Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανοίγει δημόσια τη συζήτηση για το μέλλον των βρετανικών κυρίαρχων βάσεων στην Κύπρο. Ζητά θεσμοθετημένο, ειλικρινή διάλογο με το Λονδίνο μετά τη λήξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Με σαφές μήνυμα προς το Λονδίνο, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης έθεσε επισήμως την ανάγκη επαναξιολόγησης του καθεστώτος των βρετανικών κυρίαρχων βάσεων στο νησί. Μιλώντας στο Bloomberg TV, έκανε λόγο για «ειλικρινή, ανοιχτό διάλογο» με τη βρετανική κυβέρνηση μόλις ολοκληρωθεί η τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Οι βάσεις ως αποικιοκρατικό υπόλειμμα και ζήτημα ασφάλειας
Ο Χριστοδουλίδης υπενθύμισε ότι οι βάσεις αποτελούν άμεσο προϊόν της αποικιοκρατικής περιόδου στην Κύπρο, η οποία απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1960. Παράλληλα, ανέδειξε την ανθρώπινη διάσταση, τονίζοντας ότι περισσότεροι από 10.000 Κύπριοι πολίτες ζουν εντός των βρετανικών βάσεων, γεγονός που δημιουργεί ευθύνη για την ασφάλεια και την ευημερία τους.
Η παρέμβαση δεν γίνεται σε κενό χρόνου. Προηγήθηκε επίθεση με drone κατά βρετανικής βάσης στην Κύπρο, η οποία χαρακτηρίστηκε ως η πρώτη –και μέχρι στιγμής μοναδική– επίθεση σε ευρωπαϊκό έδαφος στο πλαίσιο της τρέχουσας κλιμάκωσης με το Ιράν. Το περιστατικό αναζωπύρωσε τα ερωτήματα για το μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει η Ευρώπη για να υπερασπιστεί τα σύνορά της, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να αποφύγει την άμεση εμπλοκή στη σύγκρουση.
Ο Κύπριος πρόεδρος αποκάλυψε ότι έχει ήδη συζητήσει με τον Βρετανό πρωθυπουργό «εξελίξεις που δεν άρεσαν» στη Λευκωσία ως προς τον χειρισμό της κρίσης. «Όταν τελειώσει, πρέπει να τα βάλουμε όλα στο τραπέζι και να συζητήσουμε και να αποφασίσουμε μαζί για το μέλλον των βάσεων», υπογράμμισε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Λευκωσία δεν θεωρεί πλέον το σημερινό πλαίσιο ως δεδομένο.
Γεωστρατηγικός ρόλος Κύπρου και ευρωπαϊκή διάσταση
Η Κύπρος, πρώην βρετανική αποικία, έχει μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση –ανάμεσα σε Λίβανο και Συρία, πιο κοντά στη Βηρυτό παρά στην Αθήνα– σε στρατηγικό πλεονέκτημα, προβάλλοντας το νησί ως πύλη προς την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή και ως ασφαλές καταφύγιο σε μια ασταθή περιοχή. Η ένταξη στην ΕΕ το 2004 και η υιοθέτηση του ευρώ το 2008 ενίσχυσαν αυτό το αφήγημα.
Ωστόσο, η Κύπρος παραμένει εκτός ΝΑΤΟ, κυρίως λόγω της ανοιχτής διαμάχης με την Τουρκία και της ανάγκης ομοφωνίας των 32 μελών της Συμμαχίας. Το κενό αυτό καλύπτεται εν μέρει από τη στενή σχέση με κράτη-μέλη της ΕΕ και τη φιλοξενία βρετανικών και άλλων δυτικών στρατιωτικών υποδομών, που καθιστούν το νησί κρίσιμο κόμβο για επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Μετά την επίθεση με drone, η Ελλάδα έστειλε πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη στην Κύπρο, ενώ Γαλλία και Ισπανία προσέφεραν πρόσθετη προστασία. Η ενεργοποίηση αυτού του άτυπου «ευρωπαϊκού πλέγματος ασφαλείας» ενισχύει το επιχείρημα της Λευκωσίας ότι το μέλλον των βάσεων δεν είναι μόνο διμερές ζήτημα Κύπρου–Βρετανίας, αλλά ευρύτερο ευρωπαϊκό θέμα ασφάλειας.
Για τη Λευκωσία, η πρόσφατη επίθεση συνιστά υλοποίηση ενός εφιαλτικού σεναρίου που φοβόταν ήδη από τον πρώτο πόλεμο του Ιράκ το 1991: ότι η στρατηγική σημασία της Κύπρου μπορεί να την καταστήσει στόχο, ακόμη κι αν η ίδια δεν επιδιώκει εμπλοκή. Στο πλαίσιο αυτό, ο «ειλικρινής διάλογος» που ζητά ο Χριστοδουλίδης είναι στην ουσία αίτημα για αναδιαπραγμάτευση του τρόπου με τον οποίο η κυπριακή κυριαρχία και η ευρωπαϊκή ασφάλεια συνυπάρχουν με τα βρετανικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Σχόλιο 
: Η Λευκωσία αξιοποιεί συγκυρία και ευρωπαϊκή αλληλεγγύη για να ανοίξει ένα θέμα που επί δεκαετίες παρέμενε σχεδόν ταμπού: τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου των βρετανικών βάσεων. Αν και δεν τίθεται ευθέως ζήτημα απομάκρυνσής τους, η Κύπρος επιχειρεί να μετατρέψει μια πηγή κινδύνου σε διαπραγματευτικό χαρτί για περισσότερες εγγυήσεις ασφαλείας και μεγαλύτερη συμμετοχή στις αποφάσεις. Το πώς θα ανταποκριθεί το Λονδίνο, σε μια περίοδο δημοσιονομικής πίεσης και αυξημένων στρατιωτικών υποχρεώσεων, θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τις πραγματικές προτεραιότητες της βρετανικής στρατηγικής μετά το Brexit.
#Κύπρος #ΒρετανικέςΒάσεις #Χριστοδουλίδης #Ασφάλεια #ΜέσηΑνατολή #ΕΕ
