Η αναφορά για κατάρριψη αμερικανικού μαχητικού πάνω από το Ιράν και η μερική παράλυση των Στενών του Ορμούζ ανεβάζουν δραματικά το ρίσκο γενικευμένης ανάφλεξης. Οι επιπτώσεις ήδη αντανακλώνται σε πετρέλαιο, τρόφιμα και ενεργειακή ασφάλεια Ευρώπης, Αφρικής και Ασίας.
Η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε νέα, ακόμη πιο επικίνδυνη φάση, μετά τις αναφορές αμερικανικών και ιρανικών μέσων ότι ένα αμερικανικό μαχητικό F‑15E καταρρίφθηκε πάνω από το νοτιοδυτικό Ιράν. Παράλληλα, η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι έχει καταρρίψει και δεύτερο μαχητικό F‑35, χωρίς μέχρι στιγμής επιβεβαίωση από την Ουάσιγκτον. Το επεισόδιο αυτό διασταυρώνεται με μια ήδη εκρηκτική εικόνα στα Στενά του Ορμούζ, όπου η ναυσιπλοΐα παραμένει ουσιαστικά υπό «επιλεκτικό αποκλεισμό» από το Ιράν.
Κατάρριψη μαχητικού και κυνήγι πιλότων
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Fars, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αναπτύξει στρατεύματα στην επαρχία Κοχιγκιλουγιέ και Μπογιέρ‑Αχμαντ για τον εντοπισμό του Αμερικανού πιλότου ή πιλότων. Οι αρχές απηύθυναν κάλεσμα στους κατοίκους να συνδράμουν, προσφέροντας «γενναία αμοιβή» σε όποιον παραδώσει ζωντανούς αιχμαλώτους στις στρατιωτικές ή αστυνομικές δυνάμεις.
Παρά το γεγονός ότι η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) δεν σχολίασε άμεσα, αμερικανικά μέσα επικαλούνται κυβερνητικές πηγές που αναγνωρίζουν το περιστατικό και κάνουν λόγο για επιχείρηση έρευνας και διάσωσης με στόχο να προλάβουν τις ιρανικές δυνάμεις. Εάν επιβεβαιωθεί, η αιχμαλωσία Αμερικανού πιλότου σε ιρανικό έδαφος θα αποτελέσει σημείο καμπής, με τεράστιο πολιτικό και επικοινωνιακό βάρος για τον Λευκό Οίκο και τον Ντόναλντ Τραμπ.
Στενά του Ορμούζ: μπλοκαρισμένη αρτηρία της παγκόσμιας οικονομίας
Παρά την κλιμάκωση, τα δεδομένα της εταιρείας Windward δείχνουν μικρή αύξηση στις διελεύσεις φορτηγών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ για τρίτη συνεχόμενη ημέρα. Δεκαέξι εμπορικά πλοία πέρασαν την Τετάρτη, από έντεκα την Τρίτη, όμως η κίνηση παραμένει πολύ χαμηλότερη σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Οι περισσότερες διελεύσεις γίνονται πλέον «κολλητά» στις ιρανικές ακτές, εντός ενός άτυπου καθεστώτος «άδειας διέλευσης» από την Τεχεράνη, ενώ ορισμένα πλοία επιχειρούν πιο δυτική διαδρομή, κοντά στο Ομάν.
Σημαντικό ορόσημο θεωρείται η διέλευση του γαλλικών συμφερόντων κοντέινερ πλοίου Kribi της CMA CGM, το οποίο φέρεται να είναι από τα πρώτα μεγάλα ευρωπαϊκά σκάφη που διασχίζουν τα Στενά μετά τον ουσιαστικό αποκλεισμό στα τέλη Φεβρουαρίου. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως δοκιμή ορίων απέναντι στην ιρανική στρατηγική ελέγχου της ναυσιπλοΐας.
