Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει αναστολή χρηματοδότησης έως 1,5 δισ. ευρώ προς τη Σερβία λόγω δημοκρατικής οπισθοδρόμησης. Η κίνηση δοκιμάζει τα όρια της πολιτικής διεύρυνσης στα Δυτικά Βαλκάνια.
Σε μία από τις πιο σκληρές κινήσεις της απέναντι σε υποψήφια προς ένταξη χώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το πάγωμα ευρωπαϊκών κονδυλίων προς τη Σερβία, ύψους έως και 1,5 δισ. ευρώ, λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τις στενές σχέσεις του Βελιγραδίου με τη Μόσχα.
Πίεση για κράτος δικαίου και δικαστικές μεταρρυθμίσεις
Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε ότι στις Βρυξέλλες «ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για ό,τι συμβαίνει στη Σερβία», αναφερόμενη σε νόμους που, σύμφωνα με την Κομισιόν, υπονομεύουν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, σε καταστολή διαδηλωτών και σε επαναλαμβανόμενες παρεμβάσεις στα ανεξάρτητα ΜΜΕ.
Η Επιτροπή αξιολογεί αν η Σερβία εξακολουθεί να πληροί τις προϋποθέσεις για την εκταμίευση πληρωμών στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων. Σύμφωνα με κοινοτικούς αξιωματούχους, έχει ενισχυθεί τις τελευταίες εβδομάδες η τάση εντός της Κομισιόν υπέρ της αναστολής των πληρωμών, ιδίως μετά την ψήφιση πακέτου νόμων για την αναδιάρθρωση των δικαστηρίων και τον τρόπο διορισμού δικαστών και εισαγγελέων, που χαρακτηρίστηκαν από την Κος «σοβαρό βήμα προς τα πίσω».
Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η γνωμοδότηση της Επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία θα αξιολογήσει τις επίμαχες μεταρρυθμίσεις στο τέλος του μήνα. Η Κος έχει προαναγγείλει ότι θα απαιτήσει από το Βελιγράδι πλήρη ευθυγράμμιση της δικαστικής νομοθεσίας με τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας. Η σερβική πλευρά, μέσω του πρέσβη και επικεφαλής διαπραγματευτή με την ΕΕ, Ντανιέλ Αποστόλοβιτς, διαβεβαιώνει ότι δεν θα φτάσουμε σε σημείο παγώματος και ότι η χώρα παραμένει προσηλωμένη στην πλήρη ένταξη.
Οικονομική εξάρτηση από την ΕΕ και ρωσική ισορροπία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης της Σερβίας, έχοντας χορηγήσει πάνω από 586 εκατ. ευρώ σε μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις την περίοδο 2021-2024 και έχοντας θέσει στη διάθεση της χώρας επιπλέον έως 1,5 δισ. ευρώ υπό όρους μεταρρυθμίσεων. Από το 2000, το Βελιγράδι υπολογίζει ότι έχει λάβει πάνω από 7 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκά ταμεία και επενδύσεις.
Παράλληλα, όμως, η Σερβία επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ Βρυξελλών και Μόσχας. Ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Ρωσία, ακόμη και μετά την εισβολή στην Ουκρανία, γεγονός που εντείνει τη δυσπιστία στην ΕΕ. Η Κος υπενθύμισε ότι, ως υποψήφια χώρα, η Σερβία οφείλει να ευθυγραμμιστεί πολύ στενότερα με την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική, χωρίς να κατονομάσει τη Ρωσία.
Το τελευταίο διάστημα, οι σχέσεις Βρυξελλών–Βελιγραδίου επιβαρύνθηκαν περαιτέρω: σκληρή έκθεση προόδου της Επιτροπής έκανε λόγο για οπισθοδρόμηση και «αντιευρωπαϊκή ρητορική» στα ανώτατα κλιμάκια της σερβικής πολιτικής, ενώ η απουσία Βούτσιτς από σύνοδο κορυφής ΕΕ–Δυτικών Βαλκανίων και τα πρόσφατα επεισόδια βίας και καταγγελίες νοθείας σε τοπικές εκλογές ενίσχυσαν την αίσθηση ρήξης.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η YIHR, προειδοποιούν ότι η ελευθερία των ΜΜΕ και το κράτος δικαίου στη Σερβία βρίσκονται «στην εντατική» και καλούν την Κομισιόν να δράσει πριν «επικρατήσει σχεδόν απόλυτο σκοτάδι».
Σχόλιο 
: Η απειλή παγώματος έως 1,5 δισ. ευρώ σηματοδοτεί ότι η ΕΕ εγκαταλείπει σταδιακά την «επιείκεια» απέναντι σε υποψήφιες χώρες που απομακρύνονται από τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Το μήνυμα δεν αφορά μόνο τη Σερβία, αλλά ολόκληρη τη γεωπολιτικά εύθραυστη ζώνη των Δυτικών Βαλκανίων: χωρίς απτές μεταρρυθμίσεις σε κράτος δικαίου, Δικαιοσύνη και ευθυγράμμιση στην εξωτερική πολιτική, η ευρωπαϊκή προοπτική παύει να συνοδεύεται από γενναιόδωρη χρηματοδότηση. Για την Αθήνα, η εξέλιξη υπενθυμίζει ότι η σταθερότητα στα Βαλκάνια περνά πλέον από αυστηρότερους όρους και όχι από λευκές επιταγές.
#ΕΕ #Σερβία #ΔυτικάΒαλκάνια #ΚράτοςΔικαίου #Χρηματοδότηση
