Οι χώρες της G7 και ο IEA εξετάζουν ιστορική απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου για να μετριάσουν το σοκ προσφοράς. Ωστόσο, τα μεγέθη της διαταραχής και τα τεχνικά όρια δείχνουν ότι η λύση θα είναι κυρίως προσωρινή.
Η ένταση στις διεθνείς αγορές πετρελαίου υποχώρησε τις τελευταίες συνεδριάσεις, με τις τιμές να απομακρύνονται από τα πρόσφατα υψηλά κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι. Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την αποκλιμάκωση έπαιξε η προοπτική συντονισμένης απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων από τις χώρες της G7, υπό τον συντονισμό του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA).
Ιστορική πρόταση του IEA, αλλά τεράστιο σοκ προσφοράς
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο IEA εισηγείται τη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ, ξεπερνώντας τα 182 εκατ. βαρέλια που διατέθηκαν το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Σε επίπεδο G7, συζητείται η αποδέσμευση 25% – 30% των περίπου 1,2 δισ. βαρελιών που ελέγχει ο Οργανισμός, δηλαδή 300 – 400 εκατ. βαρέλια.
Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση σε μια διαταραχή προσφοράς που οι αναλυτές χαρακτηρίζουν «άνευ προηγουμένου». Η Wood Mackenzie εκτιμά ότι περίπου 15 εκατ. βαρέλια εξαγωγών έχουν ήδη αποσυρθεί από την παγκόσμια αγορά, ενώ το γεωπολιτικό ρίσκο στη Μέση Ανατολή επικεντρώνεται στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχονται κανονικά περίπου 16 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η Rebecca Babin της CIBC Private Wealth σημειώνει ότι, παρά τις ανακατευθύνσεις μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας και υποδομών στα ΗΑΕ, περί τα 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως ροών επηρεάζονται ή δεν μπορούν να κινηθούν αποτελεσματικά.
Τεχνικά όρια και χρονικές καθυστερήσεις
Παρότι η ίδια η προσδοκία απελευθέρωσης αποθεμάτων έχει ήδη ψύξει τις αγορές – οι τιμές έχουν διολισθήσει άνω του 30% από τα ενδοσυνεδριακά υψηλά της Δευτέρας – η υλοποίηση του μέτρου δεν είναι άμεση. Όπως εξηγεί η Babin, απαιτείται χρόνος για δημοπρασίες, φόρτωση και φυσική μεταφορά των ποσοτήτων στην αγορά, ενώ υπάρχουν και πρακτικά όρια στο πόσο γρήγορα μπορούν να αντληθούν τα αποθέματα.
Κατά τη μεγάλη συντονισμένη απελευθέρωση του 2022, ο μέγιστος ρυθμός ροής έφτασε περίπου τα 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επίπεδο που θεωρείται και σήμερα κοντά στο ανώτατο ρεαλιστικό όριο. Η J.P. Morgan εκτιμά ότι ένας παρόμοιος ρυθμός 1,2 εκατ. βαρελιών ημερησίως από τις χώρες της G7 θα ήταν «χρήσιμος», αλλά δεν θα επαρκούσε για να καλύψει ένα πιθανό έλλειμμα έως 12 εκατ. βαρελιών ημερησίως μέσα σε δύο εβδομάδες, αν οι ροές από τη Μέση Ανατολή επιδεινωθούν.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και το μεικτό ιστορικό αποτελεσματικότητας
Οι ΗΠΑ αναμένεται να επωμιστούν το μεγαλύτερο μέρος της απελευθέρωσης, με συμπληρωματικές ποσότητες από Ιαπωνία, Νότια Κορέα και ευρωπαϊκά στρατηγικά αποθέματα. Το αμερικανικό Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου (SPR) διαθέτει σήμερα περίπου 416 εκατ. βαρέλια, σημαντικά κάτω από τη μέγιστη χωρητικότητα των 727 εκατ. βαρελιών. Η μέγιστη τεχνική δυνατότητα άντλησης φτάνει τα 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αλλά η J.P. Morgan θεωρεί ρεαλιστικό ρυθμό κάτω από 1 εκατ. βαρέλι ημερησίως, λόγω χαμηλών αποθεμάτων.
Η εμπειρία του 2022, όταν η κυβέρνηση Μπάιντεν διέθεσε 180 εκατ. βαρέλια για να συγκρατήσει τις τιμές καυσίμων, έδειξε ότι τέτοια μέτρα μπορούν να μειώσουν βραχυπρόθεσμα την τιμή της βενζίνης (εκτίμηση 17 – 42 σεντς ανά γαλόνι), αλλά δεν προσφέρουν δομική λύση. Επιπλέον, η δέσμευση του Ντόναλντ Τραμπ να «γεμίσει μέχρι την κορυφή» το SPR δυσχεραίνεται από περιορισμένη χρηματοδότηση για νέες αγορές αργού.
Συνολικά, το ιστορικό αποτελεσματικότητας των απελευθερώσεων στρατηγικών αποθεμάτων κρίνεται ανάμεικτο. Όπως επισημαίνει η Babin, συχνά βελτιώνουν κυρίως το κλίμα και τις προσδοκίες παρά την πραγματική ισορροπία προσφοράς-ζήτησης. Με δεδομένο το σημερινό σοκ προσφοράς, μια νέα, ακόμη και ιστορική, απελευθέρωση φαίνεται ικανή να προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση, χωρίς να εξαλείφει τον κίνδυνο νέων έντονων διακυμάνσεων στις τιμές του πετρελαίου.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση για μαζική απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων υπογραμμίζει το βάθος της ενεργειακής κρίσης: οι κυβερνήσεις καίνε «μαξιλάρια ασφαλείας» για να αγοράσουν χρόνο, χωρίς όμως να αντιμετωπίζουν τις δομικές αδυναμίες του συστήματος – εξάρτηση από λίγα κρίσιμα σημεία διέλευσης και ανεπαρκείς επενδύσεις σε εναλλακτικές πηγές και αποθήκευση. Για τις αγορές, το μήνυμα είναι ότι η μεταβλητότητα στο πετρέλαιο ήρθε για να μείνει.
#πετρέλαιο #αποθέματα #G7 #IEA #ενέργεια
