Το Ιράν σε συνεργασία με την Ομάν επεξεργάζεται πρωτόκολλο για την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Η κίνηση συνδέεται με τη σύγκρουση Ιράν – ΗΠΑ – Ισραήλ και τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Το Ιράν εργάζεται από κοινού με την Ομάν για τη διαμόρφωση πρωτοκόλλου ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Ο Ιρανός αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί δήλωσε ότι το υπό κατάρτιση πλαίσιο θα αφορά την περίοδο μετά την τρέχουσα σύγκρουση μεταξύ Ιράν αφενός και Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ αφετέρου.
Γεωπολιτική διάσταση του νέου πρωτοκόλλου
Ο Γκαριμπαμπαντί υποστήριξε ότι στην αρχή της κρίσης η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ ήταν «κανονική» από ιρανικής πλευράς και ότι η σταδιακή κλιμάκωση των επιχειρήσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ οδήγησε στις σημερινές αναταράξεις στις θαλάσσιες μεταφορές. Η Τεχεράνη, όπως ανέφερε, έχει επιτρέψει τη διέλευση πλοίων από χώρες που θεωρεί φιλικές, διαμορφώνοντας στην πράξη ένα άτυπο καθεστώς διαφοροποιημένης πρόσβασης.
Η κίνηση για θεσμοθέτηση πρωτοκόλλου ασφαλούς διέλευσης αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης. Περίπου ένα σημαντικό ποσοστό των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου παγκοσμίως διέρχεται από το σημείο αυτό, άρα οποιαδήποτε ασάφεια ή περιορισμός στη λειτουργία του μεταφράζεται άμεσα σε αύξηση ασφάλιστρων κινδύνου, ναύλων και τιμών ενέργειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ένα σαφές, έστω και αυστηρό, ρυθμιστικό πλαίσιο μετά τη σύγκρουση μπορεί να θεωρηθεί από τις αγορές προτιμότερο από τη σημερινή αβεβαιότητα. Οι μεγάλοι ναυτιλιακοί και πετρελαϊκοί όμιλοι ενδιαφέρονται πρωτίστως για προβλεψιμότητα κόστους και ρίσκου, ακόμη κι αν αυτή προκύπτει υπό πολιτικούς όρους που επιβάλλει η Τεχεράνη.
Ο ρόλος της Ομάν και το παζάρι με την Ουάσινγκτον
Καθοριστική είναι η εμπλοκή της Ομάν, η οποία ιστορικά λειτουργεί ως ήπιος διαμεσολαβητής στον Περσικό Κόλπο και διατηρεί ανοικτούς διαύλους τόσο με την Τεχεράνη όσο και με δυτικές πρωτεύουσες. Η συμμετοχή της σε ένα τέτοιο πρωτόκολλο μπορεί να το καταστήσει πιο αποδεκτό σε διεθνείς ναυτιλιακούς και ενεργειακούς παίκτες, οι οποίοι αναζητούν ουδέτερο εγγυητή για την εφαρμογή των κανόνων.
Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να συναινέσει σε εκεχειρία με το Ιράν, εφόσον διασφαλιστεί η πλήρης και απρόσκοπτη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η Τεχεράνη αντιτείνει ότι δεν προτίθεται να ανοίξει πλήρως το πέρασμα χωρίς συγκεκριμένες και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας. Αυτή η σκληρή διαπραγμάτευση δείχνει πως το πρωτόκολλο δεν θα είναι μια τεχνική ρύθμιση ναυσιπλοΐας, αλλά μέρος της διαμόρφωσης του μεταπολεμικού ισοζυγίου ισχύος στην περιοχή.
Για τις διεθνείς αγορές ενέργειας, κάθε βήμα προς ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο ασφαλείας στα Στενά του Ορμούζ μειώνει, έστω και οριακά, τον κίνδυνο ξαφνικών αναταράξεων στην προσφορά πετρελαίου και επιτρέπει πιο ρεαλιστική τιμολόγηση του γεωπολιτικού ρίσκου.
Σχόλιο 
: Το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ από μέτωπο κρίσης σε θεσμοθετημένο διαπραγματευτικό χαρτί. Μέσα από το πρωτόκολλο με την Ομάν επιδιώκει να κατοχυρώσει ρόλο ρυθμιστή της ενεργειακής ασφάλειας, προσφέροντας σταδιακά σταθερότητα στις αγορές με αντάλλαγμα πολιτικές και στρατιωτικές εγγυήσεις από ΗΠΑ και συμμάχους.
#Ιράν #Ομάν #Ορμούζ #Ναυτιλία #Ενέργεια
