Η απειλή του Donald Trump για αποκλεισμό των ιρανικών εξαγωγών μέσω των Στενών του Strait of Hormuz δεν είναι στρατηγική. Είναι τακτική. Και μάλιστα παλιά.
Το μοντέλο «κλιμακώνω για να αποκλιμακώσω» χρησιμοποιήθηκε ήδη στην αρχή της κρίσης. Τότε λειτούργησε επικοινωνιακά. Σήμερα, η αγορά δεν το αγοράζει τόσο εύκολα.
Η διαφορά είναι απλή: στην πρώτη φάση υπήρχε χώρος για μπλόφα. Τώρα υπάρχει κόστος.
Η απειλή για να μπλοκαριστούν τα ιρανικά φορτία πετρελαίου εκτοξεύει άμεσα το ρίσκο στην αγορά ενέργειας. Το Brent ήδη αντέδρασε με άλμα, επιβεβαιώνοντας ότι η αγορά δεν βλέπει «διαπραγματευτικό τέχνασμα», αλλά πραγματική πιθανότητα διαταραχής.
Και εδώ ξεκινά το πρόβλημα.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου αποκλεισμού δεν είναι καθαρή υπόθεση. Οι ΗΠΑ δύσκολα θα επιλέξουν άμεση στρατιωτική σύγκρουση με δεξαμενόπλοια, λόγω περιβαλλοντικού και γεωπολιτικού ρίσκου. Άρα, το πιθανότερο σενάριο είναι πίεση μέσω ελέγχων, επιθεωρήσεων και απειλών.
Με απλά λόγια: grey zone επιχειρήσεις, όχι καθαρό blockade.
Αυτό όμως δημιουργεί κάτι χειρότερο από κρίση — δημιουργεί αβεβαιότητα.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει ήδη δείξει ότι απαντά συμμετρικά. Αν οι ΗΠΑ περιορίσουν τις ροές από το Ιράν, η απάντηση θα έρθει μέσω επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο. Ήδη στόχοι όπως αγωγοί και terminals σε Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ έχουν μπει στο κάδρο.
Αυτό σημαίνει ένα πράγμα για την αγορά: escalation loop.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλά ένα choke point. Είναι το βασικό κανάλι για περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς ενέργειας. Ακόμη και μερική διαταραχή αρκεί για να δημιουργήσει ντόμινο σε τιμές, ασφάλιστρα, ναυτιλία και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Και εδώ μπαίνει το στρατηγικό λάθος.
Η Ουάσινγκτον φαίνεται να υποθέτει ότι η πίεση θα μεταφερθεί στο Πεκίνο, ώστε η China να πιέσει το Ιράν. Θεωρητικά σωστό. Πρακτικά, ρίσκο.
Η Κίνα δεν λειτουργεί με deadlines. Αντί να πιέσει το Ιράν, μπορεί να ενισχύσει τη θέση του, αξιοποιώντας την κρίση για να επεκτείνει την επιρροή της στην ενεργειακή αγορά και να υπονομεύσει τη δυτική στρατηγική.
Στο μεταξύ, η πραγματική οικονομία αρχίζει να «γράφει» ζημιές. Ασφάλιστρα πλοίων ανεβαίνουν, ροές περιορίζονται, και η αγορά αρχίζει να τιμολογεί όχι μόνο shortage, αλλά duration της κρίσης.
Και αυτό είναι το σημείο που το «κόλπο» σταματά να δουλεύει.
SBC Analysis
Η στρατηγική του Τραμπ δεν είναι στρατηγική. Είναι επανάληψη τακτικής χωρίς νέο περιβάλλον.
Το escalation-to-de-escalation λειτουργεί μόνο όταν η άλλη πλευρά φοβάται περισσότερο από εσένα. Στην περίπτωση του Ιράν, δεν ισχύει.
Αντί για γρήγορη αποκλιμάκωση, το πιο πιθανό σενάριο είναι παρατεταμένη αστάθεια με περιοδικά spikes στην ένταση. Αυτό σημαίνει διαρκές risk premium στις αγορές και σταδιακή φθορά της παγκόσμιας οικονομίας.
Η αγορά δεν φοβάται πλέον την κρίση. Φοβάται τη διάρκεια της.
Και εκεί ακριβώς χάνει το παιχνίδι η Ουάσινγκτον.
