Η Ουάσινγκτον, η Τεχεράνη και το Ισραήλ συμφώνησαν σε διετή εβδομαδιαία εκεχειρία, με αντάλλαγμα το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η συμφωνία παραμένει εύθραυστη, καθώς συνεχίζονται επιθέσεις δι’ αντιπροσώπων και αλληλοσυγκρουόμενες αφηγήσεις νίκης.
Μια εξαιρετικά εύθραυστη ανάπαυλα διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή, καθώς οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Ισραήλ αποδέχθηκαν πρόταση για εκεχειρία δύο εβδομάδων στον πόλεμο που μαίνεται εδώ και έναν μήνα. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την «αναστολή των βομβαρδισμών» κατά του Ιράν, υπό την αυστηρή προϋπόθεση της πλήρους, άμεσης και ασφαλούς επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη.
Όροι της εκεχειρίας και ρόλος του Πακιστάν
Η συμφωνία στηρίζεται σε δεκάλογο προτάσεων που απέστειλε η ιρανική πλευρά και έγινε αποδεκτός σε πρώτη φάση από τον Λευκό Οίκο. Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν επιβεβαίωσε ότι συναινεί σε εκεχειρία δύο εβδομάδων, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι «τα δάχτυλα παραμένουν στη σκανδάλη» και ότι ο πόλεμος δεν θεωρείται λήξας.
Κομβικό ρόλο διαμεσολαβητή αναλαμβάνει το Πακιστάν. Ο πρωθυπουργός Σαχμπάζ Σαρίφ ανακοίνωσε άμεση κατάπαυση του πυρός «με άμεση ισχύ» μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και των συμμάχων τους, προσθέτοντας ότι αντιπροσωπείες Ουάσινγκτον και Τεχεράνης θα συναντηθούν στην Ισλαμαμπάντ την Παρασκευή, με στόχο μια πιο μόνιμη διευθέτηση. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η εκεχειρία καλύπτει και Λίβανο–Ισραήλ, κάτι που η ισραηλινή πλευρά αμφισβητεί.
Διαφωνίες για το εύρος της συμφωνίας και οι περιφερειακές εντάσεις
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ στηρίζει την απόφαση Τραμπ για αναστολή των επιθέσεων κατά του Ιράν, υπό την προϋπόθεση τερματισμού των ιρανικών επιθέσεων και ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν περιλαμβάνει τις ισραηλινές επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, όπου συνεχίζονται τα πλήγματα, με πληροφορίες για νεκρούς στη Σιδώνα.
Την ίδια στιγμή, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν ανέφεραν ενεργοποίηση συστημάτων αεράμυνας έναντι πυραυλικών και μη επανδρωμένων απειλών από το Ιράν, λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας. Το Ισραήλ ανέφερε επίσης εκτόξευση πυραύλων από ιρανικό έδαφος σχεδόν ταυτόχρονα με το μήνυμα Τραμπ περί αναστολής των επιθέσεων, υπογραμμίζοντας πόσο λεπτή είναι η γραμμή μεταξύ κατάπαυσης πυρός και συνέχισης αμυντικών ενεργειών.
Οικονομική διάσταση: τα Στενά του Ορμούζ και οι αγορές ενέργειας
Η de facto παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ από το Ιράν έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς από εκεί διέρχεται κρίσιμο ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου. Ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θα συμβάλουν στην «ανοικοδόμηση της κίνησης» στο στενό, με παρουσία πλοίων ανεφοδιασμού και ναυτικής ισχύος, υποσχόμενος «πολλή θετική δράση» και «μεγάλα κέρδη» για την περιοχή, εφόσον η συμφωνία τηρηθεί.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η ασφαλής διέλευση θα γίνεται κατόπιν συντονισμού με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις, επισημαίνοντας τεχνικούς περιορισμούς και διατηρώντας τον έλεγχο του Τεχεράνης στον ζωτικό αυτό θαλάσσιο διάδρομο. Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά από τις αγορές, καθώς κάθε οπισθοδρόμηση θα μπορούσε να αναζωπυρώσει την αστάθεια στις τιμές πετρελαίου και να επηρεάσει την παγκόσμια ανάπτυξη.
Αντιφατικές αφηγήσεις νίκης και πολιτικές προεκτάσεις
Στην Ουάσινγκτον, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ χαρακτήρισε την εκεχειρία «νίκη των ΗΠΑ», αποδίδοντάς την στη «μέγιστη πίεση» που άσκησε ο αμερικανικός στρατός. Ο ίδιος ο Τραμπ μίλησε για «πλήρη και απόλυτη νίκη» και άφησε να εννοηθεί ότι η Κίνα συνέβαλε στο να προσέλθει η Τεχεράνη στο τραπέζι.
Στον αντίποδα, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν τη συμφωνία ως απόδειξη ότι ο Τραμπ «αποδέχθηκε τους όρους του Ιράν» και υπαναχώρησε ταπεινωμένος από τη σκληρή ρητορική του, η οποία έφτασε μέχρι την απειλή ότι «μια ολόκληρη πολιτισμένη κοινωνία θα πεθάνει απόψε» αν δεν άνοιγαν τα Στενά. Η σύγκρουση αφηγήσεων καταδεικνύει ότι και οι δύο πλευρές απευθύνονται πρωτίστως στα εσωτερικά τους ακροατήρια, περιορίζοντας το περιθώριο ουσιαστικών υποχωρήσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανίζε, αν και χαιρέτισε την εκεχειρία, εξέφρασε ανησυχία για τη γλώσσα του Τραμπ, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο κλιμάκωσης από απερίσκεπτες δηλώσεις. Παράλληλα, η απελευθέρωση Αμερικανίδας δημοσιογράφου στο Ιράκ από φιλοϊρανική πολιτοφυλακή δείχνει ότι ορισμένοι δίαυλοι αποκλιμάκωσης λειτουργούν, έστω αποσπασματικά.
Το αν η διπλωματική αυτή ανάπαυλα θα εξελιχθεί σε πιο μόνιμη συμφωνία ή αν πρόκειται για σύντομο διάλειμμα πριν από νέα κλιμάκωση, θα κριθεί στις συνομιλίες της Ισλαμαμπάντ και, κυρίως, στην πραγματική συμπεριφορά των εμπλεκομένων στο πεδίο.
Σχόλιο 
: Η εκεχειρία μοιάζει περισσότερο με τακτικό time-out παρά με στρατηγική στροφή. Αν οι ΗΠΑ επιδιώκουν διέξοδο χωρίς να φανούν αδύναμες και το Ιράν θέλει να κεφαλαιοποιήσει τη διατήρηση αποτρεπτικής ισχύος, η σύγκρουση αφηγήσεων μπορεί να τινάξει στον αέρα κάθε προοπτική μόνιμης συμφωνίας. Καθοριστικός θα είναι ο έλεγχος των proxy δυνάμεων (Χεζμπολάχ, πολιτοφυλακές) και η σταθερή λειτουργία των Στενών του Ορμούζ· χωρίς αυτά, οι αγορές και η ασφάλεια στην περιοχή θα παραμείνουν όμηροι μιας συγκυριακής διπλωματικής ανάσας.
#ΗΠΑ #Ιράν #Ισραήλ #ΜέσηΑνατολή #Ορμούζ #εκεχειρία
