντέλο λειτουργίας, στο οποίο οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης θα γνωρίζουν την πραγματική ταυτότητα του χρήστη χωρίς όμως αυτή να είναι δημόσια.
Με άλλα λόγια, ένας χρήστης θα μπορεί να χρησιμοποιεί ψευδώνυμο, αλλά η πλατφόρμα θα έχει στη διάθεσή της τα πραγματικά στοιχεία του, ώστε σε περίπτωση ποινικού αδικήματος να μπορούν να επέμβουν οι αρχές.
Ο ίδιος παρομοίασε την πρόταση με τη διαδικασία έκδοσης αριθμού κινητής τηλεφωνίας, όπου η εταιρεία γνωρίζει την ταυτότητα του κατόχου, ακόμη κι αν αυτή δεν εμφανίζεται δημόσια.
Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε ένα πλαίσιο έντονης ανησυχίας για τη διάδοση ψευδών ειδήσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο, πάνω από το 80% των πολιτών στην Ελλάδα θεωρεί ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί σοβαρό πρόβλημα, ενώ περισσότερο από το 50% παραδέχεται ότι έχει πιστέψει κάποια στιγμή μια ψευδή είδηση.
Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την πίεση προς την πολιτεία να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Η σχέση ανωνυμίας και παραπληροφόρησης
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, δημοσιογράφοι που συμμετείχαν στο πάνελ υπογράμμισαν ότι η δυνατότητα ανώνυμης παρουσίας στα κοινωνικά δίκτυα συχνά δημιουργεί περιβάλλον όπου:
-
η συκοφαντία εξαπλώνεται εύκολα
-
οι ψευδείς ειδήσεις αναπαράγονται χωρίς έλεγχο
-
η επιθετική ρητορική γίνεται πιο έντονη
Ταυτόχρονα όμως τονίστηκε ότι το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς η πλήρης κατάργηση της ανωνυμίας μπορεί να εγείρει σοβαρά ζητήματα που σχετίζονται με την ελευθερία της έκφρασης.
Η ευθύνη των πλατφορμών
Σημαντικό μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε επίσης στον ρόλο των ψηφιακών πλατφορμών και στην ανάγκη να υπάρξουν σαφέστεροι κανόνες λειτουργίας.
Σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, το Διαδίκτυο λειτουργεί συχνά με λιγότερους περιορισμούς σε σχέση με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, γεγονός που δημιουργεί ένα περιβάλλον ασύμμετρης ρύθμισης.
Τηλεοπτικά μέσα και εφημερίδες λειτουργούν υπό συγκεκριμένους κανόνες εποπτείας, ενώ οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς το περιεχόμενο που φιλοξενούν.
Θεσμικές παρεμβάσεις στον χώρο των ΜΜΕ
Ο Παύλος Μαρινάκης αναφέρθηκε επίσης σε θεσμικές παρεμβάσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στον χώρο των μέσων ενημέρωσης.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται το Μητρώο Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου, το οποίο θέτει συγκεκριμένα κριτήρια λειτουργίας για μέσα που επιθυμούν να λαμβάνουν κρατική διαφήμιση.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, πριν από την εφαρμογή αυτών των κανόνων ακόμη και μέσα που δεν τηρούσαν βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας μπορούσαν να λαμβάνουν κρατική χρηματοδότηση μέσω διαφημίσεων.
Η πρόκληση της ψηφιακής εποχής
Η συζήτηση κατέληξε στη διαπίστωση ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις σύγχρονες δημοκρατίες.
Η ταχύτητα διάδοσης των πληροφοριών στο Διαδίκτυο επιτρέπει σε ψευδείς ειδήσεις να εξαπλώνονται μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ η επαλήθευση και η τεκμηρίωση απαιτούν περισσότερο χρόνο.
Όπως ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, «το ψέμα είναι θελκτικό και διαδίδεται γρήγορα, ενώ η αλήθεια χρειάζεται χρόνο, αποδείξεις και τεκμηρίωση».
Η αντιμετώπιση του φαινομένου, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες στο συνέδριο, απαιτεί συνεργασία μεταξύ πολιτείας, δημοσιογράφων, ψηφιακών πλατφορμών και κοινωνίας των πολιτών.
