Σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά τα πρώτα του «Weird Weekends», ο Λουί Θερου περνά στο Netflix με ένα ντοκιμαντέρ για το manosphere. Η πορεία του φωτίζει πώς το τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ έγινε εργαλείο βαθιάς κοινωνικής αυτοψίας.
Ο Λουί Θερου ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία δημιουργών που ξεκίνησαν ως «περίεργοι παρατηρητές» και κατέληξαν να είναι οι ίδιοι πολιτιστικό φαινόμενο. Σχεδόν 30 χρόνια μετά τα πρώτα του ντοκιμαντέρ για το BBC, ο Βρετανός δημοσιογράφος μετακομίζει στο Netflix με το «Inside the Manosphere», μια εμβάθυνση στον κόσμο των ανδρικών δικαιωμάτων και των διαδικτυακών κοινοτήτων που αναπαράγουν τοξικές εκδοχές ανδρισμού.
Από τα «Weird Weekends» στις πιο σκοτεινές γωνιές της κοινωνίας
Η διαδρομή του Θερου ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν με τη σειρά «Weird Weekends» βούτηξε σε αμερικανικές υποκουλτούρες: επιζήσαντες καταστροφών, ράπερ, πορνοβιομηχανία, επαγγελματική πάλη. Το στιλ του –ένα μείγμα αφελούς παρουσίας, ειρωνικής απόστασης και επίμονης ερώτησης– του επέτρεψε να κερδίσει την εμπιστοσύνη ανθρώπων που συνήθως κλείνουν τις πόρτες στις κάμερες.
Σταδιακά, το αντικείμενο έγινε βαρύτερο. Από τους επιζώντες σε νοσοκομεία για σεξουαλικά βίαιους παραβάτες και παιδόφιλους, μέχρι ψυχιατρικά ιδρύματα για άτομα που έχουν διαπράξει εγκλήματα αλλά πάσχουν από σοβαρές ψυχικές ασθένειες, ο Θερου ανέπτυξε μια υπογραφή: αποφεύγει τον εύκολο ηθικισμό και ανοίγει χώρο για να ακουστούν φωνές που συνήθως δαιμονοποιούνται.
Το ίδιο μοτίβο ακολουθεί και στα έργα του για τη δημόσια υγεία: η εξάρτηση από το αλκοόλ στο «Drinking to Oblivion», οι εγκεφαλικές κακώσεις στο «A Different Brain», η άνοια στο «Extreme Love: Dementia». Εκεί ο Θερου συνδυάζει δημοσιογραφική ψυχραιμία με συναισθηματική εγγύτητα, αναδεικνύοντας το κόστος πολιτικών επιλογών και συστημικών κενών.
Θρησκείες, ακροδεξιά, οπιοειδή και η νέα ψηφιακή ριζοσπαστικοποίηση
Ιδιαίτερο κεφάλαιο στη φιλμογραφία του αποτελούν οι έρευνες σε κλειστές ή ακραίες κοινότητες: η Εκκλησία της Σαϊεντολογίας, η διαβόητη οικογένεια της Westboro Baptist Church, νεοναζιστικές οργανώσεις στις ΗΠΑ, ακραίοι σιωνιστές έποικοι στη Δυτική Όχθη, διαδικτυακοί ακροδεξιοί και «alt-right» περσόνες. Είτε μιλά με τον Τζιμμι Σάβιλ πριν αποκαλυφθούν τα εγκλήματά του, είτε με τον Τομ Μέτσγκερ, είτε με νέους ριζοσπαστικοποιημένους μέσω livestream, ο Θερου καταγράφει την ιδεολογική ριζοσπαστικοποίηση πριν γίνει mainstream.
Ιδιαίτερη θέση έχει και το «Dark States: Heroin Town», που παρακολουθεί μια αμερικανική πόλη διαλυμένη από τα οπιοειδή. Εκεί, η αφήγηση ξεπερνά το ανθρώπινο δράμα και μετατρέπεται σε κατηγορητήριο για μια βιομηχανία φαρμάκων που, κυνηγώντας το κέρδος, πυροδότησε επιδημία εθισμού. Πρόκειται για έναν καθρέφτη που ενδιαφέρει και την Ευρώπη, όπου οι πιέσεις για χαλάρωση της συνταγογράφησης είναι διαρκείς.
Το Netflix, το manosphere και η επόμενη μέρα του ντοκιμαντέρ
Η μετάβαση του Θερου στο Netflix με το «Inside the Manosphere» δεν είναι απλώς αλλαγή πλατφόρμας, αλλά ένδειξη του πώς το ντοκιμαντέρ προσαρμόζεται στην εποχή της πλατφορμοποίησης. Το manosphere –φόρα, influencers και κοινότητες που υπόσχονται στους άνδρες «ανάκτηση δύναμης»– είναι ήδη ένας από τους πιο ισχυρούς χώρους ριζοσπαστικοποίησης νέων. Η επιλογή του θέματος δείχνει ότι ο Θερου συνεχίζει να κυνηγά τα ρήγματα της κοινωνίας εκεί όπου γεννιούνται: στις οθόνες και στους αλγορίθμους.
Για το ελληνικό κοινό, η πορεία του Θερου λειτουργεί ως case study για το πώς η τεκμηρίωση μπορεί να συνδέει μικροϊστορίες με μεγάλες δομικές αλλαγές: από την κρίση των οπιοειδών και τη βιομηχανία του θεάματος, μέχρι την άνοδο της άκρας δεξιάς και την ψηφιακή τοξικότητα.
Σχόλιο 
: Ο Λουί Θερου αποδεικνύει ότι το σύγχρονο ντοκιμαντέρ δεν είναι απλώς αφήγηση «περίεργων» ιστοριών, αλλά εργαλείο χαρτογράφησης των πιο σκοτεινών και κρίσιμων ζωνών της κοινωνίας – από τις φυλακές και τα νοσοκομεία μέχρι τα social media, εκεί όπου σήμερα διαμορφώνονται τα νέα ακροατήρια μίσους και δυσπιστίας.
#LouisTheroux #ντοκιμαντέρ #Netflix #BBC #Κοινωνία
