Οι δημοτικές εκλογές στα παρισινά προάστια ανέδειξαν πρωτοφανή αριθμό δημάρχων έγχρωμων. Η θεσμική και μιντιακή αντίδραση αποκαλύπτει βαθύ ρατσιστικό άγχος.
Η εκλογή του Μπαλί Μπαγαγιόκο στη δημαρχία του Σεν-Ντενί, ενός από τα φτωχότερα και πιο πολυεθνικά προάστια του Παρισιού, εξελίχθηκε σε πολιτικό και κοινωνικό τεστ αντοχής για τη Γαλλία. Ο 52χρονος, γιος μεταναστών από το Μάλι και «παιδί της πόλης», κέρδισε από τον πρώτο γύρο μια πόλη άνω των 150.000 κατοίκων, επικεφαλής ενωτικού ψηφοδελτίου της ριζοσπαστικής αριστεράς (La France Insoumise) και του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Η εικόνα χιλιάδων πολιτών να τον σηκώνουν στους ώμους μπροστά στο δημαρχείο, σε μια περιοχή με 130 εθνικότητες, θα μπορούσε να διαβαστεί ως απόδειξη δημοκρατικής ωρίμανσης. Αντί γι’ αυτό, λειτούργησε ως καταλύτης για μια έκρηξη ρατσισμού και θεσμικής αμηχανίας.
Ρατσιστική στοχοποίηση και μιντιακή διαστρέβλωση
Η πρώτη επίθεση ήρθε μέσα από μια χαρακτηριστική «fake news» υπόθεση. Δηλώσεις του Μπαγαγιόκο τη βραδιά της νίκης του διαστρεβλώθηκαν στα κοινωνικά δίκτυα: αποδόθηκε ψευδώς ότι υποσχέθηκε να κάνει το Σεν-Ντενί «πόλη των μαύρων», ενώ στην πραγματικότητα μιλούσε για «la ville des rois», αναφορά στη βασιλική του Σεν-Ντενί, ιστορικό τόπο ταφής των Γάλλων μοναρχών. Η παραποίηση, που ξεκίνησε από την άκρα δεξιά, υιοθετήθηκε ταχύτατα από mainstream μέσα, στηριγμένη αποκλειστικά στο χρώμα του δέρματός του και στην προκατάληψη ότι δεν θα κυβερνήσει «για όλους».
Παρά το ότι η πολιτική του διαδρομή είναι απολύτως συμβατική –εκλεγμένος από το 2001, πρώην αντιδήμαρχος, αντιπεριφερειάρχης και ανώτατο στέλεχος στη δημόσια εταιρεία συγκοινωνιών της περιφέρειας Παρισιού (RATP)– ο Μπαγαγιόκο αντιμετωπίστηκε ως ύποπτος. Δημοσιογράφος τον ρώτησε ευθέως αν η καμπάνια του χρηματοδοτήθηκε από εμπόρους ναρκωτικών και «σε τίνος τα χέρια» βρίσκεται.
Η στοχοποίηση κορυφώθηκε στο δεξιό τηλεοπτικό κανάλι CNews, όπου προσκεκλημένος τον παρομοίασε με «πρωτόγονο φυλάρχο» και με μαϊμού. Η υπόθεση διερευνάται από την αστυνομία, ενώ το κανάλι απορρίπτει τις κατηγορίες περί ρατσισμού. Ωστόσο, η βαρύτητα των προσβολών προς αιρετό εκπρόσωπο της Δημοκρατίας δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη θεσμική κινητοποίηση.
Χλιαρή αντίδραση της εξουσίας και βαθύτερη κρίση αντιπροσώπευσης
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκονρύ και ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νιές καταδίκασαν τις επιθέσεις μόνο αφού πιέστηκαν δημοσίως και στο κοινοβούλιο. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν περιορίστηκε, μέσω συνεργατών, σε μια γενική διαβεβαίωση ότι «πάντα καταδικάζει τον ρατσισμό», χωρίς αναφορά στην συγκεκριμένη υπόθεση. Καμία κυβερνητική παρουσία δεν σημειώθηκε στη μεγάλη αντιρατσιστική πορεία στο Σεν-Ντενί, όπου δεκάδες χιλιάδες πολίτες διαδήλωσαν σε στήριξη του νέου δημάρχου.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στο Σεν-Ντενί. Στην ίδια νομαρχία, 13 από τους 39 δημάρχους είναι έγχρωμοι, εκλεγμένοι σε περιοχές με ισχυρές μεταναστευτικές ρίζες. Πολλοί νέοι αιρετοί δεν προέρχονται από τους κομματικούς μηχανισμούς, αλλά από τοπικά δίκτυα – αθλητικούς συλλόγους, νεολαία, κοινοτικές οργανώσεις. Όλοι όμως αντιμετώπισαν κύμα ρατσιστικών επιθέσεων, από αμφισβήτηση της νομιμότητας της ψήφου σε λαϊκές πολυκατοικίες μέχρι επιστολές που λένε σε μαύρους βουλευτές ότι «ανήκουν σε ζωολογικό κήπο».
Παράλληλα, η εκπροσώπηση παραμένει στρεβλή: στις 39 δημαρχίες της Σεν-Ντενί, μόλις τέσσερις γυναίκες εξελέγησαν, εκ των οποίων μόνο δύο έγχρωμες. Η άνοδος πολιτικών έγχρωμων, ιδίως σε νεανικές και φτωχές περιοχές, έχει αναζωπυρώσει αυτό που η αρθρογράφος περιγράφει ως «πολιτισμικό άγχος» μιας χώρας που δυσκολεύεται να φανταστεί τον εαυτό της πέρα από τη λευκή ταυτότητα.
Η σύγκρουση με τη λευκή υπεροχή της αποικιοκρατίας
Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης δεν βρίσκεται απλώς η παρουσία μαύρων και καφέ προσώπων στον δημόσιο χώρο, αλλά η πρόσβασή τους στην εξουσία. Οι απόγονοι αποικιοκρατούμενων πληθυσμών δεν περιορίζονται πλέον σε υποτελείς κοινωνικές θέσεις· διεκδικούν ρόλο ηγεσίας στη Γαλλία. Η δυσανάλογη επιθετικότητα απέναντι στον Μπαγαγιόκο και τους ομοίους του αποκαλύπτει φόβο για διάβρωση μιας άρρητης λευκής υπεροχής, βαθιά ριζωμένης στην αποικιοκρατική ιστορία της χώρας.
Σε μια περίοδο που η άκρα δεξιά ενισχύει την επιρροή της σε εθνικό επίπεδο, η μάχη για το ποιος «δικαιούται» να ενσαρκώνει τη γαλλική ταυτότητα μεταφέρεται στα δημοτικά συμβούλια των προαστίων. Εκεί, η δημοκρατία δείχνει ταυτόχρονα τη ζωντάνια και τις πιο σκοτεινές της αντιφάσεις.
Σχόλιο 
: Η γαλλική περίπτωση λειτουργεί ως προειδοποίηση και για άλλες ευρωπαϊκές δημοκρατίες: η τυπική ισότητα στην κάλπη δεν αρκεί, όταν η πρόσβαση στην εξουσία για έγχρωμους πολίτες εξακολουθεί να θεωρείται «παρέκκλιση» και να αντιμετωπίζεται με θεσμική αδράνεια και μιντιακή στοχοποίηση.
#Γαλλία #Ρατσισμός #Πολιτική #ΤοπικήΑυτοδιοίκηση #Παρίσι
