Ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο «κοινής επιχείρησης» με το Ιράν για την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ. Μια τέτοια κίνηση, αν προχωρήσει, θα αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και στις αγορές ενέργειας.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του εξετάζει το ενδεχόμενο να συνεργαστεί με το Ιράν για την ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, στο πλαίσιο μιας «κοινής επιχείρησης». Μιλώντας στο ABC News, ανέφερε ότι τα Στενά θα προστατεύονται και από «πολλούς άλλους», χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για τη μορφή της εμπλοκής της Τεχεράνης ή για το εάν το Ιράν θα αποκτήσει δικαίωμα επιβολής διοδίων στα διερχόμενα πλοία.
Η αναφορά σε πιθανή αμερικανοϊρανική σύμπραξη αποτελεί εντυπωσιακή ρητορική στροφή, δεδομένου του ιστορικού βαθιάς καχυποψίας και αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Παρότι, προς το παρόν, πρόκειται για μια ιδέα χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο εφαρμογής, λειτουργεί ως πολιτικό σήμα ότι στην αμερικανική πλευρά εξετάζονται εναλλακτικές φόρμουλες ασφαλείας στον Περσικό Κόλπο.
Κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία με παγκόσμιο αποτύπωμα
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα «σημεία πνιγμού» της παγκόσμιας ναυτιλίας. Από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως προς την Ασία αλλά και προς την Ευρώπη. Κάθε ένταση ή στρατιωτικό επεισόδιο στην περιοχή μεταφράζεται άμεσα σε άλματα των τιμών, αύξηση ασφαλίστρων για τα δεξαμενόπλοια και αναθεώρηση ενεργειακών σχεδιασμών.
Οι αλλεπάλληλες κρίσεις στον Περσικό Κόλπο την τελευταία δεκαετία –με επιθέσεις ή παρενοχλήσεις πλοίων και αντιπαραθέσεις μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και περιφερειακών δυνάμεων– έχουν αναδείξει την ευαλωτότητα της συγκεκριμένης θαλάσσιας αρτηρίας. Υπό αυτό το πρίσμα, μια πολυμερή ή διμερή συμφωνία ασφαλείας, ακόμη και περιορισμένου εύρους, θα είχε σημαντική σημασία για τη σταθερότητα των αγορών ενέργειας.
Γεωπολιτικές συνέπειες και όρια της προσέγγισης
Μια ενδεχόμενη «κοινή επιχείρηση» ΗΠΑ–Ιράν θα αποτελούσε, αν υλοποιηθεί, de facto αναγνώριση του κεντρικού ρόλου της Τεχεράνης στην αρχιτεκτονική ασφαλείας του Κόλπου. Ταυτόχρονα, θα έστελνε μήνυμα προς τους συμμάχους της Ουάσινγκτον στην περιοχή –όπως τα κράτη του Κόλπου– ότι οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να πειραματιστούν με πιο πραγματιστικές διευθετήσεις, εφόσον αυτό εξυπηρετεί την ομαλή ροή ενέργειας.
Για το Ιράν, η συμμετοχή σε ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο επιτήρησης των Στενών θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή του εικόνα ως εγγυητή ασφάλειας και όχι μόνο ως πηγής αστάθειας. Ωστόσο, θα σήμαινε και αποδοχή ορισμένων κανόνων διαφάνειας και συνεργασίας με δυνάμεις τις οποίες μέχρι σήμερα αντιμετωπίζει ως αντιπάλους.
Παρά τις πιθανές ευκαιρίες, οι πολιτικοί και ιδεολογικοί φραγμοί παραμένουν υψηλοί. Στο εσωτερικό και των δύο χωρών υπάρχουν ισχυρά κέντρα αντίστασης σε κάθε μορφή προσέγγισης, ενώ η στάση άλλων διεθνών παικτών –όπως η Ρωσία και η Κίνα, που επίσης δραστηριοποιούνται στον Κόλπο– θα επηρεάσει τη διαμόρφωση οποιουδήποτε νέου σχήματος ασφαλείας.
Επομένως, η δήλωση Τραμπ πρέπει να ιδωθεί κυρίως ως δοκιμή προθέσεων και μέτρηση αντιδράσεων, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό των ΗΠΑ και του Ιράν, παρά ως προαναγγελία άμεσης συμφωνίας.
Σχόλιο 
: Η αιφνιδιαστική αναφορά σε αμερικανοϊρανική σύμπραξη στα Στενά του Ορμούζ λειτουργεί ως πολιτικό τεστ αντοχών: αν και απέχει πολύ από μια ώριμη συμφωνία, δείχνει ότι η Ουάσινγκτον ζυγίζει πιο ευέλικτες ρυθμίσεις ασφαλείας σε μια περιοχή όπου το κόστος της αστάθειας για τις αγορές ενέργειας γίνεται ολοένα και πιο βαρύ.
#ΗΠΑ #Ιράν #Τραμπ #Ορμούζ #Ενέργεια
