Οι ευρωπαίοι ηγέτες επιταχύνουν σχέδιο ναυτικής αποστολής στα Στενά του Ορμούζ, αγνοώντας τη δημόσια ενόχληση του Ντόναλντ Τραμπ. Η Ευρώπη επιχειρεί να εμφανιστεί ως αυτόνομος εγγυητής της ναυσιπλοΐας και του παγκόσμιου εμπορίου.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου και τη συνεννόηση Ουάσινγκτον–Τεχεράνης, ανοίγει νέο γεωπολιτικό κεφάλαιο. Παρά την προτροπή του Ντόναλντ Τραμπ προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να «μείνουν μακριά», η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισαν να επιταχύνουν τη συγκρότηση πολυεθνικής αποστολής για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην κρίσιμη θαλάσσια δίοδο, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG.
Ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή με «αμυντικό» χαρακτήρα
Σε τηλεδιάσκεψη στην οποία συμμετείχαν πάνω από τριάντα ηγέτες, ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Φρίντριχ Μερτς και οι πρωθυπουργοί Τζόρτζια Μελόνι και Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσαν ότι Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο θα αναλάβουν την ηγεσία μιας πολυεθνικής αποστολής. Ο Στάρμερ τόνισε ότι η πρωτοβουλία θα έχει «αμυντικό» χαρακτήρα, με στόχο την ελεύθερη διέλευση χωρίς διόδια και περιορισμούς, και ότι οι επιχειρησιακές λεπτομέρειες θα οριστικοποιηθούν σε διάσκεψη στρατιωτικού σχεδιασμού στο Λονδίνο την επόμενη εβδομάδα.
Ήδη η Ιταλία προσφέρθηκε να αποστείλει φρεγάτες στην περιοχή, ενώ η Γερμανία ανακοίνωσε πρόθεση να συμβάλει με ναρκοθηρευτικά. Η κίνηση αυτή επιτρέπει στην Ευρώπη να δείξει ότι μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά είτε στη διατήρηση της ειρήνης είτε στη σταθερότητα των παγκόσμιων ροών ενέργειας και εμπορίου, χωρίς να σύρεται απλώς πίσω από αμερικανικές πρωτοβουλίες.
Η σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το εσωτερικό ρήγμα στην Ευρώπη
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ανακοινώνοντας ότι το Ιράν συμφώνησε να ανοίξει τα Στενά μετά την εκεχειρία, υποβάθμισε δημοσίως την ανάγκη ευρωπαϊκής συνεισφοράς, χαρακτηρίζοντας τους συμμάχους του ΝΑΤΟ «άχρηστους» και δηλώνοντας ότι τους είπε να «μείνουν μακριά, εκτός αν θέλουν απλώς να φορτώσουν τα πλοία τους με πετρέλαιο». Η στάση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη δυσφορία της Ουάσινγκτον για την απροθυμία ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να στηρίξουν ενεργά τις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις κατά του Ιράν ή να αναλάβουν ρίσκο όσο οι εχθροπραξίες ήταν σε εξέλιξη.
Παρά τη συμφωνία επί της αρχής, η ευρωπαϊκή πλευρά παραμένει διχασμένη για τον ρόλο των ΗΠΑ στην αποστολή. Το Παρίσι επιμένει ότι η δύναμη πρέπει να αποτελείται μόνο από «μη εμπόλεμες» χώρες, ώστε να διατηρείται ουδέτερος χαρακτήρας και να μην ταυτιστεί με καμία πλευρά της σύγκρουσης. Αντίθετα, το Βερολίνο θεωρεί «επιθυμητή» τη συμμετοχή αμερικανικού αποσπάσματος, τόσο για λόγους επιχειρησιακής ισχύος όσο και για να αποφευχθεί η εντύπωση ότι η Ευρώπη κινείται κόντρα στην Ουάσινγκτον.
Ο Μακρόν, μιλώντας μετά τη συνάντηση στο Παρίσι, σημείωσε ότι οι εξελίξεις είναι «ενθαρρυντικές», αλλά προειδοποίησε ότι το άνοιγμα των Στενών παραμένει υπό τον όρο του συντονισμού με τις ιρανικές αρχές, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν «στοχευμένο αποκλεισμό» σε ορισμένα σημεία. Η εύθραυστη ισορροπία μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και περιφερειακών παικτών σημαίνει ότι κάθε στρατιωτική παρουσία μπορεί να λειτουργήσει είτε αποτρεπτικά είτε ως πυροκροτητής νέας κλιμάκωσης.
Ενεργειακή ασφάλεια, παγκόσμιο εμπόριο και ευρωπαϊκή αυτονομία
Για τις ευρωπαϊκές οικονομίες –και για χώρες όπως η Ελλάδα με ισχυρή ναυτιλία– η ομαλή λειτουργία των Στενών του Ορμούζ είναι κρίσιμη. Τυχόν νέα διαταραχή θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές πετρελαίου και LNG, να πιέσει τον πληθωρισμό και να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Η προσπάθεια συγκρότησης ευρωπαϊκής αποστολής, επομένως, δεν είναι μόνο ζήτημα γεωπολιτικού κύρους, αλλά και οικονομικής αυτοπροστασίας.
Ταυτόχρονα, η πρωτοβουλία λειτουργεί ως τεστ για τη λεγόμενη «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης. Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταφέρουν να διαμορφώσουν κοινή γραμμή, να υπερβούν τις διαφωνίες για τον ρόλο των ΗΠΑ και να αναπτύξουν αξιόπιστη δύναμη στην περιοχή, θα έχουν κάνει ένα βήμα προς μια πιο αυτόνομη, αλλά όχι κατ’ ανάγκη αντιπαραθετική, σχέση με την Ουάσινγκτον.
Σχόλιο 
: Η ευρωπαϊκή αποστολή στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο crash test για την αξιοπιστία της ΕΕ ως γεωπολιτικού παίκτη: αν αποτύχει, θα επιβεβαιώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ· αν πετύχει, θα αποδείξει ότι μπορεί να υπερασπίζεται μόνη της ζωτικά ενεργειακά και εμπορικά συμφέροντα, ακόμη και με έναν ανοιχτά εχθρικό Λευκό Οίκο.
#Ορμούζ #Ευρώπη #Τραμπ #Ενέργεια #Ναυτιλία #ΜέσηΑνατολή
