Ο Μπέρνι Σάντερς καταγγέλλει ένα «στημένο» φορολογικό σύστημα υπέρ των υπερπλουσίων και προτείνει φόρο πλούτου 5% στους 938 δισεκατομμυριούχους. Τα έσοδα, υποστηρίζει, μπορούν να αναδιαμορφώσουν ριζικά το κοινωνικό κράτος των ΗΠΑ.
Μια μετωπική επίθεση στις ακραίες ανισότητες πλούτου στις ΗΠΑ εξαπολύει ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς, προτείνοντας την επιβολή φόρου πλούτου 5% στην περιουσία των 938 Αμερικανών δισεκατομμυριούχων. Όπως υποστηρίζει, οι άνθρωποι αυτοί, που αποτελούν μόλις το 0,000003% του πληθυσμού, κατέχουν περιουσία άνω των 8,2 τρισ. δολαρίων, ενώ η εργατική τάξη βρίσκεται σε πολυετή οικονομική ασφυξία.
Ένα «στημένο» φορολογικό σύστημα υπέρ των υπερπλουσίων
Ο Σάντερς περιγράφει μια πρωτοφανή συγκέντρωση πλούτου και ισχύος: το ανώτερο 1% κατέχει περισσότερο πλούτο από το 93% του υπόλοιπου πληθυσμού, ενώ ένας μόνο άνθρωπος, ο Ίλον Μασκ, διαθέτει περιουσία μεγαλύτερη από το 53% των αμερικανικών νοικοκυριών μαζί. Παράλληλα, τέσσερις γιγαντιαίοι διαχειριστές κεφαλαίων – BlackRock, Vanguard, Fidelity και State Street – είναι οι βασικοί μέτοχοι σε πάνω από το 95% των αμερικανικών εταιρειών, ελέγχοντας κρίσιμους κλάδους της οικονομίας.
Στο πεδίο της φορολογίας, ο Σάντερς κάνει λόγο για έναν κώδικα «γραμμένο από τους πλούσιους για τους πλούσιους». Επικαλείται ενδεικτικά στοιχεία: ο Ίλον Μασκ φέρεται να έχει πληρώσει αποτελεσματικό φορολογικό συντελεστή κάτω του 3,3%, ο Τζεφ Μπέζος λιγότερο από 1%, ο Μάικλ Μπλούμπεργκ περίπου 1,3%, ενώ ο Γουόρεν Μπάφετ μόλις 0,1%. Αντιθέτως, ένας οδηγός φορτηγού πληρώνει κατά μέσο όρο 8,4%, ένας πυροσβέστης 8,7%, μια νοσηλεύτρια 13,3% και ένας δάσκαλος 9,8%.
Την ίδια στιγμή, μεγάλες εταιρείες όπως η Tesla, η SpaceX, η Palantir, η Ticketmaster και ο όμιλος που κατέχει τις αλυσίδες Taco Bell, Pizza Hut και KFC, παρά κέρδη άνω των 17 δισ. δολαρίων και συνολική κεφαλαιοποίηση 3,5 τρισ. δολαρίων, δεν κατέβαλαν ούτε ένα δολάριο ομοσπονδιακού φόρου εισοδήματος, σύμφωνα με τον Σάντερς.
Τι υπόσχεται να χρηματοδοτήσει ο φόρος πλούτου
Η πρόταση Σάντερς προβλέπει ότι ο φόρος 5% επί του πλούτου των δισεκατομμυριούχων θα αποφέρει 4,4 τρισ. δολάρια σε ορίζοντα δεκαετίας. Τα έσοδα αυτά, όπως τονίζει, θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά το κοινωνικό τοπίο στις ΗΠΑ. Στο πρώτο έτος εφαρμογής, κάθε ενήλικος και παιδί σε νοικοκυριά με εισόδημα έως 150.000 δολάρια θα λάμβανε άμεση ενίσχυση 3.000 δολαρίων – δηλαδή 12.000 δολάρια για μια τετραμελή οικογένεια.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης την εξάλειψη της αστεγίας μέσω κατασκευής 7 εκατ. προσιτών κατοικιών, τη διεύρυνση του Medicare ώστε να καλύπτει οδοντιατρική, οφθαλμολογική και ακουστική περίθαλψη, τη δημιουργία καθολικού συστήματος παιδικής φροντίδας και την ενίσχυση της δημόσιας εκπαίδευσης με κατώτατο μισθό 60.000 δολαρίων για κάθε εκπαιδευτικό.
