Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συζητούν κατάπαυση του πυρός στο Πακιστάν, ενώ το Νέο Δελχί παρακολουθεί αμήχανα. Η αντιπολίτευση κατηγορεί τον Ναρέντρα Μόντι για διπλωματική υποβάθμιση της Ινδίας.
Οι κρίσιμες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, με στόχο την εδραίωση εκεχειρίας μετά την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, έχουν αναδείξει μια δυσάρεστη πραγματικότητα για την Ινδία: τον ιστορικό της αντίπαλο, το Πακιστάν, ως κεντρικό διαμεσολαβητή, ενώ το Νέο Δελχί παραμένει θεατής. Η εικόνα αυτή τροφοδοτεί σφοδρή εσωτερική κριτική προς την κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι, την ώρα που ο ίδιος δίνει προεκλογικές μάχες στο εσωτερικό.
Διπλωματικό προβάδισμα στο Πακιστάν, πολιτικό κόστος για τον Μόντι
Η Ινδία είχε επενδύσει τα τελευταία χρόνια σε μια αφήγηση ανάδειξής της σε παγκόσμιο παίκτη πρώτης γραμμής, με τον Μόντι να παρουσιάζεται στο εσωτερικό ως «Vishwaguru», τον «δάσκαλο του κόσμου». Η εικόνα όμως του Πακιστάν –χώρα με την οποία η Ινδία έχει πολεμήσει τέσσερις φορές από το 1947– να φιλοξενεί διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, εκλαμβάνεται από μεγάλο τμήμα της ινδικής κοινής γνώμης ως στρατηγική ήττα.
Το αντιπολιτευόμενο Κόμμα του Κογκρέσου κατηγορεί ευθέως την κυβέρνηση ότι, με την «ανικανότητά» της, επέτρεψε στο Ισλαμαμπάντ να καταλάβει κομβική θέση στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό της Ασίας. Προειδοποιεί μάλιστα πως ο νέος ρόλος του Πακιστάν ως «μεσολαβητή» θα του δώσει πρόσθετα εργαλεία για να διεθνοποιεί διμερή ζητήματα, όπως το Κασμίρ, εις βάρος της Ινδίας.
Άλλοι ηγέτες της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν ότι η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μόντι έχει «καταστραφεί», καθώς, αντί η Ινδία να ενισχύει τον ρόλο της, βλέπει τον αντίπαλό της να κερδίζει έδαφος στο διεθνές διπλωματικό πεδίο. Η προσωρινή εκεχειρία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, η οποία επιτεύχθηκε με πακιστανική διαμεσολάβηση, ενισχύει αυτή την εντύπωση.
Ρωγμές στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και η σιωπηρή στάση του Νέου Δελχί
Οι εξελίξεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις ΗΠΑ–Ινδίας, παρότι παραμένουν στενές σε άμυνα, τεχνολογία και εμπόριο, δοκιμάζονται από διαδοχικές εντάσεις. Η επιβολή αμερικανικών δασμών, οι δημόσιοι ισχυρισμοί του Ντόναλντ Τραμπ ότι «μεσολάβησε» ο ίδιος για ειρήνη Ινδίας–Πακιστάν, αλλά και οι στενοί δεσμοί του Νέου Δελχί με τη Μόσχα, έχουν πλήξει την εικόνα της Ινδίας ως αδιαμφισβήτητου στρατηγικού εταίρου της Ουάσιγκτον.
Ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών Σουμπραχμανιάμ Τζαϊσανκάρ, απαντώντας σε κριτική κομμάτων σε διακομματική σύσκεψη, είχε απορρίψει τον ρόλο του Πακιστάν ως «μεσάζοντα», χρησιμοποιώντας τον όρο «dalal» με αρνητική χροιά. Πιο πρόσφατα, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Ράντιρ Τζάισγουαλ περιορίστηκε να καλωσορίσει την εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν και να επαναλάβει ότι η Ινδία υποστηρίζει «αποκλιμάκωση, διάλογο και διπλωματία», αποφεύγοντας όμως οποιαδήποτε αναφορά στον ρόλο του Ισλαμαμπάντ.
Εσωτερική πόλωση και το ρίσκο της διεθνούς απομόνωσης
Την ώρα που διακυβεύεται η διεθνής εικόνα της Ινδίας, ο Μόντι επικεντρώνεται στην προεκλογική εκστρατεία στη Δυτική Βεγγάλη, υποσχόμενος σκληρή γραμμή κατά των «εισβολέων» και επίσπευση της εφαρμογής του αμφιλεγόμενου Νόμου περί Ιθαγένειας (CAA). Η ρητορική αυτή εδραιώνει τη συσπείρωση της βάσης του, αλλά εντείνει τις ανησυχίες για περαιτέρω πόλωση μεταξύ ινδουιστών και μουσουλμάνων, τόσο εντός της Ινδίας όσο και στην ευρύτερη περιοχή.
Για το Νέο Δελχί, η πρόκληση είναι διπλή: να μη χάσει την πρόσβαση και την επιρροή του στα μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα –από τη Μέση Ανατολή μέχρι τον Ινδο–Ειρηνικό– και ταυτόχρονα να αποτρέψει τον αντίπαλό του να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο του ως διαμεσολαβητή. Αν η Ινδία συνεχίσει να εμφανίζεται απούσα από κρίσιμα τραπέζια διαπραγματεύσεων, η φιλοδοξία της να παρουσιαστεί ως αυτόνομος, ισότιμος πόλος σε έναν πολυπολικό κόσμο κινδυνεύει να μείνει κενό σύνθημα.
Σχόλιο 
: Η ανάδειξη του Πακιστάν σε βασικό μεσολαβητή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν υπογραμμίζει ότι η ισχύς της Ινδίας δεν αρκεί χωρίς ευέλικτη, συνεκτική διπλωματία. Η εμμονή της κυβέρνησης Μόντι σε εσωτερική πόλωση και συμβολικές κινήσεις μπορεί να αποφέρει εκλογικά οφέλη, αλλά αφήνει κενό χώρο που σπεύδουν να καλύψουν ανταγωνιστές. Για μια χώρα που φιλοδοξεί να είναι παγκόσμιος πόλος, η απουσία από κρίσιμες ειρηνευτικές πρωτοβουλίες είναι στρατηγικό καμπανάκι κινδύνου.
#Ινδία #Πακιστάν #ΗΠΑ #Ιράν #Μόντι #Διπλωματία
