Οι ουγγρικές εκλογές μπορεί να τερματίσουν την κυριαρχία Όρμπαν, αλλά όχι κατ’ ανάγκη και το καθεστώς του. Ο Πέτερ Μάγιαρ προηγείται, όμως οι θεσμικές «νάρκες» και η δική του δεξιά ατζέντα περιορίζουν τις ελπίδες για πλήρη επαναφορά της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Την Κυριακή οι Ούγγροι ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν αν θα κλείσουν τον κύκλο των 16 ετών διακυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν, του μακροβιότερου πρωθυπουργού της Ευρώπης, ο οποίος έχει μετατρέψει τη χώρα σε αυτό που πολλοί χαρακτηρίζουν «εκλογική αυταρχία». Παρά το κλίμα αλλαγής και την άνοδο του Πέτερ Μάγιαρ και του κόμματός του Tisza, η επιστροφή σε μια πλήρως φιλελεύθερη δημοκρατία κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι.
Εκλογές «ελεύθερες αλλά άδικες» και το θεσμικό οχυρό του Φιντέζ
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το Tisza να προηγείται καθαρά του κυβερνώντος Φιντέζ. Ωστόσο, το εκλογικό πεδίο έχει συστηματικά «γείρει» υπέρ του Όρμπαν. Επαναλαμβανόμενη αναχάραξη εκλογικών περιφερειών, ο περίφημος μηχανισμός «αποζημίωσης του νικητή» που ενισχύει το ισχυρότερο κόμμα, καθώς και το δικαίωμα ψήφου σε ουγγρικές μειονότητες στο εξωτερικό –οι περισσότερες φιλικές προς το Φιντέζ– δημιουργούν ένα πλαίσιο όπου οι ψήφοι δεν μεταφράζονται γραμμικά σε έδρες.
Περαιτέρω, έρευνες έχουν αποκαλύψει πρακτικές όπως αλυσιδωτή ψήφο, εξαγορά και εκφοβισμό ψηφοφόρων, ιδίως στις φτωχότερες περιοχές. Ακόμη κι αν το Tisza εξασφαλίσει απλή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η απόκτηση των δύο τρίτων των εδρών –απαραίτητη για την ανατροπή των λεγόμενων «καρδιακών νόμων» που θωρακίζουν το καθεστώς– μοιάζει εξαιρετικά δύσκολη.
Σε βάθος 16ετίας, ο Όρμπαν έχει τοποθετήσει πιστούς του σε καίριους θεσμούς: στο Συνταγματικό Δικαστήριο, στη Γενική Εισαγγελία, στην Αρχή ΜΜΕ. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Τάμας Σούλιοκ, επίσης προερχόμενος από το στρατόπεδο Φιντέζ, διαθέτει πλέον ενισχυμένες αρμοδιότητες, μετά από πρόσφατη νομοθεσία. Μπορεί να επιστρέφει νόμους ή να τους παραπέμπει στο, επίσης ελεγχόμενο, Συνταγματικό Δικαστήριο, καθυστερώντας ή μπλοκάροντας κρίσιμες μεταρρυθμίσεις.
Το παράδειγμα Πολωνίας και τα όρια του Πέτερ Μάγιαρ
Η ουγγρική περίπτωση θυμίζει, αλλά ξεπερνά σε δυσκολία, την Πολωνία μετά την ήττα του PiS το 2023. Εκεί, η κυβέρνηση Τασκ βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα δίκτυο δεξιών θεσμικών «φρουρών» και κατηγορήθηκε ότι κινείται στα όρια της νομιμότητας για να αποκαταστήσει τη δημοκρατική τάξη. Στην Ουγγαρία, όπου ο Φιντέζ έχει παραμείνει στην εξουσία διπλάσιο χρόνο από το PiS, η θεσμική παγίωση είναι ακόμη βαθύτερη.
Ακόμη όμως κι αν ο Μάγιαρ ξεπεράσει αυτά τα εμπόδια, οι προσδοκίες για ουσιαστική φιλελεύθερη στροφή πρέπει να είναι συγκρατημένες. Ο ίδιος προέρχεται από συντηρητική οικογένεια, υπήρξε μέλος του Φιντέζ για πάνω από δύο δεκαετίες και εργάστηκε εντός του συστήματος Όρμπαν. Ιδεολογικά βρίσκεται κοντά στη δεξιά, κάτι που αποτυπώνεται τόσο στη ρητορική του όσο και στο πρόγραμμα του Tisza.
Αναλύσεις των ψηφοφοριών του Tisza στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δείχνουν συχνή σύμπλευση με το Φιντέζ, ιδιαίτερα σε ζητήματα μετανάστευσης και Ουκρανίας. Το κόμμα αντιτίθεται στο Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ και στις ποσοστώσεις, ενώ εμφανίζεται επιφυλακτικό για την ταχεία ένταξη της Ουκρανίας. Παρότι αναμένεται πιο εποικοδομητικός εταίρος για τις Βρυξέλλες, οι στρατηγικές διαφωνίες θα παραμείνουν.
Δεξιό Κοινοβούλιο και περιορισμένοι ορίζοντες για τους προοδευτικούς
Παράδοξο αλλά κρίσιμο στοιχείο: η βάση του Tisza περιλαμβάνει πολλούς φιλελεύθερους και αριστερούς ψηφοφόρους, απογοητευμένους από τα παλαιά κόμματα της αντιπολίτευσης. Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το νέο κοινοβούλιο θα αποτελείται αποκλειστικά από δεξιές δυνάμεις: τη δεξιά Tisza, το ακροδεξιό Φιντέζ και πιθανώς το ακόμη πιο ακραίο κόμμα «Η Πατρίδα μας».
Ο Μάγιαρ αποφεύγει σαφείς δεσμεύσεις σε ζητήματα όπως τα δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ+, παρότι δηλώνει υπέρ της ισότητας. Αυτό μπορεί να είναι τακτική, ώστε να μην προσφέρει εύκολους στόχους στην προπαγάνδα του Όρμπαν, αλλά συνάδει και με το συντηρητικό προφίλ του. Έτσι, ακόμη και στο ευνοϊκότερο σενάριο, η Ουγγαρία μοιάζει πιθανότερο να επιστρέψει σε μια πιο καθαρή «εκλογική δημοκρατία», παρά σε μια πλήρη φιλελεύθερη δημοκρατία με ισχυρά δικαιώματα και αντίβαρα εξουσίας.
Σχόλιο 
: Η Ουγγαρία δείχνει πόσο δύσκολο είναι να αποξηλωθεί ένα αυταρχικό καθεστώς που έχει ενσωματωθεί βαθιά στο κράτος. Ακόμη κι αν ο Βίκτορ Όρμπαν ηττηθεί, η μάχη θα μεταφερθεί από την κάλπη στους θεσμούς, όπου ο Φιντέζ διατηρεί ισχυρά ερείσματα. Για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, το ουγγρικό τεστ είναι προειδοποίηση: η αποκατάσταση της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ, και εξαρτάται τόσο από την πολιτική βούληση της νέας ηγεσίας όσο και από την ανθεκτικότητα των ίδιων των θεσμών.
#Ουγγαρία #Όρμπαν #Μάγιαρ #Δημοκρατία #ΕΕ
