Σκληρή σύγκρουση διαμορφώνεται στις Βρυξέλλες για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Το Ευρωκοινοβούλιο ζητά ταμείο άνω των 2 τρισ. ευρώ, ενώ Γερμανία και «φειδωλοί» εταίροι επιμένουν σε συρρίκνωση.
Η μάχη για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2028-2034) ξεκινά με μετωπική σύγκρουση ανάμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τη Γερμανία. Οι ευρωβουλευτές υπερψήφισαν πρόταση που ανεβάζει τον προϋπολογισμό πάνω από τα 2 τρισ. ευρώ, ενώ το Βερολίνο και οι σύμμαχοί του στον «φειδωλό» βορρά απορρίπτουν κατηγορηματικά τόσο την αύξηση δαπανών όσο και την εισαγωγή νέων ευρωπαϊκών φόρων.
Οι απαιτήσεις του Κοινοβουλίου και η γραμμή των «φειδωλών»
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει πλαίσιο ύψους περίπου 1,8 τρισ. ευρώ για γεωργικές επιδοτήσεις, βιομηχανική πολιτική, συνοχή και εξωτερική βοήθεια, συν περίπου 165 δισ. ευρώ για την αποπληρωμή του κοινού χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης, ανεβάζοντας το συνολικό πακέτο κοντά στα 1,984 τρισ. ευρώ. Το Κοινοβούλιο ζητά επιπλέον περίπου 10% σε καθαρές δαπάνες, ώστε ο «καθαρός» προϋπολογισμός –χωρίς τις αποπληρωμές χρέους– να υπερβεί καθαρά το όριο των 2 τρισ. ευρώ.
Παράλληλα, η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών (ΕΛΚ, Σοσιαλιστές, Renew, Πράσινοι) ζητά στοχευμένες ενισχύσεις για άμυνα, ανταγωνιστικότητα, στήριξη αγροτών και φτωχότερων περιφερειών. Κεντρικό εργαλείο θεωρούν νέους «ίδιους πόρους» της ΕΕ: φόρους σε διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια, μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες όπως Amazon και Google, αλλά και στον χώρο των crypto.
Η Γερμανία, η Ολλανδία και άλλες δημοσιονομικά συντηρητικές χώρες απαντούν με τριπλό «όχι»: ούτε μεγαλύτερος προϋπολογισμός, ούτε νέοι φόροι, ούτε χαλάρωση της προσπάθειας δημοσιονομικής προσαρμογής σε εθνικό επίπεδο. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει ήδη χαρακτηρίσει υπερβολική την πρόταση της Επιτροπής, υπογραμμίζοντας ότι σε μια περίοδο αυστηρής λιτότητας στα κράτη-μέλη, μια «μαζική» αύξηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού «δεν ταιριάζει στην εικόνα».
Το θεσμικό μπρα ντε φερ και το μέτωπο των «μεγάλων» χωρών
Τυπικά, το μέγεθος του προϋπολογισμού αποφασίζεται από τους ηγέτες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με το Κοινοβούλιο να έχει δικαίωμα τελικής έγκρισης ή απόρριψης. Μέχρι σήμερα οι ευρωβουλευτές δεν έχουν χρησιμοποιήσει το «πυρηνικό όπλο» της απόρριψης, όμως η ηγεσία του Σώματος, με την πρόεδρο Ρομπέρτα Μέτσολα και την επικεφαλής των Σοσιαλιστών Ιράτσε Γκαρθία, προειδοποιεί ότι το Κοινοβούλιο δεν θα λειτουργήσει ως «σφραγίδα» των κυβερνήσεων.
Την κοινοβουλευτική γραμμή στηρίζουν ισχυρά κράτη όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πολωνία, που ευνοούνται από έναν μεγαλύτερο προϋπολογισμό με ισχυρές ροές προς αγροτικό τομέα και περιφέρειες συνοχής. Στη σύνοδο κορυφής στην Κύπρο, οι ηγέτες ζήτησαν από την Επιτροπή να εξετάσει σοβαρά τις προτάσεις για νέους ίδιους πόρους, παρότι αρκετές από τις πέντε φορολογικές ιδέες της Κομισιόν (καπνός, μη ανακυκλώσιμα ηλεκτρικά απόβλητα, εισαγωγές και εκπομπές άνθρακα, εταιρικά κέρδη) δεν συγκεντρώνουν ακόμη επαρκή στήριξη.
Το χρέος του Ταμείου Ανάκαμψης και οι επιπτώσεις για την Ελλάδα
Κρίσιμο ζήτημα είναι και ο ρυθμός αποπληρωμής των περίπου 165 δισ. ευρώ κοινoύ χρέους από το πακέτο ανάκαμψης μετά την πανδημία. Η Γαλλία, η Ισπανία και πολλοί ευρωβουλευτές πιέζουν για επιμήκυνση, με τον Εμανουέλ Μακρόν να χαρακτηρίζει «ηλίθιο» να αποπληρωθεί γρήγορα αυτό το χρέος, τη στιγμή που η ΕΕ χρειάζεται δημοσιονομικό χώρο για άμυνα, πράσινη μετάβαση και στήριξη της βιομηχανίας. Η Γερμανία αντιτίθεται, φοβούμενη μονιμοποίηση του κοινού δανεισμού.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που βασίζονται σε πόρους συνοχής, ΚΑΠ και Ταμείο Ανάκαμψης, η έκβαση αυτής της διαπραγμάτευσης είναι κομβική. Ένας συρρικνωμένος προϋπολογισμός ή η προτεραιοποίηση της ταχείας αποπληρωμής χρέους θα περιόριζαν σημαντικά τις διαθέσιμες επιχορηγήσεις και επενδυτικούς πόρους για την περίοδο μετά το 2028.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να κορυφωθούν έως τη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου 2026, που λειτουργεί ως άτυπη προθεσμία για συμφωνία. Όπως αναγνωρίζουν διπλωμάτες στις Βρυξέλλες, η ΕΕ μπαίνει πλέον στη φάση του «πάρε-δώσε», με ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο θεσμικής κρίσης εάν Κοινοβούλιο και Συμβούλιο επιμείνουν στις ακραίες θέσεις τους.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση για τον προϋπολογισμό δεν είναι απλώς λογιστική· είναι μάχη για το αν η ΕΕ θα αποκτήσει πραγματική δημοσιονομική ισχύ με ίδιους πόρους ή θα παραμείνει όμηρος των εθνικών ταμείων. Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: περισσότερα κονδύλια για επενδύσεις, αλλά και μια Ένωση ικανή να στηρίξει άμυνα, ενέργεια και βιομηχανία σε ένα όλο και πιο εχθρικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
#ΕΕ #Προϋπολογισμός #Γερμανία #ΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο #ΤαμείοΑνάκαμψης
