Η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή πιέζει οριζόντια τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, αυξάνοντας δραματικά κόστος ενέργειας και μεταφορών. Οι εξαγωγείς ζητούν άμεσα, στοχευμένα μέτρα στήριξης από την Πολιτεία.
Η κλιμακούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή δεν μεταφράζεται μόνο σε γεωπολιτικό ρίσκο αλλά και σε απτό οικονομικό κόστος για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις. Νέα έρευνα του ΣΕΒΕ – Συνδέσμου Εξαγωγέων, που επεξεργάστηκε το Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών (ΙΕΕΣ), αποτυπώνει ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, όπου η άνοδος του ενεργειακού κόστους και των μεταφορικών λειτουργεί ως βασικός μοχλός πίεσης στην ανταγωνιστικότητα.
Πιέσεις κόστους και πτώση ζήτησης σε όλους τους κλάδους
Στην έρευνα συμμετείχαν 105 επιχειρήσεις-μέλη του ΣΕΒΕ, κυρίως μεσαίου και μεγάλου μεγέθους, από βιομηχανία, αγροδιατροφή, χημικά, δομικά υλικά, υπηρεσίες και μεταφορές & logistics. Για σημαντικό τμήμα αυτών, οι εξαγωγές αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50% του κύκλου εργασιών, γεγονός που καθιστά τις εξωτερικές διαταραχές κρίσιμο παράγοντα βιωσιμότητας.
Η μείωση ζήτησης και οι ακυρώσεις παραγγελιών έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους. Στη βιομηχανία, το 57,7% των επιχειρήσεων δηλώνει πτώση ζήτησης, με τις επιπτώσεις να κυμαίνονται από μικρές έως σημαντικές. Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στον αγροδιατροφικό κλάδο, όπου το 71,4% αναφέρει μείωση ζήτησης, ενώ ανάλογα μοτίβα καταγράφονται σε χημικά, δομικά υλικά και υπηρεσίες.
Κοινός παρονομαστής είναι η απότομη αύξηση κόστους. Στη βιομηχανία, πρώτο πρόβλημα αναδεικνύεται το κόστος μεταφορών (32,0%) και ακολουθεί το ενεργειακό κόστος (30,7%), με καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και δυσκολίες στην προμήθεια πρώτων υλών. Στον αγροδιατροφικό τομέα, σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις «βλέπουν» εκτόξευση μεταφορικών και ενέργειας, ενώ στους λοιπούς κλάδους το ενεργειακό κόστος και τα ναύλα αποτελούν τις βασικές πηγές πίεσης.
Περιορισμένη άμεση έκθεση, ισχυρές έμμεσες επιπτώσεις
Παρά το γεγονός ότι η άμεση εξαγωγική έκθεση στη Μέση Ανατολή παραμένει σχετικά περιορισμένη –στις περισσότερες περιπτώσεις κάτω από το 10% των συνολικών εξαγωγών– οι έμμεσες επιπτώσεις είναι δυσανάλογα μεγάλες. Η αναστάτωση στις θαλάσσιες οδούς, η αβεβαιότητα γύρω από το Στενό του Ορμούζ και οι διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας μεταφέρονται σε όλο το εύρος της ελληνικής παραγωγής, ακόμη και σε επιχειρήσεις που δεν έχουν ισχυρή παρουσία στην περιοχή.
Οι προσδοκίες για το επόμενο εξάμηνο είναι επιδεινούμενες. Στη βιομηχανία, σχεδόν 9 στις 10 επιχειρήσεις αναμένουν από μέτρια έως σημαντική αρνητική επίδραση, ενώ ανάλογες εκτιμήσεις κυριαρχούν και στους υπόλοιπους κλάδους. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα σε μεταφορές & logistics, όπου καταγράφεται υψηλό ποσοστό επιχειρήσεων που φοβάται ακόμη και πολύ σοβαρή επιδείνωση.
Αυξήσεις τιμών, στροφή σε νέες αγορές και αίτημα για στήριξη
Μπροστά σε αυτό το σκηνικό, οι επιχειρήσεις προχωρούν σε κινήσεις άμυνας. Η κυρίαρχη στρατηγική είναι η αύξηση τιμών: σχεδόν οι μισές βιομηχανικές και αγροδιατροφικές επιχειρήσεις δηλώνουν ότι θα μετακυλίσουν μέρος του κόστους στους πελάτες τους. Παράλληλα, σημαντικό ποσοστό στρέφεται στην αναζήτηση νέων αγορών, επιχειρώντας γεωγραφική διαφοροποίηση, ενώ σε ορισμένους κλάδους προκρίνεται και η διαφοροποίηση προϊόντων. Η μείωση της εξαγωγικής δραστηριότητας εμφανίζεται ως έσχατη λύση, αλλά ήδη συζητείται από μειοψηφία επιχειρήσεων.
Σχεδόν καθολική είναι η απαίτηση για κρατική παρέμβαση. Στη βιομηχανία, το 96,2% των επιχειρήσεων ζητά μέτρα, με προτεραιότητα στη μείωση ενεργειακού κόστους, την επιδότηση μεταφορών, τη διευκόλυνση εξαγωγών, την ενίσχυση ρευστότητας και τη στήριξη για είσοδο σε νέες αγορές. Αντίστοιχες είναι οι απαιτήσεις και στον αγροδιατροφικό κλάδο, ενώ σε δομικά υλικά και λοιπούς τομείς η ανάγκη για μέτρα καταγράφεται στο 100% του δείγματος.
Ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ, Συμεών Διαμαντίδης, υπογραμμίζει ότι «οι έμμεσες επιπτώσεις, κυρίως μέσω της αύξησης του κόστους ενέργειας και μεταφορών, είναι ήδη σημαντικές και αναμένεται να ενταθούν», καλώντας για άμεσα και στοχευμένα μέτρα τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διαφυλαχθεί η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών.
Σχόλιο 
: Η έρευνα του ΣΕΒΕ δείχνει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως stress test για το ελληνικό εξαγωγικό μοντέλο, φωτίζοντας δύο διαρθρωτικές αδυναμίες: την υψηλή ενεργειακή εξάρτηση και το ακριβό, ευάλωτο μεταφορικό κόστος. Αν η απάντηση περιοριστεί σε οριζόντιες επιδοτήσεις, το πρόβλημα απλώς θα μετατεθεί χρονικά. Απαιτείται πιο επιθετική στρατηγική: αναβάθμιση υποδομών logistics, σταθερό και ανταγωνιστικό ενεργειακό πλαίσιο, εργαλεία ασφάλισης κινδύνου και ενεργή στήριξη στη διείσδυση σε νέες αγορές. Διαφορετικά, κάθε νέα γεωπολιτική αναταραχή θα μετατρέπεται σε μόνιμο «φόρο» στην ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών.
#εξαγωγές #ΜέσηΑνατολή #ΣΕΒΕ #ενέργεια #μεταφορές #οικονομία
