Η δημόσια γραμμή είναι προσεκτική, αλλά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Μόσχα βοηθά την Τεχεράνη. Το ερώτημα είναι πόσο, με ποιον τρόπο και μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει. Οι ενδείξεις που έχουν βγει στη δημοσιότητα δείχνουν ότι η Ρωσία παρέχει στο Ιράν υποστήριξη σε πληροφορίες, δορυφορική επιτήρηση και τεχνολογικά στοιχεία για drones, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχει εικόνα άμεσης, καθοριστικής στρατιωτικής εμπλοκής που να αλλάζει από μόνη της την πορεία του πολέμου.
Η πιο σοβαρή διάσταση της ρωσικής βοήθειας αφορά τη δορυφορική και πληροφοριακή υποστήριξη. Δυτικές αναφορές και δημοσιεύματα συνδέουν τη Μόσχα με παροχή δορυφορικών εικόνων και τεχνολογίας που θα μπορούσαν να βοηθούν την ιρανική στόχευση αμερικανικών και συμμαχικών δυνάμεων στην περιοχή. Ειδικά μετά τις καταγγελίες ότι η Ρωσία μοιράζεται δορυφορικά δεδομένα και βελτιωμένη drone τεχνολογία με το Ιράν, η συζήτηση έχει μετατοπιστεί από το αν υπάρχει συνεργασία στο πόσο λειτουργική είναι αυτή η συνεργασία στο πεδίο.
Σε αυτό το πλαίσιο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η αναφορά στο ρωσικό σύστημα Liana, το οποίο θεωρείται ένα από τα βασικά ενεργά εργαλεία της Ρωσίας για επιτήρηση ναυτικών στόχων και εντοπισμό ομάδων κρούσης αεροπλανοφόρων. Αν πράγματι η Τεχεράνη λαμβάνει δεδομένα τέτοιου τύπου, τότε δεν πρόκειται για συμβολική υποστήριξη, αλλά για επιχειρησιακή ενίσχυση υψηλής αξίας, ειδικά σε μια σύγκρουση όπου η παρουσία αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στον Κόλπο είναι κρίσιμη.
Η συνεργασία δεν περιορίζεται μόνο στους δορυφόρους. Η Ρωσία έχει παίξει εδώ και χρόνια ρόλο στην ανάπτυξη του ιρανικού διαστημικού και δορυφορικού προγράμματος. Ο δορυφόρος Khayyam, που εκτοξεύθηκε το 2022 από το Μπαϊκονούρ, αποτελεί κομμάτι αυτής της σχέσης και δείχνει ότι η τεχνολογική διασύνδεση Μόσχας-Τεχεράνης δεν είναι συγκυριακή αλλά δομική. Αυτό έχει σημασία επειδή η πρόσβαση σε οπτική απεικόνιση, επεξεργασία δεδομένων και δορυφορική επιτήρηση μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα του Ιράν να διατηρεί εικόνα πεδίου, ακόμη κι αν δεν μπορεί να την αξιοποιήσει με τη δυτική ακρίβεια.
Το δεύτερο μεγάλο πεδίο συνεργασίας είναι τα drones. Η σχέση εδώ είναι αμφίδρομη. Το Ιράν έδωσε στη Ρωσία Shahed drones και συναφή οπλικά ή τεχνολογικά στοιχεία μετά την εισβολή στην Ουκρανία, και η Ρωσία στη συνέχεια βελτίωσε το σύστημα χρήσης τους μέσα στον πόλεμο. Αυτό περιλαμβάνει καλύτερη πλοήγηση, αντι-jamming modules, επιχειρησιακή χρήση decoys και saturation tactics κατά δυτικών αντιαεροπορικών συστημάτων. Δυτικά και ευρωπαϊκά δημοσιεύματα συνδέουν ήδη ρωσικά εξαρτήματα, όπως το Kometa-B, με drones που χρησιμοποιήθηκαν σε επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή, ακόμη και κατά βρετανικών εγκαταστάσεων στην Κύπρο.
Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία δεν εξοπλίζει απλώς το Ιράν με hardware. Του επιστρέφει ένα πιο εξελιγμένο know-how χρήσης. Και αυτό είναι ίσως πιο σημαντικό από την ίδια τη φυσική παράδοση οπλικών συστημάτων. Οι τακτικές κορεσμού με πραγματικά και δόλια drones, η βελτίωση ανθεκτικότητας σε παρεμβολές και η αξιοποίηση πολλαπλών κυμάτων επίθεσης είναι στοιχεία που η Ρωσία τελειοποίησε στην Ουκρανία και που τώρα φαίνεται να τροφοδοτούν την ιρανική επιχειρησιακή συμπεριφορά.
Παρά τα παραπάνω, υπάρχουν σαφή όρια. Η ίδια η Μόσχα διαψεύδει κατηγορηματικά ότι μοιράζεται drone τεχνολογία και δορυφορικά δεδομένα με την Τεχεράνη, χαρακτηρίζοντας σχετικές αναφορές ως ψευδείς. Επιπλέον, ακόμη και όσοι βλέπουν πραγματική ρωσική υποστήριξη, αναγνωρίζουν ότι αυτή δεν αρκεί για να γείρει αποφασιστικά την ισορροπία. Αν το Ιράν έχει περιορισμένη διαθεσιμότητα drones ή προβλήματα παραγωγής και εκτόξευσης, τότε ακόμη και καλές πληροφορίες ή βελτιωμένες τακτικές χάνουν ένα μέρος της αξίας τους.
Υπάρχει και μια πιο κυνική ανάγνωση του ρωσικού κινήτρου. Η Ρωσία δεν έχει προφανές συμφέρον να συντρίψει πλήρως τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο ιρανικό μέτωπο. Αντίθετα, έχει συμφέρον να διατηρεί την κρίση αρκετά ζωντανή ώστε να ανεβάζει τις τιμές του πετρελαίου, να πιέζει τη δυτική συνοχή και να απορροφά αμερικανικούς και συμμαχικούς πόρους μακριά από την Ουκρανία. Ήδη, η ενεργειακή αναταραχή έχει ευνοήσει τα ρωσικά έσοδα, ενώ παράλληλα στη Δύση έχει ανοίξει συζήτηση ακόμη και για ανακατεύθυνση οπλικών συστημάτων από το ουκρανικό μέτωπο προς τη Μέση Ανατολή.
Με αυτή τη λογική, η ρωσική βοήθεια προς το Ιράν μοιάζει περισσότερο με ελεγχόμενη ενίσχυση παρά με πλήρη στρατηγική δέσμευση. Η Μόσχα θέλει να δείχνει ότι δεν εγκαταλείπει έναν στρατηγικό εταίρο, αλλά δεν δείχνει καμία διάθεση να εμπλακεί ανοιχτά σε έναν πόλεμο που θα μπορούσε να τη φέρει σε άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ ή να απαιτήσει πόρους που χρειάζεται αλλού. Τα περιορισμένα ανθρωπιστικά φορτία που έχουν ανακοινωθεί επισήμως, σε συνδυασμό με τις ανεπίσημες καταγγελίες για πληροφοριακή και τεχνολογική στήριξη, ταιριάζουν ακριβώς σε αυτό το μοντέλο: αρκετή βοήθεια για να μείνει το Ιράν όρθιο, όχι αρκετή για να κερδίσει τον πόλεμο για λογαριασμό του.
Αυτό εξηγεί και γιατί η περίφημη ατάκα του Τραμπ ότι η Ρωσία «ίσως τους βοηθά λίγο» δεν είναι εντελώς εκτός πραγματικότητας. Το «λίγο» εδώ δεν σημαίνει αμελητέο. Σημαίνει ελεγχόμενο, χρήσιμο, αλλά όχι game-changing. Η Μόσχα δίνει στο Ιράν μάτια, σήματα και τεχνογνωσία, όχι ασπίδα που να μπορεί να ανατρέψει μόνη της τη δυτική στρατιωτική υπεροχή.
SBC Σχόλιο
Η Ρωσία δεν μπαίνει στον πόλεμο για να τον κερδίσει για το Ιράν.
Μπαίνει όσο χρειάζεται για να τον παρατείνει, να ανεβάσει το κόστος για τη Δύση και να κερδίσει χρόνο και χρήμα για τον εαυτό της.
Αυτό είναι το πραγματικό business model της Μόσχας:
όχι decisive support, αλλά calibrated disruption.
Και όσο ο πόλεμος κρατά, αυτή η στρατηγική δουλεύει.
