Η Ευρωπαϊκή Ένωση στέλνει σαφές μήνυμα στην Ουάσινγκτον ότι η στοχευμένη καταστροφή ιρανικών ενεργειακών υποδομών θα συνιστούσε έγκλημα πολέμου. Την ίδια ώρα, ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ αποσταθεροποιεί τις αγορές ενέργειας και πιέζει τους Ευρωπαίους ηγέτες να ενισχύσουν τη διπλωματική οδό.
Σε μία από τις πιο αιχμηρές παρεμβάσεις των τελευταίων εβδομάδων, η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποίησε ανοιχτά τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι ενδεχόμενος βομβαρδισμός σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και γεφυρών στο Ιράν θα παραβίαζε κατάφωρα το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Η προειδοποίηση έρχεται λίγες ώρες πριν από την προθεσμία που έχει θέσει ο Λευκός Οίκος στην Τεχεράνη για άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ.
Η νομική διάσταση και το μήνυμα της ΕΕ
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα τόνισε σε γραπτή δήλωση ότι «κάθε στοχοποίηση πολιτικής υποδομής, και ειδικά ενεργειακών εγκαταστάσεων, είναι παράνομη και απαράδεκτη». Υπενθύμισε ότι η ίδια αρχή εφαρμόζεται στην περίπτωση της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά «ισχύει παντού», υπογραμμίζοντας πως η προστασία αμάχων δεν είναι επιλεκτική αλλά οικουμενική υποχρέωση.
Ο Κόστα προειδοποίησε ότι «ο άμαχος πληθυσμός του Ιράν, που ήδη είναι το κύριο θύμα του καθεστώτος, θα μετατρεπόταν εκ νέου σε πρώτο θύμα μιας κλιμάκωσης της στρατιωτικής εκστρατείας». Μετά από πέντε εβδομάδες πολέμου στη Μέση Ανατολή, σημείωσε, μόνο μια πολιτική – διπλωματική λύση μπορεί να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης.
Η τοποθέτηση της ΕΕ έρχεται σε άμεση αντίστιξη με το πολεμικό ύφος της ανάρτησης του Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social, όπου απείλησε ότι η Τρίτη θα είναι «ημέρα εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής και γεφυρών» για το Ιράν, αν δεν ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ. Νομικοί και ειδικοί στο διεθνές δίκαιο υπενθυμίζουν ότι η σκόπιμη καταστροφή πολιτικών υποδομών, χωρίς άμεσο στρατιωτικό σκοπό, συνιστά έγκλημα πολέμου.
Διπλωματική κινητικότητα και ενεργειακές επιπτώσεις
Παρά τον σκληρό τόνο από την Ουάσινγκτον, ο Λευκός Οίκος δια του εκπροσώπου του διαβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ «θα ενεργούν πάντα εντός των ορίων του νόμου». Την ίδια στιγμή, στις Βρυξέλλες εξελίσσεται έντονη διπλωματική κινητικότητα. Ο Αντόνιο Κόστα, από κοινού με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει συνομιλήσει τις τελευταίες ημέρες με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιαν, καθώς και με τους ηγέτες του Ισραήλ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Πακιστάν.
Στόχος, σύμφωνα με υψηλόβαθμο αξιωματούχο της ΕΕ, είναι «η αποκλιμάκωση, η μέγιστη αυτοσυγκράτηση, η προστασία των αμάχων και ο πλήρης σεβασμός του διεθνούς δικαίου», αλλά και η δημιουργία «χώρου για τη διπλωματία» πριν παγιωθεί ένα σπιράλ ανεξέλεγκτης σύγκρουσης.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες βρίσκονται στο στόχαστρο της οργής του Τραμπ, καθώς αρκετά κράτη-μέλη αρνήθηκαν να επιτρέψουν τη χρήση αμερικανικών βάσεων στο έδαφός τους ως ορμητηρίων για επιθέσεις. Ο ίδιος χαρακτήρισε δημοσίως αυτή τη στάση «ΠΟΛΥ ΜΗ ΒΟΗΘΗΤΙΚΗ», την ώρα που η ιρανική ναυτική «οιονεί πολιορκία» στα Στενά του Ορμούζ εκτινάσσει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου διεθνώς.
Το Στενό του Ορμούζ ως παγκόσμιος ενεργειακός μοχλός
Το Ηνωμένο Βασίλειο φιλοξένησε πρόσφατα εικονική σύνοδο 41 χωρών –μεταξύ αυτών Γαλλία, Γερμανία και Καναδάς– για τη διαμόρφωση κοινής θέσης σχετικά με την επαναλειτουργία του διαύλου. Οι συμμετέχοντες στήριξαν διπλωματική πρωτοβουλία μέσω ΟΗΕ για τον τερματισμό του πολέμου και απέρριψαν τις νέες ιρανικές απαιτήσεις για καταβολή «διοδίων» από τα διερχόμενα πλοία.
Η Τεχεράνη ζητά πληρωμές για τη διέλευση από το στρατηγικό πέρασμα, που συνδέει μεγάλους εξαγωγείς υδρογονανθράκων όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία με τις παγκόσμιες αγορές. Σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence, από τις 13 Μαρτίου έχουν περάσει μόλις 26 πλοία, ορισμένα εκ των οποίων κατέβαλαν τέλη σε κινεζικά γιουάν, αποτυπώνοντας την αναδιάταξη ισχύος στο διεθνές εμπόριο ενέργειας.
Για την Ευρώπη, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν είναι μόνο γεωπολιτική αλλά και βαθιά οικονομική, με τον κίνδυνο παρατεταμένης αστάθειας στις τιμές ενέργειας να απειλεί την ήδη εύθραυστη ανάκαμψη και τον πληθωρισμό.
Σχόλιο 
: Η ΕΕ επιχειρεί μια λεπτή ισορροπία: καταδικάζει προληπτικά μια ενδεχόμενη αμερικανική υπέρβαση, χωρίς να ταυτίζεται με την Τεχεράνη, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να προστατεύσει τα ζωτικά ενεργειακά της συμφέροντα. Αν ο Λευκός Οίκος αγνοήσει τις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις, το ρήγμα διατλαντικής εμπιστοσύνης θα βαθύνει και η Ευρώπη θα βρεθεί μπροστά στο δίλημμα είτε να αποδεχθεί τετελεσμένα είτε να αναζητήσει πιο αυτόνομη στρατηγική πορεία σε άμυνα και ενέργεια.
#ΕΕ #Trump #Ιράν #Ορμούζ #Ενέργεια #ΔιεθνέςΔίκαιο
