Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά τα περιθώρια ελιγμών στενεύουν. Η ναυτική του κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο αυξάνει την πίεση στην Τεχεράνη, αλλά και το πολιτικό και οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να μετατρέψει μια στρατιωτική κλιμάκωση σε διπλωματική έξοδο κινδύνου από τον πόλεμο με το Ιράν. Η ανακοίνωση προσωρινής εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου και η πρόταση να φιλοξενήσει στο Λευκό Οίκο τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον Λιβανέζο πρόεδρο Ζοζέφ Αούν σηματοδοτούν μετατόπιση της αμερικανικής γραμμής, με στόχο να αρθούν εμπόδια για συμφωνία με την Τεχεράνη.
Διαπραγματεύσεις υπό πίεση και μεταβαλλόμενες «κόκκινες γραμμές»
Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις ότι η Ουάσινγκτον «κρατά όλα τα χαρτιά», οι πληροφορίες από τις μυστικές συνομιλίες δείχνουν έναν πρόεδρο διατεθειμένο σε περισσότερους συμβιβασμούς από όσους παραδέχεται δημοσίως. Ανώτερος αξιωματούχος από χώρα του Κόλπου, με γνώση των διαπραγματεύσεων, σημειώνει ότι ο Τραμπ «θέλει απεγνωσμένα αυτό να τελειώσει», την ώρα που η αμερικανική οικονομία πιέζεται από αυξημένες τιμές ενέργειας και οι δημοσκοπήσεις του φθίνουν.
Κεντρικό σημείο τριβής αποτελεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί πρόταση 14 σημείων, με βασικό πυλώνα εικοσαετή μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου και απομάκρυνση των αποθεμάτων μερικώς εμπλουτισμένου υλικού σε τρίτη χώρα. Η Τεχεράνη, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αντιπροτείνει μόλις πενταετή αναστολή και αρνείται να παραδώσει τα αποθέματα.
Δημόσια, ο Τραμπ επιμένει μόνο στη «μη απόκτηση πυρηνικού όπλου» από το Ιράν, αποφεύγοντας να αποκλείσει ρητά κάθε μελλοντικό εμπλουτισμό για ειρηνικούς σκοπούς. Αυτή η ασάφεια αφήνει παράθυρο για συμβιβασμό, αλλά ταυτόχρονα εκθέτει τον Λευκό Οίκο στην κριτική ότι ανακυκλώνει, με υψηλότερο κόστος, παραμέτρους που είχαν ήδη ρυθμιστεί με τη συμφωνία JCPOA του 2015.
Ναυτικός αποκλεισμός, παγκόσμια αγορά ενέργειας και πολιτικό ρίσκο
Για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση, ο Τραμπ επέβαλε ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, επιχειρώντας να πλήξει το βασικό εργαλείο πίεσης της Τεχεράνης: τον έλεγχο της ροής πετρελαίου. Όμως η κίνηση αυτή λειτουργεί ως δίκοπο μαχαίρι. Η μείωση των ιρανικών εξαγωγών επιδεινώνει την ήδη τεταμένη ισορροπία στην αγορά ενέργειας, με Ευρώπη και Ασία να προειδοποιούν για «παρατεταμένο σοκ» αν ο αποκλεισμός ξεπεράσει τον έναν μήνα.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, όσο παραμένουν κλειστά τα Στενά, τόσο αυξάνεται το πολιτικό κόστος για τον Τραμπ, καθώς οι υψηλές τιμές καυσίμων απειλούν να πυροδοτήσουν ύφεση. Την ίδια στιγμή, η επιχείρηση δεσμεύει περίπου 10.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς, με σημαντική επιβάρυνση στον προϋπολογισμό και τη στρατιωτική ετοιμότητα, ιδίως έναντι της Κίνας.
Παρά τη ρητορική περί «τελικής προσφοράς» από τον αντιπρόεδρο JD Vance, τα παρασκήνια παραμένουν ανοιχτά. Η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι αντέχει σε αποκλεισμούς και βομβαρδισμούς, διατηρώντας παράλληλα επιρροή στις διεθνείς τιμές πετρελαίου. Ευρωπαίοι και Ασιάτες διπλωμάτες, που παρακολουθούν τις εξελίξεις, εκτιμούν ότι το Ιράν «κρατά πολλά χαρτιά» και ότι ο πόλεμος φθοράς μπορεί να συνεχιστεί, με τρίτες χώρες να πληρώνουν μεγάλο μέρος του λογαριασμού.
Αν τελικά ο Τραμπ τερματίσει τον αποκλεισμό και αποδεχθεί συμφωνία που θα επιτρέπει μελλοντικό εμπλουτισμό, θα βρεθεί αντιμέτωπος με το ερώτημα γιατί χρειάστηκαν εβδομάδες πολεμικών επιχειρήσεων, οικονομικού σοκ και διπλωματικής απομόνωσης για να επιστρέψει ουσιαστικά σε παραμέτρους που είχαν ήδη διαπραγματευθεί πριν από μία δεκαετία.
Σχόλιο 
: Ο Τραμπ επιχειρεί να μεταφράσει ένα ακριβό στρατιωτικό αδιέξοδο σε πολιτικό κέρδος, αλλά όσο οι τιμές ενέργειας ανεβαίνουν και οι σύμμαχοι δυσανασχετούν, η δήθεν «σκληρή γραμμή» κινδυνεύει να καταλήξει σε συμφωνία χαμηλότερων προδιαγραφών από την JCPOA, με πολύ υψηλότερο κόστος για την αμερικανική αξιοπιστία και την παγκόσμια οικονομία.
#ΗΠΑ #Ιράν #Trump #Ενέργεια #Γεωπολιτική
