Η ανώνυμη κοινωνική εφαρμογή Fizz εκτοξεύτηκε στην κορυφή του App Store στη Σαουδική Αραβία μέσα σε 48 ώρες. Η επιτυχία της όμως ανοίγει δύσκολα ερωτήματα για ιδιωτικότητα, λογοκρισία και ρίσκο για τους χρήστες.
Μια αμερικανική startup κοινωνικής δικτύωσης, η Fizz, επέλεξε τη Σαουδική Αραβία ως πρώτο πεδίο διεθνούς δοκιμής της πλατφόρμας της εκτός πανεπιστημιουπόλεων – και βρέθηκε αιφνιδίως στην κορυφή των charts. Η ανώνυμη εφαρμογή, που ξεκίνησε το 2022 από δύο φοιτητές του Στάνφορντ, τους Teddy Solomon και Ashton Cofer, έγινε μέσα σε 48 ώρες η Νο 1 εφαρμογή στο App Store της χώρας, με πάνω από 1 εκατ. μηνύματα να ανταλλάσσονται σε ελάχιστες ημέρες.
Από τις πανεπιστημιουπόλεις στη Μέση Ανατολή
Η Fizz χτίστηκε αρχικά ως κλειστή, ανώνυμη κοινότητα για φοιτητές, συνδέοντας χρήστες μέσω του πανεπιστημίου τους. Έχοντας αντλήσει 40 εκατ. δολάρια χρηματοδότησης και επεκταθεί σε περίπου 700 campus στις ΗΠΑ, η εταιρεία επιχειρεί τώρα να μετατραπεί –όπως λέει ο Solomon– σε «γενεαλογικό» κοινωνικό προϊόν, όχι απλώς σε εργαλείο φοιτητικής κουλτούρας.
Το όχημα για αυτή τη μετάβαση είναι το Fizz Feed, ένα νέο μοντέλο κοινοτήτων βασισμένων στην τοποθεσία, που θυμίζει Reddit χωρίς θεματικά subforums. Η Σαουδική Αραβία, όπου η Fizz κατέκτησε την πρώτη θέση στην κατηγορία «ειδήσεις», είναι το πρώτο μεγάλο τεστ αυτής της στρατηγικής εκτός ΗΠΑ.
Η ιδέα της επέκτασης γεννήθηκε μετά από επίσκεψη του Solomon σε συνέδριο στο Ντουμπάι. Στη συνέχεια, αναλυτής μάρκετινγκ της Fizz, ο Michael Fonseca, μετακόμισε στη Σαουδική Αραβία για να «χτίσει γέφυρες», να κατανοήσει την τοπική κουλτούρα και να οργανώσει την είσοδο της εφαρμογής. Σύμφωνα με τον Solomon, η ομάδα της Fizz βρήκε μια αγορά όπου «η κοινωνική και επιχειρηματική σκηνή βράζει», με εφαρμογές όπως Snapchat, WhatsApp και TikTok να κυριαρχούν στην καθημερινή ζωή των νεότερων χρηστών.
Vision 2030, τεχνολογία και το σκοτεινό πρόσωπο της λογοκρισίας
Η εκρηκτική υποδοχή της Fizz δεν είναι τυχαία. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο αφήγημα επανατοποθέτησης της Σαουδικής Αραβίας μέσω του σχεδίου «Vision 2030», που στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο, τον εκσυγχρονισμό της εικόνας της χώρας και την επιθετική επένδυση σε δυτικές τεχνολογικές εταιρείες. Η ίδρυση του κρατικά χρηματοδοτούμενου AI σχήματος Humain είναι μόνο ένα παράδειγμα αυτής της πορείας.
Πίσω όμως από την εικόνα «ανοίγματος» παραμένει μια απόλυτη μοναρχία με σκληρή καταστολή της ελευθερίας έκφρασης. Η υπόθεση της Manahel al-Otaibi, που καταδικάστηκε το 2024 σε 11 χρόνια φυλάκισης επειδή ανάρτησε στο Twitter και στο Snapchat περιεχόμενο υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και φωτογραφίες χωρίς αμπάγια, υπενθυμίζει το πραγματικό ρίσκο για τους χρήστες που εκφράζονται διαδικτυακά.
Ανώνυμη έκφραση σε μη ελεύθερο καθεστώς
Σε αυτό το πλαίσιο, η λειτουργία μιας ανώνυμης εφαρμογής όπως η Fizz δημιουργεί ένα οξύ παράδοξο: προσφέρει χώρο για πιο ελεύθερη, ανεπίσημη συζήτηση, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να γίνει εργαλείο επιτήρησης, εφόσον οι αρχές απαιτήσουν δεδομένα ή στοχοποιήσουν χρήστες. Ο ίδιος ο Solomon παραδέχεται ότι δεν υπάρχει σαφές σχέδιο αντιμετώπισης πιθανών απαιτήσεων λογοκρισίας ή διώξεων: «Θα περάσουμε τη γέφυρα όταν φτάσουμε εκεί», λέει χαρακτηριστικά.
Η εταιρεία επενδύει σε εργαλεία επεξεργασίας φυσικής γλώσσας στα αραβικά και συνδυάζει AI moderation με «εκατοντάδες» εθελοντές συντονιστές από την τοπική κοινότητα της Fizz, οι οποίοι υποτίθεται ότι κατανοούν καλύτερα τις πολιτισμικές αποχρώσεις. Η Fizz υποστηρίζει ότι δεν έχει λάβει σαουδαραβικά κεφάλαια ούτε έχει επικοινωνία με την κυβέρνηση. Ωστόσο, σε ένα περιβάλλον όπου το κράτος έχει ιστορικό επιθετικής παρακολούθησης, οι διαβεβαιώσεις μιας startup δεν αρκούν για να εξαλείψουν το ρίσκο για τους χρήστες.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Fizz στη Σαουδική Αραβία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύγκρουσης ανάμεσα στην επεκτατική λογική των startups και τις θεμελιώδεις αρχές δικαιωμάτων. Η εμπορική ευκαιρία σε μια νεανική, υπερσυνδεδεμένη αγορά είναι προφανής, αλλά η απουσία ξεκάθαρης στρατηγικής για κρατική πίεση και διώξεις δείχνει επικίνδυνη αφέλεια. Για τους επενδυτές και τις ίδιες τις πλατφόρμες, το δίλημμα «ανάπτυξη με κάθε κόστος» έναντι «ασφάλειας και δικαιωμάτων των χρηστών» θα γίνεται όλο και πιο κεντρικό, ειδικά σε αγορές με αυταρχικά καθεστώτα.
#Fizz #ΣαουδικήΑραβία #ΚοινωνικάΔίκτυα #Λογοκρισία #Vision2030 #Τεχνολογία
