Η αρθρογράφος Νεσρίν Μαλίκ περιγράφει την προεδρία Τραμπ ως μια νέα, κωμικοτραγική μορφή κακού που παράγει πραγματική γεωπολιτική φρίκη. Η γελοιότητα, υποστηρίζει, δεν μειώνει αλλά συγκαλύπτει τον κίνδυνο.
Το άρθρο της Νεσρίν Μαλίκ επιχειρεί μια σκληρή πολιτική και ηθική αποτίμηση της προεδρίας Τραμπ, μέσα από τις εικόνες της βίας στη Γάζα, στο Ιράν και στον Λίβανο. Η συγγραφέας συνδέει την κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων και τον μαζικό εκτοπισμό πληθυσμών με έναν πρόεδρο που εμφανίζεται ως κλόουν, αλλά διαθέτει πραγματική, ανεξέλεγκτη ισχύ.
Η γελοιότητα ως προκάλυμμα της εξουσίας
Κεντρική θέση της Μαλίκ είναι ότι η έλλειψη συνεκτικής ιδεολογίας ή «μεγάλου σχεδίου» δεν καθιστά τον Τραμπ λιγότερο επικίνδυνο. Αντίθετα, η πολιτική του κινείται από στιγμιαία ένστικτα, μνησικακία και ανάγκη αυτοεπιβεβαίωσης. Αυτό, υποστηρίζει, εξηγεί γιατί οι αποφάσεις του –από την κλιμάκωση με το Ιράν μέχρι την πλήρη κάλυψη σκληρών στρατιωτικών ενεργειών συμμάχων– μοιάζουν χαοτικές αλλά έχουν τρομακτικά, απτά αποτελέσματα για εκατομμύρια ανθρώπους.
Η αρθρογράφος αντιπαραβάλλει τον Τραμπ με τα κλασικά ιστορικά πρότυπα του φασισμού. Δεν φορά στολή, δεν βγάζει λόγους από μπαλκόνια, δεν έχει ακόμη καταλύσει θεσμικά τη δημοκρατία. Εμφανίζεται ως γελοιογραφία ηγέτη, ένας άνθρωπος που αυτοσαρκάζεται άθελά του, που ανεβάζει εικόνες με τον εαυτό του ως Ιησού ή μιλά για πόλεμο έχοντας δίπλα του έναν τεράστιο λαγό του Πάσχα. Αυτή η κωμικότητα, όμως, σύμφωνα με τη Μαλίκ, είναι ακριβώς ο λόγος που πολλοί αναλυτές υποτιμούν τη φύση της απειλής.
Το «μικρό» εγώ πίσω από μεγάλες καταστροφές
Η Μαλίκ αντλεί ιστορικά παραδείγματα από τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και τότε πολλοί παρατηρητές αρχικά τους αντιμετώπισαν ως γελοίες φιγούρες. Το «μικρό» μέγεθος του ηγέτη –ψυχικά, πνευματικά, ηθικά– δεν αναιρεί, αλλά συχνά προαναγγέλλει, την έκταση της βίας που μπορεί να εξαπολύσει όταν αποκτήσει κρατική ισχύ.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η αρθρογράφος στέκεται ιδιαίτερα στον ρόλο της υπηρεσίας ICE και στις σκληρές πολιτικές κατά των μεταναστών. Δεν είναι μόνο η πράξη του διαχωρισμού οικογενειών ή των μαζικών απελάσεων, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο «σκηνοθετείται» ως θέαμα – με αφίσες τύπου ταινίας δράσης, μασκότ αλιγάτορες και γλώσσα που μετατρέπει την καταστολή σε πανηγύρι. Η βία, εξηγεί, δεν είναι απλώς εργαλείο, αλλά παράσταση ισχύος.
Κανονικοποίηση της σκληρότητας και διεθνείς επιπτώσεις
Σε διεθνές επίπεδο, η Μαλίκ περιγράφει έναν πρόεδρο που απειλεί ολόκληρους λαούς με αφανισμό, μιλά με ευκολία για πυρηνικά όπλα και τροφοδοτεί συγκρούσεις χωρίς να αναλαμβάνει ευθύνη για τις συνέπειες. Η απουσία στρατηγικής δεν σημαίνει απουσία ιδεολογίας· η ιδεολογία, υποστηρίζει, είναι ο ναρκισσισμός, η εκδίκηση, η μόνιμη ανάγκη να επιβληθεί στους «εχθρούς» – εσωτερικούς και εξωτερικούς.
Η αρθρογράφος προειδοποιεί ότι η προσπάθεια να παρουσιαστεί ο Τραμπ ως «μη φασίστας» επειδή δεν ταιριάζει απόλυτα στο ιστορικό καλούπι, οδηγεί σε επικίνδυνη εφησυχασμό. Η σκληρότητα που απελευθερώνει –από τα σύνορα των ΗΠΑ μέχρι τα μέτωπα στη Μέση Ανατολή– αντλεί από όλα τα προηγούμενα αυταρχικά παραδείγματα και μπορεί να τα επαναλάβει σε νέα κλίμακα, αν δεν αντιμετωπιστεί με αποφασιστικότητα.
Το τελικό μήνυμα της Μαλίκ είναι ότι το κακό στη σύγχρονη πολιτική δεν εμφανίζεται πάντα με δραματικούς, «κινηματογραφικούς» συμβολισμούς. Συχνά φορά το προσωπείο του γελοίου, του απρόβλεπτου, του δήθεν αποϊδεολογικοποιημένου ηγέτη. Ακριβώς γι’ αυτό γίνεται πιο εύκολα ανεκτό – μέχρι να είναι πολύ αργά.
Σχόλιο 
: Η ανάγνωση της Μαλίκ είναι κρίσιμη και για την Ευρώπη και την Ελλάδα: οι «κωμικοί» λαϊκιστές ηγέτες, που χλευάζονται για τα λάθη ή τις υπερβολές τους, συχνά λειτουργούν ως δίαυλοι για την κανονικοποίηση της βίας, του ρατσισμού και της θεσμικής αποσάθρωσης. Η υποτίμηση της γελοιότητας ως πολιτικού κινδύνου είναι πολυτέλεια που τα δημοκρατικά συστήματα δεν μπορούν να αντέξουν.
#ΗΠΑ #Trump #Πολιτική #Αυταρχισμός #Μεσανατολικό
