Η εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά την κρίση στο Στενό του Ορμούζ αναζωπυρώνει τη συζήτηση για ευρωπαϊκό φόρο στα υπερκέρδη των ενεργειακών ομίλων. Πέντε υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ ζητούν από την Κομισιόν άμεση δράση για ανακούφιση καταναλωτών και συγκράτηση του πληθωρισμού.
Η νέα ενεργειακή αναταραχή που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν και το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ φέρνει ξανά στο προσκήνιο το θέμα φορολόγησης των υπερκερδών στον κλάδο της ενέργειας. Οι υπουργοί Οικονομικών Γερμανίας, Αυστρίας, Ιταλίας, Πορτογαλίας και Ισπανίας απηύθυναν κοινή επιστολή στον επίτροπο Κλίματος της ΕΕ, Βόπκε Χούκστρα, ζητώντας τη θέσπιση πανευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης εισφοράς στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών.
Εκρηκτικές τιμές καυσίμων και πίεση σε νοικοκυριά
Στη Γερμανία, οι τιμές στα πρατήρια καυσίμων καταγράφουν νέα ιστορικά υψηλά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της αυτοκινητιστικής λέσχης ADAC, η μέση τιμή του ντίζελ διαμορφώθηκε την Παρασκευή στα 2,391 ευρώ το λίτρο, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ της Πέμπτης (2,346 ευρώ). Η άνοδος συμπίπτει με την έναρξη των πασχαλινών μετακινήσεων, επιβαρύνοντας άμεσα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Η εκτίναξη των τιμών οφείλεται στη διατάραξη των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν, σε αντίποινα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις. Το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα είναι κρίσιμο για τις παγκόσμιες ενεργειακές μεταφορές, γεγονός που εντείνει τη νευρικότητα στις αγορές και τροφοδοτεί κερδοσκοπικές κινήσεις.
Το σκεπτικό των υπουργών και το προηγούμενο του 2022
Στην επιστολή τους, οι πέντε υπουργοί τονίζουν ότι ένας φόρος στα υπερκέρδη θα έστελνε «σαφές μήνυμα ότι όσοι κερδίζουν από τις συνέπειες του πολέμου οφείλουν να συμβάλουν στην ελάφρυνση του βάρους για την κοινωνία». Υπογραμμίζουν ότι τα έσοδα θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν προσωρινά μέτρα στήριξης, ιδίως για τους καταναλωτές, και να συμβάλουν στον περιορισμό του πληθωρισμού χωρίς νέες επιβαρύνσεις στους δημόσιους προϋπολογισμούς.
Οι υπουργοί παραπέμπουν στο προηγούμενο του 2022, όταν η ΕΕ, στον απόηχο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, θέσπισε έκτακτη εισφορά στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ανώτατο όριο στις τιμές του φυσικού αερίου και στόχους μείωσης της ζήτησης. Ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει «ταχέως» ένα παρόμοιο, νομικά θωρακισμένο, ενωσιακό εργαλείο, προσαρμοσμένο στις σημερινές στρεβλώσεις της αγοράς και στους δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Ενεργειακή εξάρτηση και πολιτικές επιλογές της ΕΕ
Παρά τη σημαντική αύξηση της ισχύος από ανανεώσιμες πηγές, η ΕΕ παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η μείωση των ρωσικών προμηθειών τα τελευταία χρόνια αντισταθμίστηκε εν μέρει από αυξημένες εισαγωγές από τον Κόλπο, όμως η κρίση στο Ορμούζ αποδεικνύει ότι η διαφοροποίηση προμηθευτών δεν αρκεί για να θωρακίσει την Ευρώπη από γεωπολιτικά σοκ.
Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί πάνω από 70% από τα τέλη Φεβρουαρίου, μετατρέποντας την προσιτή ενέργεια σε κορυφαία πολιτική προτεραιότητα. Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, έχει ήδη αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο επαναφοράς μέτρων ανάλογων με εκείνων του 2022, συμπεριλαμβανομένων μηχανισμών παρέμβασης στην αγορά.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα και έχουν υψηλό ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση με φόρο στα υπερκέρδη και στοχευμένη αναδιανομή των εσόδων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά.
Σχόλιο 
: Η επαναφορά της συζήτησης για φόρο στα υπερκέρδη δείχνει ότι η ΕΕ αναγκάζεται, για δεύτερη φορά μέσα σε λίγα χρόνια, να χρησιμοποιήσει έκτακτα εργαλεία για να απορροφήσει τις κοινωνικές και πληθωριστικές συνέπειες γεωπολιτικών κρίσεων. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει παρέμβαση, αλλά πόσο γρήγορα θα συμφωνηθεί και αν θα είναι επαρκώς ενιαία, ώστε να αποτρέψει νέο κύμα ενεργειακής φτώχειας και αποβιομηχάνισης στην Ευρώπη.
#ΕΕ #Ενέργεια #Υπερκέρδη #Φόρος #Πληθωρισμός #Ιράν
