Ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί με «αφανισμό ολόκληρου πολιτισμού» στο Ιράν, ενώ οι Βρυξέλλες αποφεύγουν να αντιδράσουν επίσημα. Η κρίση στον Περσικό Κόλπο κλιμακώνεται με φόντο τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.
Η ρητορική κλιμάκωσης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν εισέρχεται σε νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», αναφερόμενος στο Ιράν, συνδέοντας ευθέως τη δήλωση με τελεσίγραφο προς την Τεχεράνη να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ έως τις 2 τα ξημερώματα ώρα Βρυξελλών.
Η στρατηγική πίεσης των ΗΠΑ και ο κίνδυνος πολεμικού εγκλήματος
Η κρίση έχει πυροδοτηθεί από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Η κίνηση αυτή έχει εκτοξεύσει τις διεθνείς τιμές ενέργειας και επιτείνει την ανασφάλεια στις αγορές, ιδιαίτερα για την Ευρώπη που παραμένει ενεργειακά ευάλωτη.
Ο Τραμπ έχει ήδη προαναγγείλει ότι οι πιθανές αμερικανικές επιθέσεις θα μπορούσαν να στοχεύσουν γέφυρες, μονάδες αφαλάτωσης και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Το Πεντάγωνο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, αναθεώρησε λίστα στόχων ώστε να περιλαμβάνει εγκαταστάσεις με διπλή –πολιτική και στρατιωτική– χρήση, σε μια προσπάθεια να θολώσει τη γραμμή μεταξύ νόμιμων στρατιωτικών στόχων και πιθανών πολεμικών εγκλημάτων. Ωστόσο, οποιαδήποτε σκόπιμη επίθεση σε καθαρά πολιτική υποδομή θα μπορούσε να συνιστά παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η σιωπή των Βρυξελλών και οι λίγες φωνές αντίδρασης
Ερωτηθείσα για την ανάρτηση Τραμπ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιορίστηκε στο «κανένα σχόλιο», ενώ και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης απέφυγε να τοποθετηθεί. Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας ανώνυμα, παραδέχθηκε πως αν η ΕΕ αντιδρούσε «κάθε φορά που κάποιος γράφει κάτι εξωφρενικό στο διαδίκτυο, αυτό θα κάναμε όλη μέρα», υποβαθμίζοντας ουσιαστικά τη βαρύτητα της δήλωσης.
Ευρωπαίος διπλωμάτης, επίσης υπό καθεστώς ανωνυμίας, υπογράμμισε ότι η Ένωση δεν θέλει να μπει σε σενάρια «υποθετικών» εξελίξεων σχετικά με ενδεχόμενα πλήγματα. Την ίδια ημέρα, πριν ακόμη την απειλή περί «αφανισμού πολιτισμού», η Κομισιόν είχε καταδικάσει γενικά τις απειλές για χτυπήματα σε «κρίσιμες πολιτικές υποδομές», καλώντας σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και σεβασμό του διεθνούς δικαίου από όλες τις πλευρές.
Την πολιτική σιωπή των θεσμών ήρθε να σπάσει μόνο μια χούφτα ευρωβουλευτών. Ο Ιρλανδός Μπάρρι Άντριους χαρακτήρισε τη γλώσσα του Τραμπ «γενοκτονική» και «ντροπιαστική» για τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Ο Γερμανός Πράσινος Έρικ Μάρκουαρτ μίλησε για «επικίνδυνο τρελό στον Λευκό Οίκο», καλώντας να μπει «φρένο» στις «παραληρηματικές» απειλές. Η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Όζλεμ Αλεβ Ντεμιρέλ προειδοποίησε για τον κίνδυνο ακόμη και πυρηνικού πλήγματος, τονίζοντας ότι τέτοιες δηλώσεις δεν μπορούν να προσπερνώνται.
Γεωπολιτικές και ενεργειακές συνέπειες για Ευρώπη και Ελλάδα
Η κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο έχει άμεσες επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και κατ’ επέκταση της Ελλάδας, τόσο μέσω των τιμών πετρελαίου όσο και μέσω της γενικότερης αστάθειας στις αγορές ενέργειας. Οποιαδήποτε στρατιωτική σύγκρουση με στόχο ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ανατρέψει εύθραυστες ισορροπίες που διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια, με την ΕΕ να επιχειρεί διαφοροποίηση προμηθευτών και οδεύσεων.
Παρά ταύτα, η επίσημη γραμμή των Βρυξελλών δείχνει να προκρίνει τη χαμηλών τόνων διαχείριση των δημόσιων τοποθετήσεων Τραμπ, ίσως για να διατηρηθούν ανοιχτοί δίαυλοι με την Ουάσιγκτον εν μέσω πολέμου στο Ιράν. Όμως η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική περί «τέλους ενός πολιτισμού» και στην υποχρέωση της ΕΕ να υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί.
Σχόλιο 
: Η σχεδόν αδιάφορη αντίδραση των θεσμών της ΕΕ στις ακραίες δηλώσεις Τραμπ αποκαλύπτει ένα επικίνδυνο έλλειμμα στρατηγικής αυτονομίας: η Ευρώπη εξαρτάται ενεργειακά από μια περιοχή σε κρίση και ταυτόχρονα πολιτικά από έναν σύμμαχο που απειλεί δημοσίως με αφανισμό ολόκληρο λαό. Όσο οι Βρυξέλλες κρύβονται πίσω από την τεχνική γλώσσα περί «υποδομών» και «υποθετικών σεναρίων», τόσο ενισχύεται η εικόνα μιας Ένωσης που παρακολουθεί παθητικά τις εξελίξεις αντί να τις διαμορφώνει.
#ΗΠΑ #Ιράν #Trump #ΕΕ #Ενέργεια #Ορμούζ
