Η εκλογική ανατροπή στην Ουγγαρία τερματίζει 16 χρόνια κυριαρχίας Όρμπαν και ανοίγει παράθυρο επαναπροσέγγισης με τις Βρυξέλλες. Η Ευρώπη περιμένει τώρα απτά δείγματα στροφής στο κράτος δικαίου και στην εξωτερική πολιτική της Βουδαπέστης.
Η συντριπτική εκλογική επικράτηση του Πέτερ Μάγιαρ στην Ουγγαρία συνιστά την πιο θεαματική πολιτική ανατροπή στην ΕΕ εδώ και χρόνια. Μετά από 16 χρόνια κυριαρχίας του Βίκτορ Όρμπαν, οι Ούγγροι ψηφοφόροι έδωσαν ισχυρή εντολή σε μια κεντροδεξιά, σαφώς φιλοευρωπαϊκή δύναμη, ανατρέποντας ένα καθεστώς που είχε συγκρουστεί κατ’ επανάληψη με τις Βρυξέλλες για το κράτος δικαίου, τα ΜΜΕ και τη στάση έναντι της Ρωσίας.
Δίχτυ ασφαλείας μεταρρυθμίσεων: πλειοψηφία 2/3 και θεσμικές τομές
Το κόμμα Τίσα του 45χρονου Μάγιαρ φαίνεται να εξασφαλίζει 138 έδρες στο κοινοβούλιο των 199 μελών, ξεπερνώντας κατά πέντε έδρες το όριο των δύο τρίτων που απαιτείται για συνταγματικές αλλαγές. Αυτό του δίνει ένα σπάνιο θεσμικό «υπερόπλο»: τη δυνατότητα να ανασχεδιάσει το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών που είχε αποδομηθεί επί Όρμπαν.
Ο Μάγιαρ δεσμεύθηκε να αποκαταστήσει ανεξάρτητους θεσμούς, να ενισχύσει τη δικαστική ανεξαρτησία και να άρει τις στρεβλώσεις στο μιντιακό τοπίο, όπου η κυβέρνηση Όρμπαν είχε αποκτήσει σχεδόν πλήρη έλεγχο των δημόσιων μέσων. Παράλληλα, εξήγγειλε προσχώρηση της Ουγγαρίας στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Εισαγγελέα, κίνηση-κλειδί για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την αποκατάσταση εμπιστοσύνης με την Κομισιόν.
Στην οικονομική σφαίρα, οι εξαγγελίες για μεταρρυθμίσεις στοχεύουν στην αποδέσμευση δεκάδων δισ. ευρώ κοινοτικών πόρων, οι οποίοι παραμένουν «παγωμένοι» λόγω ανησυχιών των Βρυξελλών για το κράτος δικαίου. Η εκταμίευση αυτών των κονδυλίων θα μπορούσε να δώσει κρίσιμη ανάσα σε μια οικονομία που κινείται στα όρια της στασιμότητας. Ο Μάγιαρ έχει επίσης διακηρύξει την πρόθεσή του να οδηγήσει τη χώρα στην υιοθέτηση του ευρώ, χωρίς ωστόσο να έχει παρουσιαστεί σαφές χρονοδιάγραμμα.
Στροφή προς Βρυξέλλες, επανατοποθέτηση στο ουκρανικό και τα όρια της αλλαγής
Η αλλαγή φρουράς στη Βουδαπέστη χαιρετίστηκε με ανακούφιση από ηγέτες της ΕΕ. Από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έως ηγέτες μεγάλων κρατών-μελών, τα μηνύματα εστιάζουν στην «επιστροφή» της Ουγγαρίας στον πυρήνα των ευρωπαϊκών αξιών. Η ρητορική είναι σαφής: η Ευρώπη προσδοκά μια Βουδαπέστη που δεν θα μπλοκάρει συστηματικά αποφάσεις για την Ουκρανία, ούτε θα λειτουργεί ως δίαυλος επιρροής της Μόσχας εντός της Ένωσης.
Ο Μάγιαρ δεν ταυτίζεται πλήρως με τους πιο «γερακινούς» εταίρους. Όπως και ο Όρμπαν, απορρίπτει την αποστολή όπλων στην Ουκρανία και εμφανίζεται επιφυλακτικός για ταχεία ένταξη του Κιέβου στην ΕΕ. Ωστόσο, αναμένεται να εγκαταλείψει την επιθετική, συγκρουσιακή ρητορική του προκατόχου του και τη συστηματική χρήση βέτο σε κρίσιμα πακέτα στήριξης προς την Ουκρανία.
Στο εσωτερικό, η εκλογική αναμέτρηση εξελίχθηκε σε de facto δημοψήφισμα για την προσέγγιση με τη Ρωσία. Τα συνθήματα «Ruszkik haza!» – «Ρώσοι, σπίτι σας!» – που κυριάρχησαν στους δρόμους της Βουδαπέστης τη νύχτα της ήττας Όρμπαν, δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της ουγγρικής κοινωνίας απορρίπτει τον φιλορωσικό προσανατολισμό και τη βαθιά ενεργειακή εξάρτηση από τη Μόσχα.
Ερωτηματικό παραμένει η στάση της νέας κυβέρνησης σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα, όπως τα δικαιώματα της LGBTQ+ κοινότητας, που είχαν δεχθεί σφοδρή επίθεση τα προηγούμενα χρόνια. Ο Μάγιαρ επέλεξε προεκλογικά να αποφύγει μετωπικές δεσμεύσεις, περιοριζόμενος στη γενική αρχή της ισότητας όλων ενώπιον του νόμου – ένδειξη ότι επιδιώκει να μην αποξενώσει συντηρητικούς ψηφοφόρους.
Για την ΕΕ, η νίκη Μάγιαρ είναι στρατηγική ανάσα: μειώνει το «εσωτερικό βέτο» σε ζητήματα Ουκρανίας, Ρωσίας και κράτους δικαίου. Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία θα είναι η εφαρμογή. Οι Βρυξέλλες θα κινηθούν προσεκτικά, συνδέοντας την αποδέσμευση πόρων με μετρήσιμες μεταρρυθμίσεις και όχι με απλές δηλώσεις προθέσεων.
Σχόλιο 
: Η ανατροπή Όρμπαν δεν σημαίνει αυτόματα επιστροφή στο status quo· εγκαινιάζει όμως μια μεταβατική περίοδο, όπου η Ουγγαρία θα επιχειρήσει να επαναδιαπραγματευθεί τη θέση της στην ΕΕ από πιο συνεργατική, αλλά όχι άκριτα ευρωλαϊκή, αφετηρία. Το αν αυτή η ισορροπία θα αποδώσει, θα κριθεί από την ταχύτητα και το βάθος των θεσμικών μεταρρυθμίσεων, αλλά και από το κατά πόσο ο Μάγιαρ θα αντέξει την πίεση τόσο των εθνικιστικών κύκλων στο εσωτερικό όσο και των υψηλών προσδοκιών των ευρωπαίων εταίρων.
#Ουγγαρία #Μάγιαρ #Όρμπαν #ΕΕ #Ουκρανία #ΚράτοςΔικαίου
