Η Βουδαπέστη κατέσχεσε περίπου 80 εκατ. δολάρια και χρυσό ουκρανικής τράπεζας, συνδέοντας εμμέσως την υπόθεση με τη ροή ρωσικού πετρελαίου. Το επεισόδιο βαθαίνει τη ρήξη Βουδαπέστης–Κιέβου και εγείρει σοβαρά ερωτήματα κράτους δικαίου στην ΕΕ.
Η ένταση ανάμεσα σε Ουγγαρία και Ουκρανία εισέρχεται σε επικίνδυνη φάση, καθώς η κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν προχώρησε στην κατάσχεση μεγάλου χρηματικού φορτίου ουκρανικής τράπεζας, την ώρα που παραμένει «παγωμένη» η ροή ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Druzhba. Το επεισόδιο συνδέεται άμεσα με την εσωτερική προεκλογική συγκυρία στην Ουγγαρία και με το ευρύτερο ενεργειακό και γεωπολιτικό παζάρι γύρω από τη στήριξη της Ουκρανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κατάσχεση 80 εκατ. και χρυσού υπό τον μανδύα του «ξεπλύματος»
Στις 5 Μαρτίου, ειδικές δυνάμεις της ουγγρικής αστυνομίας σταμάτησαν δύο θωρακισμένα βαν της ουκρανικής τράπεζας Oschadbank, τα οποία μετέφεραν μετρητά και χρυσό από τη Βιέννη προς την Ουκρανία, διαμέσου ουγγρικού εδάφους. Οι αρχές έθεσαν προσωρινά υπό κράτηση επτά Ουκρανούς υπηκόους και κατέσχεσαν το φορτίο: περίπου 80 εκατ. δολάρια (περί τα 70 εκατ. ευρώ) σε χαρτονομίσματα ευρώ και δολαρίου, καθώς και 9 κιλά χρυσού.
Επισήμως, η Βουδαπέστη επικαλείται υποψίες για «ξέπλυμα χρήματος». Ωστόσο, η Oschadbank και ο αυστριακός συνεργάτης της κάνουν λόγο για πλήρως νόμιμη και τακτική μεταφορά. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατήγγειλε την ενέργεια ως «ληστεία» και «μπαντιτισμό», υποστηρίζοντας ότι η Ουγγαρία εργαλειοποιεί ξένη περιουσία για πολιτικούς σκοπούς.
Παρά την απελευθέρωση και απέλαση των επτά Ουκρανών και την επιστροφή των οχημάτων, τα χρήματα και ο χρυσός παραμένουν στα χέρια των ουγγρικών αρχών. Διάταγμα της κυβέρνησης στις 9 Μαρτίου, το οποίο στη συνέχεια επικυρώθηκε με νόμο από το κοινοβούλιο, ορίζει ότι τα περιουσιακά στοιχεία θα κρατηθούν τουλάχιστον για 60 ημέρες, ώστε να ερευνηθούν «η προέλευση, ο προορισμός, η χρήση και ο σκοπός» τους.
Κατηγορίες για καταστρατήγηση κράτους δικαίου και ενεργειακό εκβιασμό
Νομικοί και οργανώσεις κατά της διαφθοράς αμφισβητούν ανοιχτά τη νομική βάση της κατάσχεσης. Ο Μίκλος Λίγκετι, επικεφαλής νομικών υποθέσεων της Transparency International στην Ουγγαρία, επισημαίνει ότι σε πραγματικές υποθέσεις ξεπλύματος εντοπίζονται ύποπτες συναλλαγές ή αλυσίδες μεταφορών που κρύβουν την προέλευση των κεφαλαίων· εδώ, αντιθέτως, «κανείς δεν προσπάθησε να αποκρύψει τίποτα».
Η νομική ερευνήτρια Τζούλια Πότσε από το Centre for European Policy Studies προειδοποιεί ότι η εκ των υστέρων δημιουργία νομικής βάσης για την κατάσχεση παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου στην ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι «παρακολουθεί στενά» την υπόθεση, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να έχει κινηθεί θεσμικά.
Την ίδια ώρα, η πολιτική διάσταση είναι εμφανής. Οι ροές ρωσικού αργού μέσω του αγωγού Druzhba προς την Ουγγαρία έχουν διακοπεί από τα τέλη Ιανουαρίου, μετά από ρωσική επίθεση στον αγωγό. Η Βουδαπέστη κατηγορεί το Κίεβο ότι καθυστερεί σκόπιμα τις επισκευές, επιχειρώντας να επηρεάσει τις ουγγρικές εκλογές και να πλήξει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Ο υπουργός Μεταφορών Γιάνος Λάζαρ παραδέχθηκε δημοσίως ότι οι ενέργειες της Ουγγαρίας «δεν ήταν ανεξάρτητες από το κλείσιμο του αγωγού», αφήνοντας να εννοηθεί μια λογική αντιποίνων: αν η Ουκρανία «εκβιάζει» μέσω πετρελαίου, η Ουγγαρία θα απαντήσει με πίεση μέσω χρημάτων. Η ρητορική αυτή ενισχύει την άποψη ότι η κατάσχεση δεν υπαγορεύεται από ποινικές υποψίες αλλά από ωμό γεωπολιτικό παζάρι.
Προεκλογική στρατηγική Όρμπαν και ευρωπαϊκοί πονοκέφαλοι
Με το κυβερνών κόμμα Fidesz να υποχωρεί στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών του Απριλίου, η κυβέρνηση Όρμπαν κλιμακώνει εδώ και μήνες την αντιουκρανική ρητορική. Επίσημες καμπάνιες παρουσιάζουν την Ουκρανία ως απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια και τα χρήματα των Ούγγρων φορολογουμένων, ενώ κυβερνητικά αφίσες υπονοούν ότι οι Βρυξέλλες θα «αρπάξουν» πόρους της Ουγγαρίας για να χρηματοδοτήσουν το Κίεβο.
Παράλληλα, η Βουδαπέστη μπλοκάρει κρίσιμα πακέτα ευρωπαϊκής στρατιωτικής και δημοσιονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία, χρησιμοποιώντας de facto βέτο για να διαπραγματευθεί παραχωρήσεις από τις Βρυξέλλες. Η υπόθεση των κατασχεθέντων μετρητών και του χρυσού ενδέχεται να αποτελέσει ακόμη ένα διαπραγματευτικό χαρτί, περιπλέκοντας περαιτέρω την ήδη δύσκολη εξίσωση της ευρωπαϊκής στήριξης προς το Κίεβο.
Για την ΕΕ, η υπόθεση συνιστά διπλή πρόκληση: αφενός δοκιμάζει τα όρια της ανοχής απέναντι σε κράτος-μέλος που κατηγορείται συστηματικά για υπονόμευση του κράτους δικαίου· αφετέρου, υπονομεύει τη συνοχή του ευρωπαϊκού μετώπου σε μια συγκυρία όπου η Ουκρανία χρειάζεται επειγόντως και ρευστότητα και ενέργεια για να αντέξει έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς.
Σχόλιο 
: Η Βουδαπέστη μετατρέπει μια τραπεζική μεταφορά σε εργαλείο γεωπολιτικού εκβιασμού, δοκιμάζοντας εκ νέου τα αντανακλαστικά της ΕΕ στο κράτος δικαίου και αποκαλύπτοντας πόσο εύθραυστη είναι η ενότητα της Δύσης όταν διασταυρώνονται εθνικά ενεργειακά συμφέροντα και προεκλογικές σκοπιμότητες.
#Ουγγαρία #Ουκρανία #Όρμπαν #Ζελένσκι #Ενέργεια #ΕΕ
