Νέο πλέγμα κτηνιατρικών απαιτήσεων στις ΗΠΑ δυσκολεύει τις ελληνικές εξαγωγές τροφίμων, χωρίς όμως να τις διακόπτει. Παράλληλα, η Βόρεια Μακεδονία επιβάλλει στοχευμένο εμπάργκο σε ζώα και προϊόντα ζωικής προέλευσης.
Η εμφάνιση κρουσμάτων αφθώδους πυρετού στην Ελλάδα δεν οδήγησε σε γενικευμένο κλείσιμο αγορών, αλλά ήδη αναδιαμορφώνει δραστικά το πλαίσιο για τις εξαγωγές τροφίμων, με αιχμή τις αποστολές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις τροφίμων καλούνται να κινηθούν σε ένα νέο, πολύ πιο απαιτητικό κανονιστικό περιβάλλον, όπου το λάθος σε ένα κτηνιατρικό πιστοποιητικό μπορεί να μεταφραστεί σε καθυστερήσεις, κόστη και απώλεια συμβολαίων.
Οι νέοι κανόνες των ΗΠΑ και τα προϊόντα που πλήττονται
Στην αμερικανική αγορά δεν έχει επιβληθεί απαγόρευση εισαγωγής ελληνικών προϊόντων ζωικής προέλευσης. Ωστόσο, σύμφωνα με report του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον, οι αμερικανικές αρχές τροποποίησαν τις απαιτήσεις για τα κτηνιατρικά πιστοποιητικά που συνοδεύουν κάθε φορτίο. Πλέον, το πιστοποιητικό πρέπει να αναπαράγει κατά λέξη το κείμενο που αναγράφεται στην άδεια εισαγωγής του USDA, η οποία εκδίδεται ξεχωριστά για κάθε εισαγωγέα και κάθε προϊόν.
Δεν υπάρχει ενιαίο πρότυπο: οι άδειες διαφοροποιούνται ανά εταιρεία και κατηγορία προϊόντος και συνήθως έχουν διάρκεια ισχύος ενός έτους. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε φορτίο απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος και στενή συνεργασία με τον Αμερικανό εισαγωγέα, ώστε να διασφαλίζεται ότι το πιστοποιητικό συντάσσεται απολύτως σύμφωνα με τους όρους της συγκεκριμένης άδειας.
Ο ΟΕΥ εκτιμά ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις εντοπίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες: τα τυριά (κωδικός CN 0406) με αξία εξαγωγών 71,3 εκατ. ευρώ και τα προϊόντα αρτοποιίας (CN 1905) με 35,7 εκατ. ευρώ, δηλαδή συνολικά περίπου 107 εκατ. ευρώ το 2025. Πρόκειται για πυλώνες της ελληνικής παρουσίας στα ράφια των αμερικανικών σούπερ μάρκετ, όπου τυχόν δυσλειτουργίες στα πιστοποιητικά μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή αναστάτωση στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Επιπλέον, επηρεάζονται μικρότερης αξίας κατηγορίες όπως δημητριακά, μαργαρίνες, παγωτά και γιαούρτι, συνολικού ύψους περίπου 3 εκατ. ευρώ. Μερικώς εκτεθειμένες είναι και κατηγορίες όπως ζυμαρικά και λοιπά παρασκευάσματα διατροφής (46,3 εκατ. ευρώ), κυρίως όταν περιέχουν συστατικά ζωικής προέλευσης, όπως γάλα ή αυγά.
Αναδρομική εφαρμογή και εμπάργκο Βόρειας Μακεδονίας
Ιδιαίτερα προβληματική για τους εξαγωγείς είναι η αναδρομική εφαρμογή των νέων κανόνων από τις 16 Φεβρουαρίου. Φορτία που έχουν ήδη αναχωρήσει ή βρίσκονται καθ’ οδόν προς τις ΗΠΑ οφείλουν επίσης να συμμορφώνονται με τις νέες διατυπώσεις. Διαφορετικά, κινδυνεύουν με καθυστερήσεις στον εκτελωνισμό, πρόσθετα έξοδα αποθήκευσης και, σε ακραίες περιπτώσεις, με απόρριψη.
Παράλληλα, η Βόρεια Μακεδονία προχώρησε σε στοχευμένη απαγόρευση εισαγωγής ζώντων ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης από την Ελλάδα από τις 26 Μαρτίου. Η απαγόρευση δεν είναι οριζόντια: εξαιρούνται προϊόντα που έχουν υποστεί επεξεργασία όπως παστερίωση σε υψηλή θερμοκρασία, κάτι που αφήνει παράθυρο για συνέχιση συγκεκριμένων ροών εμπορίου, αλλά με αυξημένο τεχνικό και γραφειοκρατικό βάρος.
Συνολικά, δεν διακόπτονται οι ελληνικές εξαγωγές, αλλά οι όροι γίνονται αισθητά αυστηρότεροι. Η προσαρμογή απαιτεί επένδυση σε τεχνογνωσία κανονιστικής συμμόρφωσης, ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών και, κυρίως, συστηματικό συντονισμό ανάμεσα σε εξαγωγικές επιχειρήσεις, εισαγωγείς στις ΗΠΑ και αρμόδιες αρχές. Όσοι καταφέρουν να ανταποκριθούν γρήγορα στο νέο πλαίσιο θα διατηρήσουν –και ενδεχομένως θα ενισχύσουν– τη θέση τους σε μια από τις πιο προσοδοφόρες αγορές για τα ελληνικά τρόφιμα.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση αναδεικνύει ότι το συγκριτικό πλεονέκτημα ποιότητας των ελληνικών τροφίμων δεν αρκεί χωρίς άρτια διαχείριση κανονιστικών κινδύνων. Η εξωστρέφεια περνά πλέον μέσα από εξειδικευμένη συμμόρφωση, ψηφιοποίηση διαδικασιών και ενεργή διπλωματική στήριξη, αλλιώς κάθε υγειονομικό περιστατικό μετατρέπεται σε μόνιμο εμπόδιο στο εμπόριο.
#εξαγωγές #ΗΠΑ #τρόφιμα #αφθώδης_πυρετός #ΒόρειαΜακεδονία
