Η έκρηξη της μικροκλοπής στη Βρετανία συνδέεται, σύμφωνα με πρώην ανώτατο αξιωματικό, με κρίσιμες αποφάσεις της Τερέζα Μέι ως υπουργού Εσωτερικών. Οι περικοπές, η αποδυνάμωση της γειτονικής αστυνόμευσης και η αλλαγή στο νομικό πλαίσιο δημιούργησαν αίσθηση ατιμωρησίας.
Η εικόνα οργανωμένων ομάδων που αδειάζουν ράφια σε μεγάλες αλυσίδες όπως Tesco και Marks & Spencer έχει γίνει πλέον καθημερινότητα στη Βρετανία. Πίσω από την αδυναμία της αστυνομίας να ανταποκριθεί και την οργή της κοινής γνώμης, ο πρώην ανώτατος αξιωματικός της Μητροπολιτικής Αστυνομίας, Νταλ Μπαμπού, εντοπίζει έναν βασικό υπεύθυνο: την πρώην υπουργό Εσωτερικών Τερέζα Μέι.
Οι περικοπές προσωπικού και η κατάρρευση της γειτονικής αστυνόμευσης
Κατά την περίοδο 2010-2016, όταν η Μέι ήταν υπουργός Εσωτερικών, η βρετανική αστυνομία έχασε σχεδόν 22.000 ένστολους και πάνω από 20.000 πολιτικό προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων των αστυνομικών κοινοτικών υποστηρικτών (PCSOs). Οι διοικήσεις, πιεσμένες από τους προϋπολογισμούς, επέλεξαν να διατηρήσουν κυρίως τη δυνατότητα άμεσης ανταπόκρισης στα επείγοντα (κλήσεις 999), θυσιάζοντας τις ομάδες γειτονιάς.
Τα παραδοσιακά «safer neighbourhood teams», με σταθερή παρουσία σε συγκεκριμένες περιοχές και στενή συνεργασία με κατοίκους και επιχειρήσεις, αποψιλώθηκαν ή συγχωνεύτηκαν. Αυτό, όπως σημειώνει ο Μπαμπού, στέρησε από νέους αστυνομικούς πολύτιμη εμπειρία – μεταξύ άλλων στη διαχείριση περιστατικών μικροκλοπής – και έκοψε τους δεσμούς εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινότητες. Το αποτέλεσμα ήταν να ενισχυθεί η αίσθηση ότι «κανείς δεν αστυνομεύει τη γειτονιά».
Νομικές αλλαγές που ενθάρρυναν τους επίδοξους κλέφτες
Καθοριστική στροφή αποτέλεσε και ο Νόμος για την Αντικοινωνική Συμπεριφορά, το Έγκλημα και την Αστυνόμευση του 2014. Με αυτόν, η κλοπή αγαθών αξίας έως 200 λίρες χαρακτηρίστηκε «αδίκημα μόνο συνοπτικής διαδικασίας». Στην πράξη, οι δράστες δεν οδηγούνται πλέον άμεσα στο τμήμα, αλλά λαμβάνουν επιστολή με κλήση και πιθανό πρόστιμο.
Η αλλαγή στέρησε από την αστυνομία το δικαίωμα άμεσης σύλληψης και έρευνας σε πρόσωπα, οχήματα και χώρους. Σύμφωνα με τον Μπαμπού, σκληροί παραβάτες εκμεταλλεύονται το όριο των 200 λιρών, κλέβοντας επανειλημμένα κάτω από αυτό και αγνοώντας επιστολές και πρόστιμα. Η προσπάθεια της κυβέρνησης να δει τη μικροκλοπή μέσα από φακό «βέλτιστου κόστους» αντί για φακό δημόσιας ασφάλειας, όπως υποστηρίζει, έστειλε μήνυμα ατιμωρησίας.
Πολιτικοποίηση της αστυνόμευσης και αποδυνάμωση της ηγεσίας
Δεύτερος πυλώνας κριτικής αφορά την εισαγωγή των εκλεγμένων αστυνομικών και εγκληματολογικών επιτρόπων (PCCs) το 2012. Με χαμηλή συμμετοχή στις εκλογές και ισχυρή εξάρτηση από την κεντρική κυβέρνηση, πολλοί επίτροποι λειτούργησαν, κατά τον Μπαμπού, περισσότερο ως πολιτικά παρά ως θεσμικά αντίβαρα, συχνά ευθυγραμμιζόμενοι με την εκάστοτε ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών.
Στο ίδιο πλαίσιο, η αναδιάρθρωση της ανώτατης ιεραρχίας οδήγησε σε τοποθέτηση αρχηγών με περιορισμένη εμπειρία σε διαφορετικά σώματα, ενώ άνοιξε η πόρτα για «απευθείας εισαγωγές» σε υψηλούς βαθμούς από άτομα χωρίς προϋπηρεσία στην αστυνόμευση. Η κίνηση αυτή, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, υπονόμευσε την επαγγελματική κουλτούρα και τη συνοχή του σώματος.
Απώλεια εμπιστοσύνης και ανάγκη επανεκκίνησης
Ο Μπαμπού υπενθυμίζει ότι η Μέι είχε απορρίψει τις προειδοποιήσεις για αύξηση του εγκλήματος λόγω περικοπών, κατηγορώντας τότε τους αστυνομικούς ότι «φωνάζουν τον λύκο». Σήμερα, σημειώνει σκωπτικά, «ο λύκος είναι εδώ». Η έξαρση της μικροκλοπής λειτουργεί ως ορατό σύμπτωμα βαθύτερης κρίσης εμπιστοσύνης: πολίτες και επιχειρήσεις αισθάνονται ότι ο νόμος δεν εφαρμόζεται, ενώ οι αστυνομικοί νιώθουν πολιτικά εκτεθειμένοι και επιχειρησιακά αποδυναμωμένοι.
Ως διέξοδο, προτείνει σταθεροποίηση και ενίσχυση των αριθμών της αστυνομίας, ανασύσταση ισχυρών ομάδων γειτονιάς με διασφαλισμένη στελέχωση και στοχευμένη εκστρατεία κατά της μικροκλοπής, ώστε να σταλεί σαφές μήνυμα ότι η ατιμωρησία τελειώνει. Η ανασυγκρότηση της δημόσιας ασφάλειας, υποστηρίζει, περνά από την αποκατάσταση της καθημερινής αστυνόμευσης και την αποπολιτικοποίηση των κρίσιμων αποφάσεων.
Σχόλιο 
: Η βρετανική εμπειρία λειτουργεί ως προειδοποίηση και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες: όταν οι περικοπές και οι θεσμικοί πειραματισμοί προηγούνται της ανάλυσης κινδύνου, το κόστος σε κοινωνική συνοχή και εμπιστοσύνη στην αστυνομία αποδεικνύεται πολλαπλάσιο από την όποια δημοσιονομική «εξοικονόμηση».
#Βρετανία #ΤερέζαΜέι #αστυνομία #έγκλημα #μικροκλοπές
