Ο Βίκτορ Όρμπαν έχει αναδειχθεί σε σύμβολο της παγκόσμιας αυταρχικής δεξιάς, αλλά η διεθνής του ακτινοβολία φαίνεται να αποδυναμώνει την εγχώρια εκλογική του βάση. Οι ουγγρικές εκλογές της 12ης Απριλίου εξελίσσονται σε κρίσιμο τεστ για το ίδιο το μοντέλο του «ανελεύθερου κράτους».
Ο Βίκτορ Όρμπαν, επί 16 χρόνια κυρίαρχος της ουγγρικής πολιτικής σκηνής, εισέρχεται στις εκλογές της 12ης Απριλίου σε ασυνήθιστα αμυντική θέση. Οι δημοσκοπήσεις φέρνουν το κυβερνών Fidesz πίσω σχεδόν δέκα μονάδες από το νέο κόμμα Tisza του Πέτερ Μάγκιαρ, ενώ το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στη δημόσια συζήτηση δεν είναι αν μπορεί να χάσει, αλλά αν θα αποδεχθεί μια πιθανή ήττα.
Ο «ηγέτης» της αυταρχικής διεθνούς δεξιάς
Τα τελευταία χρόνια ο Όρμπαν έχει μετατραπεί σε σημείο αναφοράς για την παγκόσμια εθνικιστική και αυταρχική δεξιά. Από το 2014 διατύπωσε ανοιχτά το δόγμα του «ανελεύθερου κράτους», ένα πολιτικό μοντέλο που συνδυάζει σκληρό εθνικισμό και κοινωνικό συντηρητισμό με συστηματική αποδόμηση των θεσμών της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Ανεξάρτητη δικαιοσύνη, ελεύθερος Τύπος και θεσμικά αντίβαρα έχουν σταδιακά εξουδετερωθεί, με αποτέλεσμα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να χαρακτηρίσει την Ουγγαρία «εκλογική αυτοκρατορία» και όχι πλήρη δημοκρατία.
Αυτή η στρατηγική τον κατέστησε «σταρ» για ηγέτες και κόμματα της άκρας δεξιάς διεθνώς. Ο Ντόναλντ Τραμπ τον αποκάλεσε «αληθινό φίλο, μαχητή και νικητή» και του έδωσε «πλήρη και ολική» στήριξη για την επανεκλογή του. Σε κοινό βίντεο, ηγέτες όπως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο Χαβιέρ Μιλέι, η Τζόρτζια Μελόνι, ο Αντρέι Μπάμπις και η Μαρίν Λεπέν επαίνεσαν τον Ούγγρο πρωθυπουργό ως πρότυπο «πατριωτικής» διακυβέρνησης, ενώ στελέχη όπως η Άλις Βάιντελ της AfD εξήραν ακόμη και την φιλορωσική του στάση.
Το παράδοξο της «διεθνούς του εθνικισμού»
Πίσω όμως από αυτή την επίδειξη ενότητας κρύβεται μια εγγενής αντίφαση: εθνικιστές ηγέτες που διακηρύσσουν πως βάζουν «πρώτα το έθνος τους» αναπόφευκτα θα συγκρουστούν με άλλους που καθοδηγούνται από το ίδιο δόγμα. Το είδαμε χαρακτηριστικά στην κρίση με τη Γροιλανδία, όπου ακόμη και στενοί σύμμαχοι του Τραμπ χαρακτήρισαν τις κινήσεις του «εχθρική πράξη».
Για τον Όρμπαν, αυτή η αντίφαση έχει και πολύ συγκεκριμένο εκλογικό κόστος. Ένα από τα πρώτα μέτρα της κυβέρνησής του το 2010 ήταν η χορήγηση δικαιώματος ψήφου στις ουγγρικές μειονότητες των γειτονικών χωρών. Οι κοινότητες αυτές στήριξαν μαζικά το Fidesz, λειτουργώντας ως κρίσιμο εκλογικό απόθεμα. Όμως η στενή του συμπόρευση με εθνικιστές ηγέτες που συχνά υιοθετούν αντι-ουγγρική ρητορική έχει διαρρήξει αυτή τη σχέση εμπιστοσύνης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ρουμανία, όπου ο Όρμπαν στήριξε τον ακροδεξιό, φιλορωσικό Τζορτζ Σιμιόν, παρά τις ανοιχτά ανθελληνικές –για τα ουγγρικά συμφέροντα– θέσεις του. Αντίδραση: η ουγγρική μειονότητα ψήφισε μαζικά τον φιλελεύθερο, φιλοευρωπαίο Νίκουσορ Νταν, συμβάλλοντας καθοριστικά στη νίκη του. Αντίστοιχα, ο Όρμπαν έχει ταχθεί στο πλευρό του Ρόμπερτ Φίτσο στη Σλοβακία, παρότι εκείνος συχνά επιτίθεται στους Ούγγρους της χώρας.
Αυταρχισμός πάνω από το «έθνος»
Το μοτίβο αυτό δεν είναι τυχαίο. Όπως επισημαίνουν ιδεολόγοι της σκανδιναβικής άκρας δεξιάς, ο κόσμος τους ορίζεται ως υπαρξιακή σύγκρουση ανάμεσα σε «πατριώτες αξιών» και «κοσμοπολίτες πολιτιστικούς ριζοσπάστες». Στην πράξη, η προτεραιότητα δεν είναι η υπεράσπιση συγκεκριμένων εθνικών κοινοτήτων, αλλά η διατήρηση και εμβάθυνση ενός αυταρχικού καθεστώτος που απορρίπτει τον φιλελεύθερο κράτος δικαίου.
Έτσι, όταν τίθεται δίλημμα ανάμεσα στην προστασία των δικαιωμάτων μιας ουγγρικής μειονότητας και στη στήριξη ενός ιδεολογικά συγγενικού αυταρχικού ηγέτη, ο Όρμπαν επιλέγει σταθερά το δεύτερο. Αυτή η «αυταρχική αντανακλαστική κίνηση» φαίνεται πλέον να του γυρίζει μπούμερανγκ, αποξενώνοντας μια από τις πιο πιστές εκλογικές του βάσεις και τροφοδοτώντας την άνοδο μιας νέας, φιλοευρωπαϊκής αντιπολίτευσης.
Οι επερχόμενες εκλογές στην Ουγγαρία δεν θα κρίνουν μόνο την πολιτική επιβίωση του Βίκτορ Όρμπαν. Θα αποτελέσουν και δημοψήφισμα για το κατά πόσο το μοντέλο της «ανελεύθερης δημοκρατίας», παρά τη διεθνή του στήριξη από την αυταρχική δεξιά, μπορεί να αντέξει όταν οι εσωτερικές αντιφάσεις του αρχίζουν να διαβρώνουν τα ίδια του τα θεμέλια.
Σχόλιο 
: Η ουγγρική κάλπη μετατρέπεται σε κρίσιμο εργαστήριο για όλη την Ευρώπη: αν ο Όρμπαν ηττηθεί ή αμφισβητήσει το αποτέλεσμα, θα σταλεί ισχυρό μήνυμα για τα όρια της «αυταρχικής διεθνούς» και την ικανότητα των θεσμών να αναχαιτίσουν ηγέτες που υπονομεύουν εκ των έσω τη φιλελεύθερη δημοκρατία.
#Ουγγαρία #Ορμπαν #Εκλογές #Ακροδεξιά #Ευρώπη
