Δύο χρόνια μετά τη μερική νομιμοποίηση της κάνναβης, η Γερμανία παραμένει βαθιά διχασμένη για τις επιπτώσεις σε υγεία και εγκληματικότητα. Ενδιάμεση μελέτη δίνει επιχειρήματα και στις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος.
Δύο χρόνια μετά τη νομοθέτηση της προσωπικής, ψυχαγωγικής χρήσης κάνναβης για ενήλικες άνω των 18 ετών, η Γερμανία εξακολουθεί να αναζητά ισορροπία ανάμεσα στη δημόσια υγεία, την ασφάλεια και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Ενδιάμεση μελέτη, που παρουσιάστηκε στο Βερολίνο, καταγράφει ένα σύνθετο τοπίο, χωρίς ξεκάθαρο «νικητή» στη σκληρή πολιτική αντιπαράθεση που συνεχίζεται.
Μειωμένη νεανική χρήση, πίεση στο μαύρο εμπόριο
Η μεταρρύθμιση του Απριλίου 2024 επέτρεψε την κατοχή έως 50 γραμμαρίων κάνναβης στο σπίτι ή 25 γραμμαρίων σε δημόσιο χώρο, καθώς και την καλλιέργεια έως τριών φυτών ανά άτομο για ιδιωτική χρήση. Στόχος ήταν η «νομιμοποίηση της πραγματικότητας» για τους ενήλικες χρήστες και ο περιορισμός του παράνομου εμπορίου.
Οι βουλευτές των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) Κάρμεν Βέγκε και Χρήστος Πανταζής υποστηρίζουν ότι τα πρώτα στοιχεία δικαιώνουν την επιλογή: «Τα δραματικά αρνητικά σενάρια για κατανάλωση και δημόσια υγεία δεν επιβεβαιώθηκαν. Αντίθετα, η χρήση από νέους μειώνεται και το βάρος για αστυνομία και δικαιοσύνη έχει μειωθεί σημαντικά», σημειώνουν.
Η επιστημονική ομάδα από τρία μεγάλα γερμανικά πανεπιστήμια καταγράφει σταδιακή αύξηση της κατανάλωσης από νόμιμες πηγές, γεγονός που, όπως επισημαίνει ο καθηγητής εγκληματολογίας Γεργκ Κίντσιγκ, «σιγά-σιγά συμπιέζει» τον υπόκοσμο. Με βάση έρευνες και ερωτηματολόγια, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η μαύρη αγορά έχει υποχωρήσει, ενώ δεν διαπιστώνεται, στο παρόν στάδιο, αύξηση της συνολικής κατανάλωσης που να αποδίδεται άμεσα στη μεταρρύθμιση.
Η ετήσια ζήτηση εκτιμάται μεταξύ 670 και 823 τόνων, με περίπου 5 εκατομμύρια Γερμανούς να κάνουν περιστασιακή χρήση. Αυξάνεται επίσης η αυτοκαλλιέργεια, ενώ οι μη εμπορικοί «λέσχες κάνναβης» παραμένουν περιθωριακό κανάλι διάθεσης, λόγω πολύπλοκων αδειοδοτήσεων: μόλις το 3,5% των καταναλωτών προμηθεύτηκε προϊόν από λέσχη το 2025.
Σκληρή πολιτική σύγκρουση και ρυθμιστικά κενά
Παρά τα δεδομένα της μελέτης, η κυβέρνηση υπό την Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) διατηρεί σκληρή γραμμή. Η υπουργός Υγείας Νίνα Βάρκεν χαρακτηρίζει τη χαλάρωση «λάθος», επικαλούμενη σημαντική μείωση των προγραμμάτων έγκαιρης παρέμβασης για παιδιά και εφήβους: «Όποιος κλείνει τα μάτια σε αυτό, θέτει σε κίνδυνο την υγεία των νεότερων», προειδοποιεί.
Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ της CSU κάνει λόγο για «εντελώς αποτυχημένο» νόμο, «επιβλαβή για τους νέους και ενθαρρυντικό για το έγκλημα», υποστηρίζοντας ότι το μαύρο εμπόριο ανθίζει και η εγκληματικότητα αυξάνεται. Ωστόσο, οι δικαστικές ενώσεις χαιρετίζουν τη «σημαντική μείωση» του φόρτου υποθέσεων σχετικών με κάνναβη, την ώρα που η αστυνομία παραπονιέται για δυσκολίες στην εφαρμογή του πολύπλοκου ρυθμιστικού πλαισίου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η γεωγραφική διάσταση: περιοχές όπως η Βαυαρία, όπου μπλοκάρεται η ίδρυση λεσχών κάνναβης, εκτιμάται ότι παραμένουν πιο ευάλωτες στο οργανωμένο έγκλημα. Οι Βέγκε και Πανταζής τονίζουν ότι «οι λέσχες είναι κρίσιμο εργαλείο για ασφαλή, ελεγχόμενη διάθεση και για τον περιορισμό των κυκλωμάτων».
Παράλληλα, η μελέτη αναδεικνύει ένα απρόσμενο αποτέλεσμα: η Γερμανία έχει δημιουργήσει τη μεγαλύτερη νόμιμη εμπορική αγορά ιατρικής κάνναβης στην Ευρώπη, με εισαγωγές 200 τόνων το 2025 – σχεδόν τριπλάσιες σε σχέση με το προηγούμενο έτος, και με υψηλές συγκεντρώσεις THC. Πολλοί πολίτες αξιοποιούν συνταγές και διαδικτυακά φαρμακεία για να αποκτήσουν κάνναβη για ψυχαγωγική χρήση, κενό που η κυβέρνηση επιχειρεί τώρα να κλείσει.
Το τελικό πόρισμα της μελέτης αναμένεται τον Απρίλιο του 2028 και θα αποτελέσει τη βάση για την απόφαση της κυβέρνησης σχετικά με την προσπάθεια CDU/CSU να καταργηθεί ο νόμος. Μέχρι τότε, η Γερμανία λειτουργεί ως εργαστήριο ευρωπαϊκής πολιτικής για τα ναρκωτικά, με τα συμπεράσματα να παρακολουθούνται στενά και από άλλες χώρες που εξετάζουν εναλλακτικά μοντέλα ρύθμισης.
Σχόλιο 
: Η γερμανική εμπειρία δείχνει ότι η νομιμοποίηση δεν είναι πανάκεια, αλλά ούτε και καταστροφή: μειώνει τη δικαστική και αστυνομική επιβάρυνση και πιέζει τη μαύρη αγορά, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει νέους κινδύνους, όπως τα ρυθμιστικά κενά και την αποδυνάμωση της πρόληψης στους νέους. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το παράδειγμα λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι κάθε αλλαγή στην πολιτική για τα ναρκωτικά απαιτεί ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, στοχευμένη πρόληψη και συνεχή, ανεξάρτητη αξιολόγηση – διαφορετικά, το εκκρεμές της δημόσιας συζήτησης κινδυνεύει να ταλαντεύεται ανάμεσα σε ιδεολογικά άκρα, χωρίς σαφή εικόνα των πραγματικών επιπτώσεων.
#Γερμανία #κάνναβη #ναρκωτικά #δημόσιαΥγεία #οργανωμένοΈγκλημα #Ευρώπη #πολιτική
