ΗΠΑ και Ιράν ξεκινούν συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, με το Πακιστάν σε ρόλο μεσολαβητή και την εκεχειρία στη Μέση Ανατολή να παραμένει ασταθής. Οι όροι της Τεχεράνης για Λίβανο και δεσμευμένα κεφάλαια απειλούν να μπλοκάρουν τον διάλογο.
Σε μια προσπάθεια να μετατραπεί η εύθραυστη εκεχειρία στη Μέση Ανατολή σε δομημένη ειρηνευτική διαδικασία, αντιπροσωπείες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν βρίσκονται στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν για απευθείας συνομιλίες. Η κίνηση έρχεται λίγες ημέρες μετά την επίτευξη προσωρινού παγώματος των εχθροπραξιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, σε ένα περιβάλλον έντονων περιφερειακών εντάσεων.
Ο ρόλος του Πακιστάν και η σύνθεση των αποστολών
Το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών, σε μήνυμά του στην πλατφόρμα X, εξέφρασε την ελπίδα ότι «τα μέρη θα εμπλακούν εποικοδομητικά» και επανέλαβε την πρόθεση του Ισλαμαμπάντ να συνεχίσει να διευκολύνει την προσπάθεια για μια «μόνιμη και βιώσιμη λύση» στη σύγκρουση. Ο υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ χαιρέτισε δημόσια τη δέσμευση των ΗΠΑ για «διαρκή περιφερειακή και παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα».
Επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας είναι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, γεγονός που υπογραμμίζει το υψηλό πολιτικό διακύβευμα για την Ουάσινγκτον. Μαζί του βρίσκονται ο ειδικός απεσταλμένος για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος είχε διαδραματίσει κεντρικό ρόλο και στις προηγούμενες αμερικανικές πρωτοβουλίες στη Μέση Ανατολή.
Από ιρανικής πλευράς, την Τεχεράνη εκπροσωπούν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπακέρ Κάλιμπαφ. Η ιρανική αντιπροσωπεία είχε συνάντηση με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ, όπου –σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim– τέθηκαν οι προϋποθέσεις της Τεχεράνης για να προχωρήσει σε απευθείας διάλογο με τις ΗΠΑ.
Οι σκληρές προϋποθέσεις της Τεχεράνης και ο κόμπος του Λιβάνου
Η Τεχεράνη θέτει δύο βασικούς όρους πριν την έναρξη διαπραγματεύσεων με τους Αμερικανούς: την απελευθέρωση ιρανικών δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων και την κήρυξη εκεχειρίας στον Λίβανο. Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, τόνισε σε ανάρτησή του ότι «δύο από τα αμοιβαία συμφωνηθέντα μέτρα δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί: η εκεχειρία στον Λίβανο και η αποδέσμευση των μπλοκαρισμένων ιρανικών κεφαλαίων πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Αυτά τα δύο ζητήματα πρέπει να εκπληρωθούν πριν αρχίσουν οι συνομιλίες».
Η ένταξη του Λιβάνου στην εκεχειρία αποτελεί το πιο ακανθώδες σημείο της συμφωνίας που διαμορφώθηκε μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι η παύση των επιδρομών στον Λίβανο αποτελεί ρητό όρο της συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν ότι κάτι τέτοιο δεν περιλαμβάνεται στο κείμενο. Η αμφισβήτηση αυτή οξύνθηκε μετά τη μαζική ισραηλινή επίθεση στον Λίβανο, μόλις μία ημέρα μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας.
Παράλληλες συνομιλίες Ισραήλ – Λιβάνου και τα περιφερειακά διακυβεύματα
Παράλληλα με τις επαφές στο Ισλαμαμπάντ, Ισραήλ και Λίβανος έχουν συμφωνήσει να ξεκινήσουν ξεχωριστό κύκλο διαπραγματεύσεων, με τις αντιπροσωπείες τους να αναμένεται να συναντηθούν στην Ουάσινγκτον. Οι συνομιλίες αυτές, εφόσον προχωρήσουν, θα διαμορφώσουν το πλαίσιο ασφαλείας στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ και θα επηρεάσουν άμεσα τον ρόλο της Χεζμπολάχ και την επιρροή της Τεχεράνης στην περιοχή.
Η επιλογή του Πακιστάν ως τόπου συνάντησης δεν είναι τυχαία: η ισλαμική πυρηνική δύναμη διατηρεί σχέσεις τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με την Τεχεράνη και επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωπολιτική της θέση ως ουδέτερος, αλλά όχι αδιάφορος, μεσολαβητής. Ωστόσο, η επιμονή του Ιράν σε απτές κινήσεις –ιδίως στο μέτωπο του Λιβάνου– πριν καν ξεκινήσουν οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η εκεχειρία και πόσο περιορισμένα είναι τα περιθώρια λάθους για όλες τις πλευρές.
Σχόλιο 
: Η παρουσία κορυφαίων πολιτικών προσώπων, όπως ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ και ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, καταδεικνύει ότι οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ δεν είναι απλώς διπλωματικό θέατρο, αλλά κρίσιμος σταθμός στην προσπάθεια επαναχάραξης των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, οι προϋποθέσεις της Τεχεράνης για Λίβανο και δεσμευμένα κεφάλαια λειτουργούν ως μοχλός πίεσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατάρρευσης της διαδικασίας πριν καν αποκτήσει δομή. Για την Ευρώπη και ειδικά για οικονομίες όπως η ελληνική, η έκβαση αυτών των διαβουλεύσεων θα έχει άμεσο αντίκτυπο μέσω της ενεργειακής αγοράς και της γενικότερης γεωπολιτικής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
#ΗΠΑ #Ιράν #Πακιστάν #ΜέσηΑνατολή #Λίβανος #Εκεχειρία #Διαπραγματεύσεις
