Ένα νέο βιβλίο αποκαλύπτει πώς το Stanford έχει μετατραπεί σε υπερ-εκκολαπτήριο startups, με τεράστιο ανθρώπινο και ηθικό κόστος. Το ερώτημα είναι αν η κριτική θα αλλάξει κάτι ή θα γίνει ακόμη ένα διαφημιστικό φυλλάδιο για την ίδια τη μηχανή ισχύος.
Ο Τάο Μπέικερ, τελειόφοιτος του Stanford και βραβευμένος με George Polk για τις αποκαλύψεις που οδήγησαν στην παραίτηση του πρύτανη, μετατρέπει την εμπειρία του σε βιβλίο με εύγλωττο τίτλο: «How to Rule the World: An Education in Power at Stanford University». Το έργο του επιχειρεί μια σπάνιας πυκνότητας ανατομία της σχέσης του πανεπιστημίου με την ισχύ, το χρήμα και την κουλτούρα startup της Silicon Valley.
Το «Stanford μέσα στο Stanford» και η αγορά εφήβων ιδρυτών
Ο Μπέικερ περιγράφει ένα παράλληλο σύμπαν, το «Stanford μέσα στο Stanford», έναν κλειστό κύκλο όπου venture capitalists δειπνούν με 18χρονους, μοιράζοντας «pre-idea funding» εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων σε φοιτητές που δεν έχουν καν διατυπώσει ιδέα. Η φράση του καθηγητή Steve Blank, ότι «το Stanford είναι εκκολαπτήριο με κοιτώνες», δεν προορίζεται ως κομπλιμέντο.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο η εξωτερική πίεση, αλλά ότι αυτή έχει πλήρως εσωτερικευθεί. Πολλοί φοιτητές φτάνουν πλέον στην πανεπιστημιούπολη θεωρώντας δεδομένο ότι θα ιδρύσουν startup, θα σηκώσουν κεφάλαια, θα γίνουν πλούσιοι. Η αποχώρηση από τις σπουδές για χάρη μιας χρηματοδοτούμενης ιδέας δεν είναι παρέκκλιση· είναι προσδοκώμενο αποτέλεσμα για το ίδιο το ίδρυμα.
Το κρυφό κόστος: αποτυχημένοι «οραματιστές» και χαμένες ζωές
Πέρα από τα σκάνδαλα και τη διαδεδομένη, σύμφωνα με τον συγγραφέα, απάτη χωρίς συνέπειες, το βιβλίο φωτίζει και το προσωπικό κόστος. Νεαροί ιδρυτές που συγκεντρώνουν εντυπωσιακά ποσά χρηματοδότησης καταλήγουν να ζουν σε ένα καθεστώς μόνιμης ανισορροπίας: ανύπαρκτη προσωπική ζωή, αποξένωση από οικογένεια και φίλους, αναβολή όλων των «κανονικών» οροσήμων ενηλικίωσης στο όνομα ενός οράματος που, στατιστικά, σχεδόν πάντα αποτυγχάνει.
Ο Blank το συνοψίζει ωμά: «Το 100% των επιχειρηματιών πιστεύει ότι είναι οραματιστές· τα δεδομένα λένε ότι το 99% δεν είναι». Το βιβλίο θέτει έτσι το ερώτημα τι απογίνεται αυτό το 99% στα 30 ή στα 40 του, ένα ερώτημα στο οποίο ούτε η Silicon Valley ούτε το Stanford δείχνουν διατεθειμένα να απαντήσουν.
Η παράσταση της φιλοδοξίας και η ειρωνεία της επιτυχίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η μαρτυρία του Σαμ Όλτμαν, ο οποίος σημειώνει ότι ο κύκλος των δείπνων με VC έχει καταστεί «αντί-σήμα» για όσους γνωρίζουν πραγματικά το ταλέντο: όσοι «παίζουν» τον ιδρυτή σπάνια είναι οι πραγματικοί δημιουργοί, που απλώς χτίζουν σιωπηλά. Το σύστημα, υποτίθεται φτιαγμένο για να εντοπίζει ιδιοφυΐες, ανταμείβει ολοένα περισσότερο όσους ξέρουν να φαίνονται ως ιδιοφυΐες.
Η ειρωνεία, όπως υπογραμμίζεται, είναι ότι ένα τόσο κριτικό βιβλίο έχει ήδη αγοραστεί για κινηματογραφική μεταφορά και πιθανότατα θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τον μύθο του Stanford ως μηχανής παραγωγής όχι μόνο ιδρυτών και απατεώνων, αλλά και «μεγάλων συγγραφέων» και δημοσιογράφων. Η κριτική απορροφάται από το ίδιο το οικοσύστημα που υποτίθεται πως αμφισβητεί.
Σχόλιο 
: Το βιβλίο του Μπέικερ δεν αφορά μόνο το Stanford· περιγράφει το παγκόσμιο πρότυπο μιας ελίτ που εμπορευματοποιεί τη νεότητα, μετατρέπει την επιχειρηματικότητα σε θρησκεία και θολώνει τα όρια μεταξύ εκπαίδευσης, χρηματοδότησης και θεάματος. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που αντιγράφουν άκριτα τη ρητορική των «startup success stories», λειτουργεί ως έγκαιρη προειδοποίηση: χωρίς θεσμικά αντίβαρα και ουσιαστική παιδεία, η κουλτούρα της υπερφιλοδοξίας μπορεί να παράγει περισσότερο καμένα ταλέντα παρά βιώσιμη καινοτομία.
#Stanford #startups #SiliconValley #venturecapital #εκπαίδευση #επιχειρηματικότητα