Παράλληλα, ο Σάντερς προτείνει να διασφαλιστεί η κατ’ οίκον φροντίδα ηλικιωμένων και ΑμεΑ μέσω Medicaid, ενώ δεσμεύεται για ανατροπή περικοπών στην υγεία που, όπως υποστηρίζει, άφησαν 15 εκατ. Αμερικανούς χωρίς ασφαλιστική κάλυψη, στο πλαίσιο των φοροαπαλλαγών της κυβέρνησης Τραμπ προς το ανώτερο 1%.
Δημοκρατία ή ολιγαρχία; Η πολιτική διάσταση
Πέρα από τα οικονομικά μεγέθη, ο Σάντερς θέτει το ζήτημα ως θεσμική και δημοκρατική κρίση. Υποστηρίζει ότι μια μικρή οικονομική ελίτ ελέγχει όχι μόνο την οικονομία, αλλά και την πληροφόρηση – μέσω παραδοσιακών και κοινωνικών μέσων – και την πολιτική διαδικασία, χρηματοδοτώντας προεκλογικές εκστρατείες. Στις ενδιάμεσες εκλογές του 2026, όπως σημειώνει, μόλις 50 δισεκατομμυριούχοι δαπάνησαν πάνω από 433 εκατ. δολάρια για να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Επικαλούμενος τη ρήση του δικαστή Λούις Μπράντεϊς ότι «ή θα έχουμε δημοκρατία ή θα έχουμε πλούτο συγκεντρωμένο στα χέρια λίγων, αλλά όχι και τα δύο», ο Σάντερς καλεί σε επιλογή «δημοκρατίας αντί ολιγαρχίας». Υποστηρίζει ότι η κοινή γνώμη έχει ήδη μετακινηθεί: στην Καλιφόρνια, μεγάλη πλειοψηφία τάσσεται υπέρ φόρου στους δισεκατομμυριούχους για να διασωθεί η υγειονομική κάλυψη εκατομμυρίων, στη Νέα Υόρκη πάνω από το 62% στηρίζει πρόσθετο φόρο 2% σε εκατομμυριούχους, ενώ σε εθνικό επίπεδο η πλειονότητα θεωρεί ότι οι πλούσιοι και οι μεγάλες εταιρείες πληρώνουν πολύ λίγα.
Ο Σάντερς καταλήγει ότι ένα μέτριο ποσοστό επί του τεράστιου πλούτου μιας ελάχιστης μειοψηφίας θα μπορούσε να βελτιώσει δραματικά τη ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων, χωρίς οι ίδιοι οι δισεκατομμυριούχοι να αισθανθούν ουσιαστική απώλεια.
Σχόλιο 
: Η πρόταση Σάντερς εντάσσεται στο διεθνές κύμα συζήτησης για φόρο πλούτου, αναδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ χρηματιστηριακού πλούτου και κοινωνικής συνοχής. Αν και οι πιθανότητες άμεσης υιοθέτησης από ένα πολιτικά πολωμένο Κογκρέσο είναι περιορισμένες, η πίεση της κοινής γνώμης και η δυναμική των ανισοτήτων καθιστούν τέτοιες ιδέες ολοένα λιγότερο περιθωριακές. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα ειδικότερα– το αμερικανικό παράδειγμα λειτουργεί ως προειδοποίηση για το πού οδηγεί η απορρύθμιση, αλλά και ως εργαστήριο ιδεών για το πώς μπορεί να ανασχεδιαστεί η φορολογία κεφαλαίου σε μια εποχή εκρηκτικής συγκέντρωσης πλούτου.
#ΗΠΑ #BernieSanders #ΦόροςΠλούτου #Ανισότητες #ΦορολογικήΠολιτική
