Ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή λειτουργεί σαν “force multiplier” για τη Μόσχα: αυξάνει έσοδα από πετρέλαιο/αέριο, αποσπά τη Δύση από την Ουκρανία, πιέζει τα ευρωπαϊκά δημοσιονομικά και ενισχύει το αφήγημα «πολιορκημένου φρουρίου» στο εσωτερικό.
Η Μόσχα δεν πανηγυρίζει δημόσια (τουλάχιστον όχι με σαμπάνιες). Αλλά σε επίπεδο συμφερόντων, ένας παρατεταμένος πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν μπορεί να αποδειχθεί δώρο για το Κρεμλίνο. Όχι επειδή η Ρωσία “αγαπά” το Ιράν, ούτε επειδή έχει όρεξη για άμεση εμπλοκή. Αλλά επειδή η γεωπολιτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή χτυπά ακριβώς τα κουμπιά που η Ρωσία χρειάζεται για να βελτιώσει τη θέση της στην Ουκρανία: χρήμα, χρόνο και αποδυνάμωση των αντιπάλων της.
1) Το χρήμα: πετρέλαιο και φυσικό αέριο ως μηχανή ρευστότητας
Το πιο απλό: όταν η Μέση Ανατολή φλέγεται, οι τιμές ενέργειας ανεβαίνουν. Και για ένα κράτος που χρηματοδοτεί σημαντικό μέρος του πολέμου του από ενεργειακά έσοδα, αυτό είναι καθαρή ενίσχυση ταμειακών ροών.
Με corporate όρους: η κρίση λειτουργεί ως αναβάθμιση εσόδων στο βασικό “business line” της Ρωσίας (ενέργεια), άρα αυξάνει την αντοχή της σε κυρώσεις και επιτρέπει μεγαλύτερη διάρκεια επιχειρήσεων.
2) Το απόθεμα όπλων: «κατανάλωση» δυτικών οπλοστασίων
Ένας πόλεμος μεγάλης έντασης τρώει πυραύλους, αντιαεροπορικά, πυρομαχικά, ανταλλακτικά. Αν η Ουάσιγκτον “κολλήσει” στη Μέση Ανατολή, μέρος των αποθεμάτων και της παραγωγικής προτεραιότητας θα μετακινηθεί εκεί.
Αυτό δεν χρειάζεται να γίνει επίσημα για να έχει αποτέλεσμα: αρκεί να δημιουργηθεί στενότητα στην ταχύτητα αναπλήρωσης. Για την Ουκρανία, ειδικά σε αεράμυνα, αυτό είναι κρίσιμο. Για τη Ρωσία, είναι στρατηγικό πλεονέκτημα.
3) Η Ευρώπη πληρώνει διπλά: ενέργεια + δημοσιονομική κόπωση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι βασικός χρηματοδότης της ουκρανικής προσπάθειας. Αν οι τιμές ενέργειας ξαναπάρουν φωτιά, η Ευρώπη μπαίνει σε πίεση τύπου “κόστους ζωής” και “δημοσιονομικής αντοχής”.
Με απλά λόγια: όταν τα νοικοκυριά βλέπουν λογαριασμούς να ανεβαίνουν και οι κυβερνήσεις πληρώνουν περισσότερα για επιδοτήσεις/άμυνα/ασφάλεια, η πολιτική όρεξη για μακρά χρηματοδότηση πολέμου μειώνεται. Η Ρωσία δεν χρειάζεται να κερδίσει στρατιωτικά κάθε μέρα· της αρκεί να κερδίζει στο wear and tear (φθορά).
4) Διαπραγματευτική ισχύς: όσο αποσπάται η Δύση, ανεβαίνει το leverage
Αν η Ουάσιγκτον στρέψει την προσοχή της στη Μέση Ανατολή, η Μόσχα αποκτά μεγαλύτερο χώρο ελιγμών στις συνομιλίες/ισορροπίες γύρω από την Ουκρανία. Αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε καλύτερους όρους, περισσότερο χρόνο, ή απλώς σε λιγότερη πίεση.
Είναι το κλασικό: όταν ο αντίπαλος ανοίγει δεύτερο μέτωπο, εσύ κερδίζεις βαθμούς ελευθερίας.
5) Εσωτερική πολιτική: “πολιορκημένο φρούριο” και σταθεροποίηση καθεστώτος
Οι εικόνες χάους σε μια χώρα που δέχεται δυτική στρατιωτική δράση είναι προπαγανδιστικός χρυσός για το Κρεμλίνο. Ενισχύουν το αφήγημα ότι “η Δύση είναι απρόβλεπτη, επιθετική, άρα χρειαζόμαστε ισχυρή ηγεσία και ασφάλεια”.
Με άλλα λόγια: η κρίση λειτουργεί ως επικοινωνιακή επιβεβαίωση της γραμμής Πούτιν στο εσωτερικό.
6) Γιατί η Ρωσία δεν τρέχει να «σώσει» το Ιράν
Παρότι υπήρξε συνεργασία (κυρίως τεχνολογική/οπλική στο παρελθόν), οι δεσμοί δεν είναι τέτοιοι ώστε να δικαιολογούν ρωσική εμπλοκή με κόστος ρήξης με άλλους παίκτες. Η Ρωσία έχει λόγους να κρατήσει ισορροπίες:
-
δεν θέλει να κάψει σχέσεις με κράτη-κλειδιά,
-
δεν θέλει να ανοίξει νέο ρίσκο την ώρα που έχει ήδη ενεργό πόλεμο,
-
και πρακτικά, η δυνατότητα να βοηθήσει αποφασιστικά είναι περιορισμένη χωρίς να πληρώσει μεγάλο τίμημα.
Συμπέρασμα
Ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν κάνει τη Ρωσία “πιο ισχυρή” μαγικά. Αλλά μπορεί να κάνει τους αντιπάλους της πιο κουρασμένους, την Ευρώπη πιο ακριβή, τις ΗΠΑ πιο απασχολημένες, και τα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας πιο φουσκωμένα.
Και στην πραγματική γεωπολιτική, αυτό συχνά αρκεί.
