Ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν από τις ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ δοκιμάζει τα όρια της κινεζικής αυτοσυγκράτησης. Το Πεκίνο καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενεργειακή του ασφάλεια και την αποφυγή άμεσης εμπλοκής.
Ο ναυτικός αποκλεισμός που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο την παρεμπόδιση εισόδου και εξόδου πλοίων από ιρανικά λιμάνια στα Στενά του Ορμούζ, ανοίγει ένα νέο, εξαιρετικά επικίνδυνο κεφάλαιο στον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν. Η κίνηση έρχεται ως «απάντηση» στο κλείσιμο του διαύλου από την Τεχεράνη μετά τις αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιθέσεις, απειλώντας τη εύθραυστη εκεχειρία και εκτοξεύοντας περαιτέρω τις τιμές του πετρελαίου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού αργού, της οποίας η ενεργειακή ασφάλεια τίθεται ευθέως υπό πίεση.
Πεκίνο μεταξύ καταδίκης και στρατηγικής αυτοσυγκράτησης
Το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τον αποκλεισμό «επικίνδυνο και ανεύθυνο», προειδοποιώντας ότι «μόνο θα οξύνει την αντιπαράθεση, θα κλιμακώσει την ένταση και θα υπονομεύσει την εύθραυστη εκεχειρία». Ο υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι, σε συνάντηση με αξιωματούχους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στο Πεκίνο, τόνισε ότι το μπλοκάρισμα των Στενών «δεν εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα της διεθνούς κοινότητας».
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο «σημείο πνιγμού» για την παγκόσμια ενέργεια, μεταφέροντας σε κανονικές συνθήκες περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η Κίνα, με σημαντική ναυτική παρουσία στο Τζιμπουτί, θα μπορούσε θεωρητικά να εξετάσει συνοδείες δεξαμενόπλοιων για να σπάσει τον αποκλεισμό, ωστόσο Πεκίνο και κρατικά μέσα ενημέρωσης αποφεύγουν οποιαδήποτε ένδειξη άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής.
Αναλυτές που μίλησαν σε διεθνή μέσα εκτιμούν ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να «σύρει» την Κίνα στο προσκήνιο, ώστε να την πιέσει να ασκήσει επιρροή στην Τεχεράνη και να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους. Ένας τέτοιος ρόλος θα μπορούσε να δώσει στο Πεκίνο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα σε μελλοντικές συζητήσεις για ζητήματα όπως η Ταϊβάν, αλλά θα το εξέθετε σε ευθεία σύγκρουση συμφερόντων με τις ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Ενεργειακός εκβιασμός, σπάνιες γαίες και παγκόσμια ισορροπία
Η κινεζική αφήγηση παρουσιάζει τον αμερικανικό αποκλεισμό ως μέρος μιας ευρύτερης «ηγεμονικής λογικής», όπου η Ουάσιγκτον καταφεύγει στη στρατιωτική ισχύ όταν αποτυγχάνουν οι διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, η αποτυχία επίτευξης αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν και η αδυναμία ελέγχου των Στενών, σε συνδυασμό με την άνοδο των τιμών ενέργειας και του πληθωρισμού, συνιστούν δυνητικά πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Τραμπ ενόψει ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.
Πέρα από το πολεμικό πεδίο, Κινέζοι αναλυτές βλέπουν στον αποκλεισμό μία προσπάθεια της Ουάσιγκτον να ελέγξει καίριες πηγές υδρογονανθράκων, από τη Βενεζουέλα μέχρι το Ιράν, ασκώντας έτσι μακροπρόθεσμη πίεση στην κινεζική ενεργειακή ασφάλεια. Παρά την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, το πετρέλαιο παραμένει κρίσιμο για την κινεζική οικονομία.
Οι κατηγορίες αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών ότι η Κίνα παρέχει ή ετοιμάζεται να παράσχει όπλα στο Ιράν απορρίφθηκαν από το Πεκίνο ως «αβάσιμες συκοφαντίες». Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με νέους δασμούς έως και 50% εάν επιβεβαιωθεί στρατιωτική υποστήριξη προς την Τεχεράνη, προσθέτοντας ένα ακόμη μέτωπο στην ήδη τεταμένη εμπορική αντιπαράθεση.
Παράλληλα, Κινέζοι σχολιαστές υπενθυμίζουν ότι το Πεκίνο διαθέτει δικά του «εργαλεία κλιμάκωσης», όπως ο έλεγχος των εξαγωγών σπανίων γαιών, κρίσιμων για την υψηλή τεχνολογία και την άμυνα. Η ιδέα της «οπλοποίησης» αυτών των πόρων τίθεται ως συμμετρική απάντηση σε μια ενδεχόμενη «οπλοποίηση» των Στενών του Ορμούζ από τις ΗΠΑ.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο αμερικανικός αποκλεισμός δεν αποτελεί μόνο κίνηση στην αντιπαράθεση με το Ιράν, αλλά μέρος μιας πολύ ευρύτερης γεωοικονομικής σκακιέρας, όπου η Κίνα προσπαθεί να αποφύγει την άμεση σύγκρουση, διατηρώντας ταυτόχρονα ανέπαφες τις στρατηγικές της θέσεις στον ενεργειακό χάρτη.
Σχόλιο 
: Ο ναυτικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ μετατρέπει την ενεργειακή ασφάλεια σε εργαλείο γεωπολιτικού εκβιασμού, με την Κίνα σε ρόλο άτυπου ρυθμιστή. Όσο η Ουάσιγκτον επιδιώκει να ελέγξει κρίσιμους υδρογονάνθρακες, τόσο το Πεκίνο θα αναζητά αντισταθμιστικά μέσα ισχύος – από τις σπάνιες γαίες έως την διπλωματία στις συγκρούσεις Ιράν και Ουκρανίας. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η αποσταθεροποίηση του Ορμούζ σημαίνει αυξημένη μεταβλητότητα τιμών και ανάγκη ταχύτερης διαφοροποίησης προμηθευτών και ενεργειακού μείγματος.
#ΗΠΑ #Κίνα #Ιράν #ΣτενάΟρμούζ #πετρέλαιο #ενέργεια
