Η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται, με αμερικανικές δυνάμεις να αναπτύσσονται και τη Στενό του Ορμούζ να παραμένει μπλοκαρισμένο. Στο τραπέζι βρίσκεται πλέον ανοιχτά το σενάριο χερσαίας επιχείρησης κατά του Ιράν.
Η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε επικίνδυνη φάση, καθώς η συγκέντρωση αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων στην περιοχή, η παράλυση της ναυσιπλοΐας στη Στενό του Ορμούζ και η κλιμάκωση των ισραηλινών επιχειρήσεων σε Λίβανο και Δυτική Όχθη δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμα. Παράλληλα, διπλωματικές πρωτοβουλίες από Κίνα και Πακιστάν επιχειρούν να αποτρέψουν μια γενικευμένη ανάφλεξη, χωρίς μέχρι στιγμής ορατό αποτέλεσμα.
Το σενάριο χερσαίας εισβολής και η Στενό του Ορμούζ
Κεντρικό ερώτημα για αναλυτές και κυβερνήσεις είναι κατά πόσο οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για χερσαία εισβολή στο Ιράν. Μια τέτοια επιχείρηση θα είχε τεράστιο στρατιωτικό κόστος και υψηλό ρίσκο, δεδομένου του μεγέθους της χώρας, της μορφολογίας του εδάφους και του πλέγματος παραστρατιωτικών δυνάμεων που ελέγχει η Τεχεράνη στην ευρύτερη περιοχή.
Η Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κρίσιμο ποσοστό των παγκόσμιων ροών πετρελαίου, βρίσκεται στο επίκεντρο. Η παρατεταμένη παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας δεν αποτελεί μόνο στρατιωτικό ζήτημα, αλλά απειλεί ευθέως την ενεργειακή ασφάλεια της Δύσης και των ασιατικών οικονομιών. Μια πλήρης διακοπή ή σοβαρή διαταραχή θα μπορούσε να εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου, να αναζωπυρώσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό και να πιέσει ιδιαίτερα τις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Παρά τις «μαζικές επιθέσεις» που αναφέρονται εναντίον ιρανικών στόχων, το καθεστώς της Τεχεράνης εμφανίζεται, σύμφωνα με τη συζήτηση, επιχειρησιακά ανθεκτικό. Η ικανότητά του να παραμένει λειτουργικό, να στηρίζει δίκτυα συμμάχων και να αξιοποιεί ασύμμετρες τακτικές αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε κλιμάκωσης για τις ΗΠΑ και τους εταίρους τους.
Διασυνδεδεμένα μέτωπα: από Ουκρανία σε Μέση Ανατολή
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανάδειξη της διασύνδεσης των κρίσεων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σύγκρουση στον ευρύτερο χώρο της Μέσης Ανατολής δεν εξελίσσονται σε απομόνωση. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όπως σημειώνεται, επιδιώκει ενεργά σύσφιξη σχέσεων με τα κράτη του Κόλπου, αναζητώντας στήριξη, κεφάλαια και πολιτική νομιμοποίηση πέραν της Δύσης.
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή στάση περιγράφεται ως αξιοσημείωτα συγκρατημένη. Η ΕΕ εμφανίζεται να ακολουθεί, περισσότερο παρά να διαμορφώνει, τις εξελίξεις, με περιορισμένη ενιαία φωνή σε ζητήματα ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο. Αυτό αφήνει μεγαλύτερο χώρο σε δυνάμεις όπως η Κίνα και το Πακιστάν να δοκιμάσουν ρόλο μεσολαβητή, ενισχύοντας την εικόνα ενός πολυπολικού συστήματος όπου η Δύση δεν έχει πλέον το αποκλειστικό διπλωματικό μονοπώλιο.
Για την Ευρώπη, και κατ’ επέκταση για χώρες όπως η Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: αφενός η ενεργειακή ασφάλεια και η σταθερότητα των θαλάσσιων οδών, αφετέρου η ανάγκη να διαμορφώσει αυτόνομη στρατηγική σε ένα περιβάλλον όπου η αμερικανική στρατιωτική ισχύς συνυπάρχει με αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Σχόλιο 
: Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε φάση όπου ακόμη και «ατύχημα» ή λανθασμένος υπολογισμός μπορεί να οδηγήσει σε γενικευμένη ανάφλεξη με τεράστιες οικονομικές συνέπειες. Για την Ευρώπη, το πραγματικό κενό δεν είναι στρατιωτικό αλλά στρατηγικό: απουσιάζει μια συνεκτική γραμμή που να συνδέει ενεργειακή ασφάλεια, διπλωματική παρουσία και διαχείριση κρίσεων σε Ουκρανία και Περσικό Κόλπο ως ενιαίο γεωπολιτικό παζλ.
#ΜέσηΑνατολή #Ιράν #ΗΠΑ #Ενέργεια #Γεωπολιτική