Διπλωματικό μπρα ντε φερ στον ΟΗΕ και ανάφλεξη στην περιοχή
Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η ψηφοφορία για ψήφισμα που θα εξουσιοδοτεί χρήση «αμυντικής βίας» για την προστασία της ναυσιπλοΐας στη Χορμούζ αναβλήθηκε τουλάχιστον έως το Σάββατο. Το κείμενο, που προωθεί το Μπαχρέιν με στήριξη των μοναρχιών του Κόλπου, έχει ήδη «κουρευτεί» μετά την αντίθεση της Κίνας, της Ρωσίας και της Γαλλίας σε διατύπωση τύπου «όλα τα αναγκαία μέσα», η οποία θα μπορούσε να νομιμοποιήσει ευρεία στρατιωτική επέμβαση.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί προειδοποιεί ότι κάθε «προκλητική ενέργεια» του Συμβουλίου θα περιπλέξει περαιτέρω την κατάσταση, ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν χαρακτηρίζει μη ρεαλιστική την επαναλειτουργία της διώρυγας με στρατιωτική ισχύ. Παράλληλα, η Γαλλία και η Νότια Κορέα συμφωνούν να συνεργαστούν για την ασφαλή ναυσιπλοΐα στη Χορμούζ, χωρίς όμως να αποσαφηνίζουν εργαλεία και χρονοδιάγραμμα.
Ενεργειακό και διατροφικό σοκ: από τον Περσικό στον πλανήτη
Οι αγορές πετρελαίου αντιδρούν νευρικά: η τιμή του αμερικανικού αργού ξεπερνά τα 111 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν περαιτέρω διαταραχές στις ροές μέσω Χορμούζ. Το ενεργειακό σοκ μεταφέρεται στην πραγματική οικονομία. Στην Αφρική, χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις καυσίμων, ενώ στην Ευρώπη οι κυβερνήσεις ετοιμάζονται για νέο γύρο κρίσης εφοδιασμού, συζητώντας μέτρα εξοικονόμησης και επιτάχυνση επενδύσεων στις ΑΠΕ.
Στο μέτωπο των τροφίμων, ο δείκτης τιμών του FAO ανέβηκε τον Μάρτιο στις 128,5 μονάδες, αυξημένος κατά 2,4% σε σχέση με τον Φεβρουάριο, με κύριο μοχλό το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του Οργανισμού Μαξίμο Τορέρο προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση άνω των 40 ημερών, σε συνδυασμό με υψηλές τιμές καυσίμων και λιπασμάτων, μπορεί να οδηγήσει τους παραγωγούς σε μείωση καλλιεργούμενων εκτάσεων ή αλλαγή καλλιεργειών, με καθυστερημένες αλλά έντονες επιπτώσεις στην παγκόσμια προσφορά.
Στο φόντο αυτό, επιθέσεις σε ενεργειακές και υδάτινες υποδομές σε Κουβέιτ και ΗΑΕ – από μονάδες αφαλάτωσης έως εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής και εγκαταστάσεις φυσικού αερίου – αναδεικνύουν πόσο ευάλωτη είναι η υποδομή του Κόλπου. Κάθε πλήγμα σε τέτοιους κόμβους πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα.
Σχόλιο 
: Η κρίση στον Περσικό μετατρέπεται από περιφερειακό πόλεμο σε πολυεπίπεδη δοκιμασία για τη διεθνή τάξη: δοκιμάζει τα όρια του ΝΑΤΟ, αποκαλύπτει τα κενά του ΟΗΕ, φέρνει την παγκόσμια οικονομία αντιμέτωπη με νέο πετρελαϊκό σοκ και εκθέτει την εξάρτηση τροφίμων και ενέργειας από μια στενή θαλάσσια αρτηρία. Όσο η Ουάσιγκτον κλιμακώνει ρητορικά και η Τεχεράνη επενδύει σε ασύμμετρες απαντήσεις, οι κίνδυνοι ατυχήματος ή λάθους εκτίμησης αυξάνονται εκθετικά – και μαζί τους το κόστος για πολίτες, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο.
#Ιράν #ΗΠΑ #Ορμούζ #Πετρέλαιο #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
