Το Ιράν ουσιαστικά αποκλείει τις εξαγωγές LNG του Κατάρ από τα Στενά του Ορμούζ, παγώνοντας το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς. Η αγορά φυσικού αερίου γυρίζει από προσδοκία υπερπροσφοράς σε σενάρια ελλείψεων, με άμεσο αποτύπωμα σε τιμές και καύσιμο μίγμα.
Μια σιωπηρή αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο βρίσκεται σε εξέλιξη, με το Ιράν να μπλοκάρει de facto τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) του Κατάρ μέσω των Στενών του Ορμούζ. Παρά το γεγονός ότι πετρελαιοφόρα και άλλα πλοία συνεχίζουν να διέρχονται σποραδικά, δεν έχει περάσει ούτε ένα φορτωμένο δεξαμενόπλοιο LNG από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με traders που παρακολουθούν τις ροές.
Αφανής ναυτικός αποκλεισμός και γεωπολιτικό μήνυμα
Δύο δεξαμενόπλοια LNG του Κατάρ που επιχείρησαν έξοδο από τον Περσικό Κόλπο τη Δευτέρα αναγκάστηκαν να κάνουν αναστροφή λίγες ώρες αργότερα, καθώς η Τεχεράνη αρνήθηκε άδεια διέλευσης. Το περιστατικό επιβεβαιώνει ότι, από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ ξεκίνησαν πλήγματα κατά του Ιράν, εφαρμόζεται στην πράξη ένας στοχευμένος αποκλεισμός στο LNG, ενώ το πετρέλαιο κινείται με διαπραγματευόμενες εξαιρέσεις.
Τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν πάνω από δώδεκα φορτωμένα δεξαμενόπλοια LNG να παραμένουν αδρανή στον Κόλπο. Μόνο ένα LNG carrier φέρεται να διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες εβδομάδες, και αυτό χωρίς φορτίο. Ακόμη κι αν κάποια πλοία έχουν σβήσει πομποδέκτες ή υπάρχουν παρεμβολές σήματος, η εικόνα που προκύπτει είναι ξεκάθαρη: το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG –οι εξαγωγές του Κατάρ– έχει ουσιαστικά αποκοπεί.
Το Κατάρ έχει ήδη διακόψει τη λειτουργία του γιγαντιαίου συγκροτήματος εξαγωγών στο Ras Laffan μετά από ιρανικές επιθέσεις. Η επανεκκίνηση των ροών μέσω Ορμούζ θα επέτρεπε στην Ντόχα να αποδεσμεύσει φορτία που είναι ήδη φορτωμένα, να εκκενώσει αποθήκες και να σχεδιάσει σταδιακή επανεκκίνηση τμημάτων της παραγωγής. Χωρίς αυτό το «οξυγόνο», η πίεση συσσωρεύεται σε παραγωγό, πελάτες και αγορές.
Από υπερπροσφορά σε έλλειμμα και επιστροφή στον άνθρακα
Πριν από την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, η διεθνής αγορά LNG έβλεπε ορίζοντα υπερπροσφοράς, χάρη σε νέα έργα και ήπια ζήτηση. Η ιρανική κίνηση αλλάζει ριζικά τη δυναμική: η προοπτική πλεονάσματος μετατρέπεται σε κίνδυνο ελλείψεων, με άμεση ανατίμηση των spot φορτίων και επαναχάραξη στρατηγικών προμήθειας.
Ήδη, Ιαπωνία και Μπαγκλαντές στρέφονται εκ νέου σε πιο ρυπογόνο άνθρακα για να καλύψουν ενεργειακά κενά, υπονομεύοντας τους κλιματικούς στόχους. Η Ταϊβάν έχει δαπανήσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για την εξασφάλιση spot φορτίων LNG. Τον Μάρτιο, οι παγκόσμιες εξαγωγές LNG υποχώρησαν σε χαμηλό εξαμήνου, ενώ οι εισαγωγές της Ασίας κατέγραψαν τη μεγαλύτερη πτώση από το 2022.
Παράλληλα, χώρες όπως Πακιστάν, Ταϊλάνδη και Ινδία έχουν συνάψει διμερείς συμφωνίες με την Τεχεράνη για πρόσβαση σε εγκλωβισμένα πετρελαιοφόρα, ενώ ακόμη και πλοία με δεσμούς με Ιαπωνία και Γαλλία εξασφαλίζουν άδειες διέλευσης. Το Ιράν αξιοποιεί έτσι το θαλάσσιο «στενό λαιμό» ως εργαλείο επιλεκτικής πίεσης και διπλωματίας. Ωστόσο, το LNG του Κατάρ παραμένει εκτός παιχνιδιού, επιτείνοντας την αβεβαιότητα.
Σχόλιο 
: Ο στοχευμένος αποκλεισμός του LNG, και όχι του πετρελαίου, δείχνει ότι το Ιράν χτυπά εκεί όπου η Δύση και η Ασία έχουν τη μεγαλύτερη εξάρτηση και τις μικρότερες άμεσες εναλλακτικές. Μετατρέπει το Ορμούζ από ζήτημα ασφάλειας ναυσιπλοΐας σε μοχλό αναδιανομής ισχύος στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, αναβαθμίζοντας το γεωπολιτικό premium στις τιμές και δοκιμάζοντας την αντοχή της ενεργειακής μετάβασης.
#Ιράν #Κατάρ #LNG #ΦυσικόΑέριο #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
