Η βελγική κυβέρνηση σχεδιάζει πλήρη κρατική ανάληψη των πυρηνικών αντιδραστήρων, παγώνοντας τα σχέδια αποξήλωσης. Η κίνηση εντάσσεται στη νέα, φιλοπυρηνική στροφή της Ευρώπης.
Σε μια κίνηση με βαρύ γεωοικονομικό και ενεργειακό αποτύπωμα, η βελγική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι εξετάζει την πλήρη εθνικοποίηση του πυρηνικού της στόλου, ώστε να διατηρήσει σε λειτουργία –ή να επαναφέρει– αντιδραστήρες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν οριστικά καταδικασμένοι σε κλείσιμο.
Ο πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ έκανε λόγο για «πλήρη ανάληψη» των επτά πυρηνικών αντιδραστήρων της χώρας, ενώ τα σχέδια αποξήλωσης των πέντε που έκλεισαν την περίοδο 2022-2025 τίθενται σε αναστολή. Έτσι, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης της άδειας λειτουργίας τους ή ακόμη και επανεκκίνησης.
Από την αποεπένδυση στην επιστροφή του κράτους
Η απόφαση σηματοδοτεί θεαματική ανατροπή της βελγικής στρατηγικής. Μόλις πέρυσι, το κοινοβούλιο είχε ακυρώσει το χρονοδιάγραμμα πλήρους απεξάρτησης από την πυρηνική ενέργεια, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της στην ασφάλεια εφοδιασμού και στη μείωση των εκπομπών. Τώρα, το κράτος δεν περιορίζεται σε ρυθμιστικό ρόλο, αλλά προετοιμάζεται να γίνει ο κεντρικός παίκτης του κλάδου.
Σύμφωνα με τον αναλυτή της S&P Global, Σιλβέν Κονιέ-Ντοφέν, ο στόχος της κυβέρνησης είναι να εξασφαλίσει περίπου 4 γιγαβάτ πυρηνικής ισχύος έως το 2040. Αυτό, όπως επισημαίνει, μπορεί να επιτευχθεί είτε με νέα έργα –που απαιτούν πολλά χρόνια– είτε με παράταση ζωής και επανεκκίνηση υφιστάμενων μονάδων. Σε κάθε περίπτωση, «δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική παράταση ή νέα επένδυση χωρίς ισχυρή κρατική εμπλοκή».
Το οικονομικό ρίσκο είναι τεράστιο: οι επενδύσεις σε πυρηνικά περιουσιακά στοιχεία ανέρχονται σε δισεκατομμύρια ή και δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, συνοδεύονται από τεχνικές, ρυθμιστικές και πολιτικές αβεβαιότητες, καθώς και από το κόστος διαχείρισης αποβλήτων. Σε πλήρως απελευθερωμένες αγορές ηλεκτρισμού, όπου τα μελλοντικά έσοδα είναι ασταθή, οι ιδιώτες επενδυτές διστάζουν, επιβάλλοντας την επιστροφή του κράτους ως εγγυητή και διαμοιραστή του ρίσκου.
Ευρωπαϊκή στροφή στην πυρηνική ενέργεια υπό την πίεση της κρίσης
Η βελγική πρωτοβουλία δεν είναι μεμονωμένη. Στην πρόσφατη Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια στο Παρίσι, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την προηγούμενη ευρωπαϊκή απομάκρυνση από την πυρηνική ενέργεια «στρατηγικό λάθος», καθώς αύξησε την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση, με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν και την άνοδο των τιμών, ενισχύει την ανάγκη για εγχώριες, χαμηλών εκπομπών πηγές.
Χώρες όπως η Γαλλία, με την πλήρως κρατική EDF, αλλά και η Πολωνία, όπου τα πυρηνικά σχέδια είναι εξ ορισμού κρατικά καθοδηγούμενα, δείχνουν το νέο μοντέλο: η πυρηνική ενέργεια αντιμετωπίζεται ως στρατηγική υποδομή, όχι ως απλό εμπορικό προϊόν. Ο αναλυτής της S&P σημειώνει ότι «οι πρόωρες αποσύρσεις πυρηνικών δεν θεωρούνται πλέον mainstream στην Ευρώπη» – μια εντυπωσιακή αναδίπλωση σε σχέση με πριν από 10-15 χρόνια.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή έχει έμμεσες αλλά ουσιαστικές συνέπειες. Η ενίσχυση της πυρηνικής παραγωγής στον πυρήνα της ΕΕ μπορεί να συγκρατήσει τις τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας και να μειώσει τη μεταβλητότητα στις αγορές, επηρεάζοντας το κόστος εισαγωγών και τις διασυνδέσεις στα Βαλκάνια. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τη σημασία της μακροπρόθεσμης ενεργειακής στρατηγικής και της ισορροπίας μεταξύ ΑΠΕ, αποθήκευσης και σταθερών μονάδων βάσης.
Σχόλιο 
: Η εθνικοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στο Βέλγιο επιβεβαιώνει ότι, σε περιόδους γεωπολιτικής και ενεργειακής αστάθειας, τα κράτη επανακτούν τον έλεγχο των στρατηγικών υποδομών. Για την Ευρώπη, σηματοδοτεί στροφή από την ιδεολογία της πλήρους απελευθέρωσης προς ένα υβριδικό μοντέλο αγοράς με ισχυρό δημόσιο πυλώνα, όπου η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική πολιτική υπερισχύουν των βραχυπρόθεσμων εμπορικών κριτηρίων.
#Βέλγιο #ΠυρηνικήΕνέργεια #Ενέργεια #ΕΕ
